៦. ឆក្កនិបាតោ

១. ឧរុវេឡកស្សបត្ថេរគាថា

៣៧៥. ‘‘ទិស្វាន បាដិហីរានិ, គោតមស្ស យសស្សិនោ;

ន តាវាហំ បណិបតិំ, ឥស្សាមានេន វញ្ចិតោ.

៣៧៦. ‘‘មម សង្កប្បមញ្ញាយ, ចោទេសិ នរសារថិ;

តតោ មេ អាសិ សំវេគោ, អព្ភុតោ លោមហំសនោ.

៣៧៧. ‘‘បុព្ពេ ជដិលភូតស្ស, យា មេ សិទ្ធិ បរិត្តិកា;

តាហំ តទា និរាកត្វា [និរំកត្វា (ស្យា. ក.)], បព្ពជិំ ជិនសាសនេ.

៣៧៨. ‘‘បុព្ពេ យញ្ញេន សន្តុដ្ឋោ, កាមធាតុបុរក្ខតោ;

បច្ឆា រាគញ្ច ទោសញ្ច, មោហញ្ចាបិ សមូហនិំ.

៣៧៩. ‘‘បុព្ពេនិវាសំ ជានាមិ, ទិព្ពចក្ខុ វិសោធិតំ;

ឥទ្ធិមា បរចិត្តញ្ញូ, ទិព្ពសោតញ្ច បាបុណិំ.

៣៨០. ‘‘យស្ស ចត្ថាយ បព្ពជិតោ, អគារស្មានគារិយំ;

សោ មេ អត្ថោ អនុប្បត្តោ, សព្ពសំយោជនក្ខយោ’’តិ.

… ឧរុវេឡកស្សបោ ថេរោ….

២. តេកិច្ឆការិត្ថេរគាថា

៣៨១. ‘‘អតិហិតា វីហិ, ខលគតា សាលី;

ន ច លភេ បិណ្ឌំ, កថមហំ កស្សំ.

៣៨២. ‘‘ពុទ្ធមប្បមេយ្យំ អនុស្សរ បសន្នោ;

បីតិយា ផុដសរីរោ ហោហិសិ សតតមុទគ្គោ.

៣៨៣. ‘‘ធម្មមប្បមេយ្យំ អនុស្សរ បសន្នោ;

បីតិយា ផុដសរីរោ ហោហិសិ សតតមុទគ្គោ.

៣៨៤. ‘‘សង្ឃមប្បមេយ្យំ អនុស្សរ បសន្នោ;

បីតិយា ផុដសរីរោ ហោហិសិ សតតមុទគ្គោ.

៣៨៥. ‘‘អព្ភោកាសេ វិហរសិ, សីតា ហេមន្តិកា ឥមា រត្យោ;

មា សីតេន បរេតោ វិហញ្ញិត្ថោ, បវិស ត្វំ វិហារំ ផុសិតគ្គឡំ.

៣៨៦. ‘‘ផុសិស្សំ ចតស្សោ អប្បមញ្ញាយោ, តាហិ ច សុខិតោ វិហរិស្សំ;

នាហំ សីតេន វិហញ្ញិស្សំ, អនិញ្ជិតោ វិហរន្តោ’’តិ.

… តេកិច្ឆការី [តេកិច្ឆកានិ (សី. ស្យា. បី.)] ថេរោ….

៣. មហានាគត្ថេរគាថា

៣៨៧. ‘‘យស្ស សព្រហ្មចារីសុ, គារវោ នូបលព្ភតិ;

បរិហាយតិ សទ្ធម្មា, មច្ឆោ អប្បោទកេ យថា.

៣៨៨. ‘‘យស្ស សព្រហ្មចារីសុ, គារវោ នូបលព្ភតិ;

ន វិរូហតិ សទ្ធម្មេ, ខេត្តេ ពីជំវ បូតិកំ.

៣៨៩. ‘‘យស្ស សព្រហ្មចារីសុ, គារវោ នូបលព្ភតិ;

អារកា ហោតិ និព្ពានា [និព្ពាណា (សី.)], ធម្មរាជស្ស សាសនេ.

៣៩០. ‘‘យស្ស សព្រហ្មចារីសុ, គារវោ ឧបលព្ភតិ;

ន វិហាយតិ សទ្ធម្មា, មច្ឆោ ពវ្ហោទកេ [ពហ្វោទកេ (សី.), ពហោទកេ (ស្យា.)] យថា.

៣៩១. ‘‘យស្ស សព្រហ្មចារីសុ, គារវោ ឧបលព្ភតិ;

សោ វិរូហតិ សទ្ធម្មេ, ខេត្តេ ពីជំវ ភទ្ទកំ.

៣៩២. ‘‘យស្ស សព្រហ្មចារីសុ, គារវោ ឧបលព្ភតិ;

សន្តិកេ ហោតិ និព្ពានំ [និព្ពាណំ (សី.)], ធម្មរាជស្ស សាសនេ’’តិ.

… មហានាគោ ថេរោ….

៤. កុល្លត្ថេរគាថា

៣៩៣. ‘‘កុល្លោ សិវថិកំ គន្ត្វា, អទ្ទស ឥត្ថិមុជ្ឈិតំ;

អបវិទ្ធំ សុសានស្មិំ, ខជ្ជន្តិំ កិមិហី ផុដំ.

៣៩៤. ‘‘អាតុរំ អសុចិំ បូតិំ, បស្ស កុល្ល សមុស្សយំ;

ឧគ្ឃរន្តំ បគ្ឃរន្តំ, ពាលានំ អភិនន្ទិតំ.

៣៩៥. ‘‘ធម្មាទាសំ គហេត្វាន, ញាណទស្សនបត្តិយា;

បច្ចវេក្ខិំ ឥមំ កាយំ, តុច្ឆំ សន្តរពាហិរំ.

៣៩៦. ‘‘យថា ឥទំ តថា ឯតំ, យថា ឯតំ តថា ឥទំ;

យថា អធោ តថា ឧទ្ធំ, យថា ឧទ្ធំ តថា អធោ.

៣៩៧. ‘‘យថា ទិវា តថា រត្តិំ, យថា រត្តិំ តថា ទិវា;

យថា បុរេ តថា បច្ឆា, យថា បច្ឆា តថា បុរេ.

៣៩៨. ‘‘បញ្ចង្គិកេន តុរិយេន, ន រតី ហោតិ តាទិសី;

យថា ឯកគ្គចិត្តស្ស, សម្មា ធម្មំ វិបស្សតោ’’តិ.

… កុល្លោ ថេរោ….

៥. មាលុក្យបុត្តត្ថេរគាថា

៣៩៩. ‘‘មនុជស្ស បមត្តចារិនោ, តណ្ហា វឌ្ឍតិ មាលុវា វិយ;

សោ ប្លវតី [ប្លវតិ (សី. បី. ក.), បរិប្លវតិ (ស្យា.)] ហុរា ហុរំ, ផលមិច្ឆំវ វនស្មិ វានរោ.

៤០០. ‘‘យំ ឯសា សហតេ [សហតិ (បី. ក.)] ជម្មី, តណ្ហា លោកេ វិសត្តិកា;

សោកា តស្ស បវឌ្ឍន្តិ, អភិវដ្ឋំវ [អភិវុដ្ឋំវ (ស្យា.), អភិវឌ្ឍំវ (ក.)] ពីរណំ.

៤០១. ‘‘យោ ចេតំ សហតេ [សហតិ (បី. ក.)] ជម្មិំ, តណ្ហំ លោកេ ទុរច្ចយំ;

សោកា តម្ហា បបតន្តិ, ឧទពិន្ទូវ បោក្ខរា.

៤០២. ‘‘តំ វោ វទាមិ ភទ្ទំ វោ, យាវន្តេត្ថ សមាគតា;

តណ្ហាយ មូលំ ខណថ, ឧសីរត្ថោវ ពីរណំ;

មា វោ នឡំវ សោតោវ, មារោ ភញ្ជិ បុនប្បុនំ.

៤០៣. ‘‘ករោថ ពុទ្ធវចនំ, ខណោ វោ មា ឧបច្ចគា;

ខណាតីតា ហិ សោចន្តិ, និរយម្ហិ សមប្បិតា.

៤០៤. ‘‘បមាទោ រជោ បមាទោ [សព្ពទា (សី. ក.), សុត្តនិបាតដ្ឋកថាយំ ឧដ្ឋានសុត្តវណ្ណនា ឱលោកេតព្ពា], បមាទានុបតិតោ រជោ;

អប្បមាទេន វិជ្ជាយ, អព្ពហេ សល្លមត្តនោ’’តិ.

… មាលុក្យបុត្តោ [មាលុង្ក្យបុត្តោ (សី. ស្យា. បី.)] ថេរោ….

៦. សប្បទាសត្ថេរគាថា

៤០៥. ‘‘បណ្ណវីសតិវស្សានិ, យតោ បព្ពជិតោ អហំ;

អច្ឆរាសង្ឃាតមត្តម្បិ, ចេតោសន្តិមនជ្ឈគំ.

៤០៦. ‘‘អលទ្ធា ចិត្តស្សេកគ្គំ, កាមរាគេន អដ្ដិតោ [អទ្ទិតោ (ស្យា. សី. អដ្ឋ.), អឌ្ឌិតោ (ក.)];

ពាហា បគ្គយ្ហ កន្ទន្តោ, វិហារា ឧបនិក្ខមិំ [នូបនិក្ខមិំ (សព្ពត្ថ), ទុបនិក្ខមិំ (?)].

៤០៧. ‘‘សត្ថំ វា អាហរិស្សាមិ, កោ អត្ថោ ជីវិតេន មេ;

កថំ ហិ សិក្ខំ បច្ចក្ខំ, កាលំ កុព្ពេថ មាទិសោ.

៤០៨. ‘‘តទាហំ ខុរមាទាយ, មញ្ចកម្ហិ ឧបាវិសិំ;

បរិនីតោ ខុរោ អាសិ, ធមនិំ ឆេត្តុមត្តនោ.

៤០៩. ‘‘តតោ មេ មនសីការោ, យោនិសោ ឧទបជ្ជថ;

អាទីនវោ បាតុរហុ, និព្ពិទា សមតិដ្ឋថ.

៤១០. ‘‘តតោ ចិត្តំ វិមុច្ចិ មេ, បស្ស ធម្មសុធម្មតំ;

តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

… សប្បទាសោ ថេរោ….

៧.កាតិយានត្ថេរគាថា

៤១១. ‘‘ឧដ្ឋេហិ និសីទ កាតិយាន, មា និទ្ទាពហុលោ អហុ ជាគរស្សុ;

មា តំ អលសំ បមត្តពន្ធុ, កូដេនេវ ជិនាតុ មច្ចុរាជា.

៤១២. ‘‘សេយ្យថាបិ [សយថាបិ (សី. បី.)] មហាសមុទ្ទវេគោ, ឯវំ ជាតិជរាតិវត្តតេ តំ;

សោ ករោហិ សុទីបមត្តនោ ត្វំ, ន ហិ តាណំ តវ វិជ្ជតេវ អញ្ញំ.

៤១៣. ‘‘សត្ថា ហិ វិជេសិ មគ្គមេតំ, សង្គា ជាតិជរាភយា អតីតំ;

បុព្ពាបររត្តមប្បមត្តោ, អនុយុញ្ជស្សុ ទឡ្ហំ ករោហិ យោគំ.

៤១៤. ‘‘បុរិមានិ បមុញ្ច ពន្ធនានិ, សង្ឃាដិខុរមុណ្ឌភិក្ខភោជី;

មា ខិឌ្ឌារតិញ្ច មា និទ្ទំ, អនុយុញ្ជិត្ថ ឈាយ កាតិយាន.

៤១៥. ‘‘ឈាយាហិ ជិនាហិ កាតិយាន, យោគក្ខេមបថេសុ កោវិទោសិ;

បប្បុយ្យ អនុត្តរំ វិសុទ្ធិំ, បរិនិព្ពាហិសិ វារិនាវ ជោតិ.

៤១៦. ‘‘បជ្ជោតករោ បរិត្តរំសោ, វាតេន វិនម្យតេ លតាវ;

ឯវម្បិ តុវំ អនាទិយានោ, មារំ ឥន្ទសគោត្ត និទ្ធុនាហិ;

សោ វេទយិតាសុ វីតរាគោ, កាលំ កង្ខ ឥធេវ សីតិភូតោ’’តិ.

… កាតិយានោ ថេរោ….

៨. មិគជាលត្ថេរគាថា

៤១៧. ‘‘សុទេសិតោ ចក្ខុមតា, ពុទ្ធេនាទិច្ចពន្ធុនា;

សព្ពសំយោជនាតីតោ, សព្ពវដ្ដវិនាសនោ.

៤១៨. ‘‘និយ្យានិកោ ឧត្តរណោ, តណ្ហាមូលវិសោសនោ;

វិសមូលំ អាឃាតនំ, ឆេត្វា បាបេតិ និព្ពុតិំ.

៤១៩. ‘‘អញ្ញាណមូលភេទាយ, កម្មយន្តវិឃាដនោ;

វិញ្ញាណានំ បរិគ្គហេ, ញាណវជិរនិបាតនោ.

៤២០. ‘‘វេទនានំ វិញ្ញាបនោ, ឧបាទានប្បមោចនោ;

ភវំ អង្គារកាសុំវ, ញាណេន អនុបស្សនោ [អនុបស្សកោ (សី. បី.)].

៤២១. ‘‘មហារសោ សុគម្ភីរោ, ជរាមច្ចុនិវារណោ;

អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ, ទុក្ខូបសមនោ សិវោ.

៤២២. ‘‘កម្មំ កម្មន្តិ ញត្វាន, វិបាកញ្ច វិបាកតោ;

បដិច្ចុប្បន្នធម្មានំ, យថាវាលោកទស្សនោ;

មហាខេមង្គមោ សន្តោ, បរិយោសានភទ្ទកោ’’តិ.

… មិគជាលោ ថេរោ….

៩. បុរោហិតបុត្តជេន្តត្ថេរគាថា

៤២៣. ‘‘ជាតិមទេន មត្តោហំ, ភោគឥស្សរិយេន ច;

សណ្ឋានវណ្ណរូបេន, មទមត្តោ អចារិហំ.

៤២៤. ‘‘នាត្តនោ សមកំ កញ្ចិ, អតិរេកំ ច មញ្ញិសំ;

អតិមានហតោ ពាលោ, បត្ថទ្ធោ ឧស្សិតទ្ធជោ.

៤២៥. ‘‘មាតរំ បិតរញ្ចាបិ, អញ្ញេបិ គរុសម្មតេ;

ន កញ្ចិ អភិវាទេសិំ, មានត្ថទ្ធោ អនាទរោ.

៤២៦. ‘‘ទិស្វា វិនាយកំ អគ្គំ, សារថីនំ វរុត្តមំ;

តបន្តមិវ អាទិច្ចំ, ភិក្ខុសង្ឃបុរក្ខតំ.

៤២៧. ‘‘មានំ មទញ្ច ឆឌ្ឌេត្វា, វិប្បសន្នេន ចេតសា;

សិរសា អភិវាទេសិំ, សព្ពសត្តានមុត្តមំ.

៤២៨. ‘‘អតិមានោ ច ឱមានោ, បហីនា សុសមូហតា;

អស្មិមានោ សមុច្ឆិន្នោ, សព្ពេ មានវិធា ហតា’’តិ.

… ជេន្តោ បុរោហិតបុត្តោ ថេរោ….

១០. សុមនត្ថេរគាថា

៤២៩. ‘‘យទា នវោ បព្ពជិតោ, ជាតិយា សត្តវស្សិកោ;

ឥទ្ធិយា អភិភោត្វាន, បន្នគិន្ទំ មហិទ្ធិកំ.

៤៣០. ‘‘ឧបជ្ឈាយស្ស ឧទកំ, អនោតត្តា មហាសរា;

អាហរាមិ តតោ ទិស្វា, មំ សត្ថា ឯតទព្រវិ’’.

៤៣១. ‘‘សារិបុត្ត ឥមំ បស្ស, អាគច្ឆន្តំ កុមារកំ;

ឧទកកុម្ភមាទាយ, អជ្ឈត្តំ សុសមាហិតំ.

៤៣២. ‘‘បាសាទិកេន វត្តេន, កល្យាណឥរិយាបថោ;

សាមណេរោនុរុទ្ធស្ស, ឥទ្ធិយា ច វិសារទោ.

៤៣៣. ‘‘អាជានីយេន អាជញ្ញោ, សាធុនា សាធុការិតោ;

វិនីតោ អនុរុទ្ធេន, កតកិច្ចេន សិក្ខិតោ.

៤៣៤. ‘‘សោ បត្វា បរមំ សន្តិំ, សច្ឆិកត្វា អកុប្បតំ;

សាមណេរោ ស សុមនោ, មា មំ ជញ្ញាតិ ឥច្ឆតី’’តិ.

… សុមនោ ថេរោ….

១១. ន្ហាតកមុនិត្ថេរគាថា

៤៣៥. ‘‘វាតរោគាភិនីតោ ត្វំ, វិហរំ កាននេ វនេ;

បវិទ្ធគោចរេ លូខេ, កថំ ភិក្ខុ ករិស្សសិ’’.

៤៣៦. ‘‘បីតិសុខេន វិបុលេន, ផរិត្វាន សមុស្សយំ;

លូខម្បិ អភិសម្ភោន្តោ, វិហរិស្សាមិ កាននេ.

៤៣៧. ‘‘ភាវេន្តោ សត្ត ពោជ្ឈង្គេ, ឥន្ទ្រិយានិ ពលានិ ច;