២. សត្តជដិលសុត្តំ

៥២. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ បុព្ពារាមេ មិគារមាតុបាសាទេ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវា សាយន្ហសមយំ បដិសល្លានា វុដ្ឋិតោ ពហិទ្វារកោដ្ឋកេ និសិន្នោ ហោតិ. អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ.

តេន ខោ បន សមយេន សត្ត ច ជដិលា, សត្ត ច និគណ្ឋា, សត្ត ច អចេលកា, សត្ត ច ឯកសាដកា, សត្ត ច បរិព្ពាជកា, បរូឡ្ហកច្ឆនខលោមា ខារិវិវិធមាទាយ [ខារីវិធមាទាយ (ក. សំ. និ. ១.១២២; ទី. និ. ១.២៨០)] ភគវតោ អវិទូរេ អតិក្កមន្តិ.

អទ្ទសា ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ តេ សត្ត ច ជដិលេ, សត្ត ច និគណ្ឋេ, សត្ត ច អចេលកេ, សត្ត ច ឯកសាដកេ, សត្ត ច បរិព្ពាជកេ, បរូឡ្ហកច្ឆនខលោមេ ខារិវិវិធមាទាយ ភគវតោ អវិទូរេ អតិក្កមន្តេ. ទិស្វាន ឧដ្ឋាយាសនា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា ទក្ខិណជាណុមណ្ឌលំ បថវិយំ [បឋវិយំ (សី. ស្យា. បី.)] និហន្ត្វា យេន តេ សត្ត ច ជដិលា, សត្ត ច និគណ្ឋា, សត្ត ច អចេលកា, សត្ត ច ឯកសាដកា, សត្ត ច បរិព្ពាជកា, តេនញ្ជលិំ បណាមេត្វា តិក្ខត្តុំ នាមំ សាវេសិ – ‘‘រាជាហំ, ភន្តេ, បសេនទិ កោសលោ; រាជាហំ, ភន្តេ, បសេនទិ កោសលោ; រាជាហំ, ភន្តេ, បសេនទិ កោសលោ’’តិ.

អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ អចិរបក្កន្តេសុ តេសុ សត្តសុ ច ជដិលេសុ, សត្តសុ ច និគណ្ឋេសុ, សត្តសុ ច អចេលកេសុ, សត្តសុ ច ឯកសាដកេសុ, សត្តសុ ច បរិព្ពាជកេសុ, យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘យេ ខោ [យេ ច ខោ (សី.), យេ ច តេ (ស្យា.), យេ នុ កេចិ ខោ (បី.), យេ តេ (សំ. និ. ១.១២២), យេ នុ ខោ កេចិ (?)] ភន្តេ, លោកេ អរហន្តោ វា អរហត្តមគ្គំ វា សមាបន្នា ឯតេ តេសំ អញ្ញតរេ’’តិ [អញ្ញតរាតិ (សី. ក.), អញ្ញតរោតិ (ស្យា. បី.)].

‘‘ទុជ្ជានំ ខោ ឯតំ, មហារាជ, តយា គិហិនា កាមភោគិនា បុត្តសម្ពាធសយនំ អជ្ឈាវសន្តេន កាសិកចន្ទនំ បច្ចនុភោន្តេន មាលាគន្ធវិលេបនំ ធារយន្តេន ជាតរូបរជតំ សាទិយន្តេន – ឥមេ វា អរហន្តោ, ឥមេ វា អរហត្តមគ្គំ សមាបន្នាតិ.

‘‘សំវាសេន ខោ, មហារាជ, សីលំ វេទិតព្ពំ. តញ្ច ខោ ទីឃេន អទ្ធុនា ន ឥត្តរំ [ន ឥត្តរេន (ស្យា. សី. ស្យា. អដ្ឋ.)], មនសិករោតា នោ អមនសិករោតា, បញ្ញវតា នោ ទុប្បញ្ញេន. សំវោហារេន ខោ, មហារាជ, សោចេយ្យំ វេទិតព្ពំ. តញ្ច ខោ ទីឃេន អទ្ធុនា ន ឥត្តរំ, មនសិករោតា នោ អមនសិករោតា, បញ្ញវតា នោ ទុប្បញ្ញេន. អាបទាសុ ខោ, មហារាជ, ថាមោ វេទិតព្ពោ. សោ ច ខោ ទីឃេន អទ្ធុនា ន ឥត្តរំ, មនសិករោតា នោ អមនសិករោតា, បញ្ញវតា នោ ទុប្បញ្ញេន. សាកច្ឆាយ ខោ, មហារាជ, បញ្ញា វេទិតព្ពា. សា ច ខោ ទីឃេន អទ្ធុនា ន ឥត្តរំ, មនសិករោតា នោ អមនសិករោតា, បញ្ញវតា នោ ទុប្បញ្ញេនា’’តិ.

‘‘អច្ឆរិយំ, ភន្តេ, អព្ភុតំ, ភន្តេ! យាវ សុភាសិតំ ចិទំ [សុភាសិតមិទំ (សំ. និ. ១.១២២)], ភន្តេ, ភគវតា – ‘ទុជ្ជានំ ខោ ឯតំ, មហារាជ, តយា គិហិនា បុត្តសម្ពាធសយនំ អជ្ឈាវសន្តេន កាសិកចន្ទនំ បច្ចនុភោន្តេន មាលាគន្ធវិលេបនំ ធារយន្តេន ជាតរូបរជតំ សាទិយន្តេន – ឥមេ វា អរហន្តោ, ឥមេ វា អរហត្តមគ្គំ សមាបន្នាតិ. សំវាសេន ខោ, មហារាជ, សីលំ វេទិតព្ពំ…បេ… សាកច្ឆាយ ខោ, មហារាជ, បញ្ញា វេទិតព្ពា. សា ច ខោ ទីឃេន អទ្ធុនា ន ឥត្តរំ, មនសិករោតា នោ អមនសិករោតា, បញ្ញវតា នោ ទុប្បញ្ញេនា’’’តិ.

‘‘ឯតេ, ភន្តេ, មម បុរិសា ចោរា [ចរា (សំ. និ. ១.១២២)] ឱចរកា ជនបទំ ឱចរិត្វា គច្ឆន្តិ. តេហិ បឋមំ ឱចិណ្ណំ អហំ បច្ឆា ឱសារិស្សាមិ [ឱតរិស្សាមិ (សី. ស្យា. បី.), ឱយាយិស្សាមិ (សី. ស្យា. អដ្ឋ.), ឱសាបយិស្សាមិ (សំ. និ. ១.១២២)]. ឥទានិ តេ, ភន្តេ, តំ រជោជល្លំ បវាហេត្វា សុន្ហាតា សុវិលិត្តា កប្បិតកេសមស្សូ ឱទាតវត្ថវសនា បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតា សមង្គិភូតា បរិចារេស្សន្តី’’ [ចារិយន្តិ (ស្យា.)] តិ.

អថ ខោ ភគវា ឯតមត្ថំ វិទិត្វា តាយំ វេលាយំ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ –

‘‘ន វាយមេយ្យ សព្ពត្ថ, នាញ្ញស្ស បុរិសោ សិយា;

នាញ្ញំ និស្សាយ ជីវេយ្យ, ធម្មេន ន វណិំ [វាណិំ (សី.), វណី (ស្យា. បី.), វាណិជំ (ក.)] ចរេ’’តិ. ទុតិយំ;