៨. ខេមាថេរីអបទានំ

២៨៩. ‘‘បទុមុត្តរោ នាម ជិនោ, សព្ពធម្មេសុ ចក្ខុមា;

ឥតោ សតសហស្សម្ហិ, កប្បេ ឧប្បជ្ជិ នាយកោ.

២៩០. ‘‘តទាហំ ហំសវតិយំ, ជាតា សេដ្ឋិកុលេ អហុំ [អហុ (ស្យា.)];

នានារតនបជ្ជោតេ, មហាសុខសមប្បិតា.

២៩១. ‘‘ឧបេត្វា តំ មហាវីរំ, អស្សោសិំ ធម្មទេសនំ;

តតោ ជាតប្បសាទាហំ, ឧបេមិ សរណំ ជិនំ.

២៩២. ‘‘មាតរំ បិតរំ ចាហំ, អាយាចិត្វា វិនាយកំ;

និមន្តយិត្វា សត្តាហំ, ភោជយិំ សហសាវកំ.

២៩៣. ‘‘អតិក្កន្តេ ច សត្តាហេ, មហាបញ្ញានមុត្តមំ;

ភិក្ខុនិំ ឯតទគ្គម្ហិ, ឋបេសិ នរសារថិ.

២៩៤. ‘‘តំ សុត្វា មុទិតា ហុត្វា, បុនោ តស្ស មហេសិនោ;

ការំ កត្វាន តំ ឋានំ, បណិបច្ច បណីទហិំ.

២៩៥. ‘‘តតោ មម ជិនោ [មំ ស ជិនោ (ស្យា.)] អាហ, ‘សិជ្ឈតំ បណិធី តវ;

សសង្ឃេ មេ កតំ ការំ, អប្បមេយ្យផលំ តយា.

២៩៦. ‘‘‘សតសហស្សិតោ កប្បេ, ឱក្កាកកុលសម្ភវោ;

គោតមោ នាម គោត្តេន, សត្ថា លោកេ ភវិស្សតិ.

២៩៧. ‘‘‘តស្ស ធម្មេសុ ទាយាទា, ឱរសា ធម្មនិម្មិតា;

ឯតទគ្គមនុប្បត្តា, ខេមា នាម ភវិស្សតិ’.

២៩៨. ‘‘តេន កម្មេន សុកតេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;

ជហិត្វា មានុសំ ទេហំ, តាវតិំសូបគា អហំ.

២៩៩. ‘‘តតោ ចុតា យាមមគំ, តតោហំ តុសិតំ គតា;

តតោ ច និម្មានរតិំ, វសវត្តិបុរំ តតោ.

៣០០. ‘‘យត្ថ យត្ថូបបជ្ជាមិ, តស្ស កម្មស្ស វាហសា;

តត្ថ តត្ថេវ រាជូនំ, មហេសិត្តមការយិំ.

៣០១. ‘‘តតោ ចុតា មនុស្សត្តេ, រាជូនំ ចក្កវត្តិនំ;

មណ្ឌលីនញ្ច រាជូនំ, មហេសិត្តមការយិំ.

៣០២. ‘‘សម្បត្តិំ អនុភោត្វាន, ទេវេសុ មនុជេសុ ច;

សព្ពត្ថ សុខិតា ហុត្វា, នេកកប្បេសុ សំសរិំ.

៣០៣. ‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, វិបស្សី លោកនាយកោ;

ឧប្បជ្ជិ ចារុទស្សនោ [ចារុនយនោ (សី. បី.)], សព្ពធម្មវិបស្សកោ.

៣០៤. ‘‘តមហំ លោកនាយកំ, ឧបេត្វា នរសារថិំ;

ធម្មំ ភណិតំ សុត្វាន, បព្ពជិំ អនគារិយំ.

៣០៥. ‘‘ទសវស្សសហស្សានិ, តស្ស វីរស្ស សាសនេ;

ព្រហ្មចរិយំ ចរិត្វាន, យុត្តយោគា ពហុស្សុតា.

៣០៦. ‘‘បច្ចយាការកុសលា, ចតុសច្ចវិសារទា;

និបុណា ចិត្តកថិកា, សត្ថុសាសនការិកា.

៣០៧. ‘‘តតោ ចុតាហំ តុសិតំ, ឧបបន្នា យសស្សិនី;

អភិភោមិ តហិំ អញ្ញេ, ព្រហ្មចារីផលេនហំ.

៣០៨. ‘‘យត្ថ យត្ថូបបន្នាហំ, មហាភោគា មហទ្ធនា;

មេធាវិនី សីលវតី [រូបវតី (សី. ស្យា. បី.)], វិនីតបរិសាបិ ច.

៣០៩. ‘‘ភវាមិ តេន កម្មេន, យោគេន ជិនសាសនេ;

សព្ពា សម្បត្តិយោ មយ្ហំ, សុលភា មនសោ បិយា.

៣១០. ‘‘យោបិ មេ ភវតេ ភត្តា, យត្ថ យត្ថ គតាយបិ;

វិមានេតិ ន មំ កោចិ, បដិបត្តិពលេន មេ.

៣១១. ‘‘ឥមម្ហិ ភទ្ទកេ កប្បេ, ព្រហ្មពន្ធុ មហាយសោ;

នាមេន កោណាគមនោ, ឧប្បជ្ជិ វទតំ វរោ.

៣១២. ‘‘តទា ហិ ពារាណសិយំ, សុសមិទ្ធកុលប្បជា [សុសមិទ្ធិ… (ស្យា.)];

ធនញ្ជានី សុមេធា ច, អហម្បិ ច តយោ ជនា.

៣១៣. ‘‘សង្ឃារាមមទាសិម្ហ, ទានសហាយិកា បុរេ [នេកេ សហស្សិកេ មុនេ (ស្យា.), ទានំ សហស្សិកំ មុនេ (បី.)];

សង្ឃស្ស ច វិហារម្បិ [សសំឃស្ស វិហារំ ហិ (ស្យា. បី.)], ឧទ្ទិស្ស ការិកា [ទាយិកា (បី.)] មយំ.

៣១៤. ‘‘តតោ ចុតា មយំ សព្ពា, តាវតិំសូបគា អហុំ;

យសសា អគ្គតំ បត្តា, មនុស្សេសុ តថេវ ច.

៣១៥. ‘‘ឥមស្មិំយេវ កប្បម្ហិ, ព្រហ្មពន្ធុ មហាយសោ;

កស្សបោ នាម គោត្តេន, ឧប្បជ្ជិ វទតំ វរោ.

៣១៦. ‘‘ឧបដ្ឋាកោ មហេសិស្ស, តទា អាសិ នរិស្សរោ;

កាសិរាជា កិកី នាម, ពារាណសិបុរុត្តមេ.

៣១៧. ‘‘តស្សាសិំ ជេដ្ឋិកា ធីតា, សមណី ឥតិ វិស្សុតា;

ធម្មំ សុត្វា ជិនគ្គស្ស, បព្ពជ្ជំ សមរោចយិំ.

៣១៨. ‘‘អនុជានិ ន នោ តាតោ, អគារេវ តទា មយំ;

វីសវស្សសហស្សានិ, វិចរិម្ហ អតន្ទិតា.

៣១៩. ‘‘កោមារិព្រហ្មចរិយំ, រាជកញ្ញា សុខេធិតា;

ពុទ្ធោបដ្ឋាននិរតា, មុទិតា សត្ត ធីតរោ.

៣២០. ‘‘សមណី សមណគុត្តា ច, ភិក្ខុនី ភិក្ខុទាយិកា;

ធម្មា ចេវ សុធម្មា ច, សត្តមី សង្ឃទាយិកា.

៣២១. ‘‘អហំ ឧប្បលវណ្ណា ច, បដាចារា ច កុណ្ឌលា;

កិសាគោតមី ធម្មទិន្នា, វិសាខា ហោតិ សត្តមី.

៣២២. ‘‘កទាចិ សោ នរាទិច្ចោ, ធម្មំ ទេសេសិ អព្ភុតំ;

មហានិទានសុត្តន្តំ, សុត្វា តំ បរិយាបុណិំ.

៣២៣. ‘‘តេហិ កម្មេហិ សុកតេហិ, ចេតនាបណិធីហិ ច;

ជហិត្វា មានុសំ ទេហំ, តាវតិំសមគច្ឆហំ.

៣២៤. ‘‘បច្ឆិមេ ច ភវេ ទានិ, សាកលាយ បុរុត្តមេ;

រញ្ញោ មទ្ទស្ស ធីតាម្ហិ, មនាបា ទយិតា បិយា.

៣២៥. ‘‘សហ មេ ជាតមត្តម្ហិ, ខេមំ តម្ហិ បុរេ អហុ;

តតោ ខេមាតិ នាមំ មេ, គុណតោ ឧបបជ្ជថ.

៣២៦. ‘‘យទាហំ យោព្ពនំ បត្តា, រូបលាវញ្ញភូសិតា [រូបវណ្ណវិភូសិតា (ស្យា.), រូបវន្តា វិភូសិតា (បី.), រូបវិលាសភូសិតា (ក.)];

តទា អទាសិ មំ តាតោ, ពិម្ពិសារស្ស រាជិនោ.

៣២៧. ‘‘តស្សាហំ សុប្បិយា អាសិំ, រូបកេ លាយនេ រតា;

រូបានំ ទោសវាទីតិ, ន ឧបេសិំ មហាទយំ.

៣២៨. ‘‘ពិម្ពិសារោ តទា រាជា, មមានុគ្គហពុទ្ធិយា;

វណ្ណយិត្វា វេឡុវនំ, គាយកេ គាបយី មមំ.

៣២៩. ‘‘រម្មំ វេឡុវនំ យេន, ន ទិដ្ឋំ សុគតាលយំ;

ន តេន នន្ទនំ ទិដ្ឋំ, ឥតិ មញ្ញាមសេ មយំ.

៣៣០. ‘‘យេន វេឡុវនំ ទិដ្ឋំ, នរនន្ទននន្ទនំ;

សុទិដ្ឋំ នន្ទនំ តេន, អមរិន្ទសុនន្ទនំ.

៣៣១. ‘‘វិហាយ នន្ទនំ ទេវា, ឱតរិត្វា មហីតលំ [មហីតលេ (ស្យា. បី.)];

រម្មំ វេឡុវនំ ទិស្វា, ន តប្បន្តិ សុវិម្ហិតា.

៣៣២. ‘‘រាជបុញ្ញេន និព្ពត្តំ, ពុទ្ធបុញ្ញេន ភូសិតំ;

កោ វត្តា តស្ស និស្សេសំ, វនស្ស គុណសញ្ចយំ.

៣៣៣. ‘‘តំ សុត្វា វនសមិទ្ធំ, មម សោតមនោហរំ;

ទដ្ឋុកាមា តមុយ្យានំ, រញ្ញោ អារោចយិំ តទា.

៣៣៤. ‘‘មហតា បរិវារេន, តទា ច សោ [តទា មំ សោ (ស្យា. បី.)] មហីបតិ;

មំ បេសេសិ [សំបេសេសិ (ស្យា.), សម្បាបេសិ (បី.)] តមុយ្យានំ, ទស្សនាយ សមុស្សុកំ.

៣៣៥. ‘‘គច្ឆ បស្ស មហាភោគេ, វនំ នេត្តរសាយនំ;

យំ សទា ភាតិ សិរិយា, សុគតាភានុរញ្ជិតំ.

៣៣៦. ‘‘យទា ច បិណ្ឌាយ មុនិ, គិរិព្ពជបុរុត្តមំ;

បវិដ្ឋោហំ តទាយេវ, វនំ ទដ្ឋុមុបាគមិំ.

៣៣៧. ‘‘តទា តំ ផុល្លវិបិនំ, នានាភមរកូជិតំ;

កោកិលាគីតសហិតំ, មយូរគណនច្ចិតំ.

៣៣៨. ‘‘អប្បសទ្ទមនាកិណ្ណំ, នានាចង្កមភូសិតំ;

កុដិមណ្ឌបសង្កិណ្ណំ, យោគីវរវិរាជិតំ.

៣៣៩. ‘‘វិចរន្តី អមញ្ញិស្សំ, សផលំ នយនំ មម;

តត្ថាបិ តរុណំ ភិក្ខុំ, យុត្តំ ទិស្វា វិចិន្តយិំ.

៣៤០. ‘‘‘ឦទិសេ វិបិនេ រម្មេ, ឋិតោយំ នវយោព្ពនេ;

វសន្តមិវ កន្តេន, រូបេន ច សមន្វិតោ.

៣៤១. ‘‘‘និសិន្នោ រុក្ខមូលម្ហិ, មុណ្ឌោ សង្ឃាដិបារុតោ;

ឈាយតេ វតយំ ភិក្ខុ, ហិត្វា វិសយជំ រតិំ.

៣៤២. ‘‘‘ននុ នាម គហដ្ឋេន, កាមំ ភុត្វា យថាសុខំ;

បច្ឆា ជិណ្ណេន ធម្មោយំ, ចរិតព្ពោ សុភទ្ទកោ’.

៣៤៣. ‘‘សុញ្ញកន្តិ វិទិត្វាន, គន្ធគេហំ ជិនាលយំ;

ឧបេត្វា ជិនមទ្ទក្ខំ, ឧទយន្តំវ ភាករំ.

៣៤៤. ‘‘ឯកកំ សុខមាសីនំ, ពីជមានំ វរិត្ថិយា;

ទិស្វានេវំ វិចិន្តេសិំ, នាយំ លូខោ នរាសភោ.

៣៤៥. ‘‘សា កញ្ញា កនកាភាសា, បទុមាននលោចនា;

ពិម្ពោដ្ឋី កុន្ទទសនា, មនោនេត្តរសាយនា.

៣៤៦. ‘‘ហេមទោលាភសវនា [ហេមទោលា សុវទីនា (ស្យា.)], កលិកាការសុត្ថនី [កលសាការសុត្តនី (សី. បី.), កមលាការសុត្តនី (ស្យា.)];

វេទិមជ្ឈាវ សុស្សោណី [កនុមជ្ឈាវ សុស្សោណី (សី.), វេទិមជ្ឈា វរសោណី (ស្យា. បី.)], រម្ភោរុ ចារុភូសនា.

៣៤៧. ‘‘រត្តំសកុបសំព្យានា, នីលមដ្ឋនិវាសនា;

អតប្បនេយ្យរូបេន, ហាសភាវសមន្វិតា [ហាវភាវសមន្វិតា (សី.), សព្ពាភរណមណ្ឌិតា (ស្យា.)].

៣៤៨. ‘‘ទិស្វា តមេវំ ចិន្តេសិំ, អហោយមភិរូបិនី;

ន មយានេន នេត្តេន, ទិដ្ឋបុព្ពា កុទាចនំ.

៣៤៩. ‘‘តតោ ជរាភិភូតា សា, វិវណ្ណា វិកតាននា;

ភិន្នទន្តា សេតសិរា, សលាលា វទនាសុចិ.

៣៥០. ‘‘សង្ខិត្តកណ្ណា សេតក្ខី, លម្ពាសុភបយោធរា;

វលិវិតតសព្ពង្គី, សិរាវិតតទេហិនី.

៣៥១. ‘‘នតង្គា ទណ្ឌទុតិយា, ឧប្ផាសុលិកតា [ឧប្បណ្ឌុបណ្ឌុកា (សី. ស្យា.)] កិសា;

បវេធមានា បតិតា, និស្សសន្តី មុហុំ មុហុំ.

៣៥២. ‘‘តតោ មេ អាសិ សំវេគោ, អព្ភុតោ លោមហំសនោ;

ធិរត្ថុ រូបំ អសុចិំ, រមន្តេ យត្ថ ពាលិសា.

៣៥៣. ‘‘តទា មហាការុណិកោ, ទិស្វា សំវិគ្គមានសំ;

ឧទគ្គចិត្តោ សុគតោ, ឥមា គាថា អភាសថ.

៣៥៤. ‘‘‘អាតុរំ អសុចិំ បូតិំ, បស្ស ខេមេ សមុស្សយំ;

ឧគ្ឃរន្តំ បគ្ឃរន្តំ, ពាលានំ អភិនន្ទិតំ.

៣៥៥. ‘‘‘អសុភាយ ចិត្តំ ភាវេហិ, ឯកគ្គំ សុសមាហិតំ;

សតិ កាយគតា ត្យត្ថុ, និព្ពិទា ពហុលា ភវ.

៣៥៦. ‘‘‘យថា ឥទំ តថា ឯតំ, យថា ឯតំ តថា ឥទំ;

អជ្ឈត្តញ្ច ពហិទ្ធា ច, កាយេ ឆន្ទំ វិរាជយ.

៣៥៧. ‘‘‘អនិមិត្តញ្ច ភាវេហិ, មានានុសយមុជ្ជហ;

តតោ មានាភិសមយា, ឧបសន្តា ចរិស្សសិ.

៣៥៨. ‘‘‘យេ រាគរត្តានុបតន្តិ សោតំ, សយំ កតំ មក្កដកោវ ជាលំ;

ឯតម្បិ ឆេត្វាន បរិព្ពជន្តិ, ន បេក្ខិនោ [អនបេក្ខិនោ (សី. ស្យា. បី.)] កាមសុខំ បហាយ’.

៣៥៩. ‘‘តតោ កល្លិតចិត្តំ [កល្លិកចិត្តំ (ស្យា.), កលិកចិត្តំ (បី.)] មំ, ញត្វាន នរសារថិ;

មហានិទានំ ទេសេសិ, សុត្តន្តំ វិនយាយ មេ.

៣៦០. ‘‘សុត្វា សុត្តន្តសេដ្ឋំ តំ, បុព្ពសញ្ញមនុស្សរិំ;

តត្ថ ឋិតាវហំ សន្តី, ធម្មចក្ខុំ វិសោធយិំ.

៣៦១. ‘‘និបតិត្វា មហេសិស្ស, បាទមូលម្ហិ តាវទេ;

អច្ចយំ ទេសនត្ថាយ, ឥទំ វចនមព្រវិំ.

៣៦២. ‘‘‘នមោ តេ សព្ពទស្សាវី, នមោ តេ ករុណាករ;

នមោ តេ តិណ្ណសំសារ, នមោ តេ អមតំ ទទ.

៣៦៣. ‘‘‘ទិដ្ឋិគហនបក្ខន្ទា [… បក្ខន្តា (សី. ស្យា.)], កាមរាគវិមោហិតា;