១០. ទសកនិបាតោ

១. កាឡុទាយិត្ថេរគាថា

៥២៧. ‘‘អង្គារិនោ ទានិ ទុមា ភទន្តេ, ផលេសិនោ ឆទនំ វិប្បហាយ;

តេ អច្ចិមន្តោវ បភាសយន្តិ, សមយោ មហាវីរ ភាគី រសានំ.

៥២៨. ‘‘ទុមានិ ផុល្លានិ មនោរមានិ, សមន្តតោ សព្ពទិសា បវន្តិ;

បត្តំ បហាយ ផលមាសសានា [ផលមាសមានោ (ក.)], កាលោ ឥតោ បក្កមនាយ វីរ.

៥២៩. ‘‘នេវាតិសីតំ ន បនាតិឧណ្ហំ, សុខា ឧតុ អទ្ធនិយា ភទន្តេ;

បស្សន្តុ តំ សាកិយា កោឡិយា ច, បច្ឆាមុខំ រោហិនិយំ តរន្តំ.

៥៣០. ‘‘អាសាយ កសតេ ខេត្តំ, ពីជំ អាសាយ វប្បតិ;

អាសាយ វាណិជា យន្តិ, សមុទ្ទំ ធនហារកា;

យាយ អាសាយ តិដ្ឋាមិ, សា មេ អាសា សមិជ្ឈតុ.

៥៣១. [សំ. និ. ១.១៩៨] ‘‘បុនប្បុនំ ចេវ វបន្តិ ពីជំ, បុនប្បុនំ វស្សតិ ទេវរាជា;

បុនប្បុនំ ខេត្តំ កសន្តិ កស្សកា, បុនប្បុនំ ធញ្ញមុបេតិ រដ្ឋំ.

៥៣២. [សំ. និ. ១.១៩៨] ‘‘បុនប្បុនំ យាចនកា ចរន្តិ, បុនប្បុនំ ទានបតី ទទន្តិ;

បុនប្បុនំ ទានបតី ទទិត្វា, បុនប្បុនំ សគ្គមុបេន្តិ ឋានំ.

៥៣៣. ‘‘វីរោ ហវេ សត្តយុគំ បុនេតិ, យស្មិំ កុលេ ជាយតិ ភូរិបញ្ញោ;

មញ្ញាមហំ សក្កតិ ទេវទេវោ, តយា ហិ ជាតោ [តយាភិជាតោ (សី.)] មុនិ សច្ចនាមោ.

៥៣៤. ‘‘សុទ្ធោទនោ នាម បិតា មហេសិនោ, ពុទ្ធស្ស មាតា បន មាយនាមា;

យា ពោធិសត្តំ បរិហរិយ កុច្ឆិនា, កាយស្ស ភេទា តិទិវម្ហិ មោទតិ.

៥៣៥. ‘‘សា គោតមី កាលកតា ឥតោ ចុតា, ទិព្ពេហិ កាមេហិ សមង្គិភូតា;

សា មោទតិ កាមគុណេហិ បញ្ចហិ, បរិវារិតា ទេវគណេហិ តេហិ.

៥៣៦. ‘‘ពុទ្ធស្ស បុត្តោម្ហិ អសយ្ហសាហិនោ, អង្គីរសស្សប្បដិមស្ស តាទិនោ;

បិតុបិតា មយ្ហំ តុវំសិ សក្ក, ធម្មេន មេ គោតម អយ្យកោសី’’តិ.

… កាឡុទាយី ថេរោ….

២. ឯកវិហារិយត្ថេរគាថា

៥៣៧. ‘‘បុរតោ បច្ឆតោ វាបិ, អបរោ ចេ ន វិជ្ជតិ;

អតីវ ផាសុ ភវតិ, ឯកស្ស វសតោ វនេ.

៥៣៨. ‘‘ហន្ទ ឯកោ គមិស្សាមិ, អរញ្ញំ ពុទ្ធវណ្ណិតំ;

ផាសុ [ផាសុំ (ស្យា. បី.)] ឯកវិហារិស្ស, បហិតត្តស្ស ភិក្ខុនោ.

៥៣៩. ‘‘យោគី-បីតិករំ រម្មំ, មត្តកុញ្ជរសេវិតំ;

ឯកោ អត្តវសី ខិប្បំ, បវិសិស្សាមិ កាននំ.

៥៤០. ‘‘សុបុប្ផិតេ សីតវនេ, សីតលេ គិរិកន្ទរេ;

គត្តានិ បរិសិញ្ចិត្វា, ចង្កមិស្សាមិ ឯកកោ.

៥៤១. ‘‘ឯកាកិយោ អទុតិយោ, រមណីយេ មហាវនេ;

កទាហំ វិហរិស្សាមិ, កតកិច្ចោ អនាសវោ.

៥៤២. ‘‘ឯវំ មេ កត្តុកាមស្ស, អធិប្បាយោ សមិជ្ឈតុ;

សាធិយិស្សាមហំយេវ, នាញ្ញោ អញ្ញស្ស ការកោ.

៥៤៣. ‘‘ឯស ពន្ធាមិ សន្នាហំ, បវិសិស្សាមិ កាននំ;

ន តតោ និក្ខមិស្សាមិ, អប្បត្តោ អាសវក្ខយំ.

៥៤៤. ‘‘មាលុតេ ឧបវាយន្តេ, សីតេ សុរភិគន្ធិកេ [គន្ធកេ (ស្យា. បី. ក.)];

អវិជ្ជំ ទាលយិស្សាមិ, និសិន្នោ នគមុទ្ធនិ.

៥៤៥. ‘‘វនេ កុសុមសញ្ឆន្នេ, បព្ភារេ នូន សីតលេ;

វិមុត្តិសុខេន សុខិតោ, រមិស្សាមិ គិរិព្ពជេ.

៥៤៦. ‘‘សោហំ បរិបុណ្ណសង្កប្បោ, ចន្ទោ បន្នរសោ យថា;

សព្ពាសវបរិក្ខីណោ, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ’’តិ.

… ឯកវិហារិយោ ថេរោ….

៣. មហាកប្បិនត្ថេរគាថា

៥៤៧. ‘‘អនាគតំ យោ បដិកច្ច [បដិគច្ច (សី.)] បស្សតិ, ហិតញ្ច អត្ថំ អហិតញ្ច តំ ទ្វយំ;

វិទ្ទេសិនោ តស្ស ហិតេសិនោ វា, រន្ធំ ន បស្សន្តិ សមេក្ខមានា.

៥៤៨. [បដិ. ម. ១.១៦០ បដិសម្ភិទាមគ្គេ] ‘‘អានាបានសតី យស្ស, បរិបុណ្ណា សុភាវិតា;

អនុបុព្ពំ បរិចិតា, យថា ពុទ្ធេន ទេសិតា;

សោមំ លោកំ បភាសេតិ, អព្ភា មុត្តោវ ចន្ទិមា.

៥៤៩. ‘‘ឱទាតំ វត មេ ចិត្តំ, អប្បមាណំ សុភាវិតំ;

និព្ពិទ្ធំ បគ្គហីតញ្ច, សព្ពា ឱភាសតេ ទិសា.

៥៥០. ‘‘ជីវតេ វាបិ សប្បញ្ញោ, អបិ វិត្តបរិក្ខយោ;

បញ្ញាយ ច អលាភេន, វិត្តវាបិ ន ជីវតិ.

៥៥១. ‘‘បញ្ញា សុតវិនិច្ឆិនី, បញ្ញា កិត្តិសិលោកវទ្ធនី;

បញ្ញាសហិតោ នរោ ឥធ, អបិ ទុក្ខេសុ សុខានិ វិន្ទតិ.

៥៥២. ‘‘នាយំ អជ្ជតនោ ធម្មោ, នច្ឆេរោ នបិ អព្ភុតោ;

យត្ថ ជាយេថ មីយេថ, តត្ថ កិំ វិយ អព្ភុតំ.

៥៥៣. ‘‘អនន្តរំ ហិ ជាតស្ស, ជីវិតា មរណំ ធុវំ;

ជាតា ជាតា មរន្តីធ, ឯវំធម្មា ហិ បាណិនោ.

៥៥៤. ‘‘ន ហេតទត្ថាយ មតស្ស ហោតិ, យំ ជីវិតត្ថំ បរបោរិសានំ;

មតម្ហិ រុណ្ណំ ន យសោ ន លោក្យំ, ន វណ្ណិតំ សមណព្រាហ្មណេហិ.

៥៥៥. ‘‘ចក្ខុំ សរីរំ ឧបហន្តិ តេន [ឧបហន្តិ រុណ្ណំ (សី.), ឧបហន្តិ រោណ្ណំ (ស្យា. បី.)], និហីយតិ វណ្ណពលំ មតី ច;

អានន្ទិនោ តស្ស ទិសា ភវន្តិ, ហិតេសិនោ នាស្ស សុខី ភវន្តិ.

៥៥៦. ‘‘តស្មា ហិ ឥច្ឆេយ្យ កុលេ វសន្តេ, មេធាវិនោ ចេវ ពហុស្សុតេ ច;

យេសំ ហិ បញ្ញាវិភវេន កិច្ចំ, តរន្តិ នាវាយ នទិំវ បុណ្ណ’’ន្តិ.

… មហាកប្បិនោ ថេរោ….

៤. ចូឡបន្ថកត្ថេរគាថា

៥៥៧. ‘‘ទន្ធា មយ្ហំ គតី អាសិ, បរិភូតោ បុរេ អហំ;

ភាតា ច មំ បណាមេសិ, ‘គច្ឆ ទានិ តុវំ ឃរំ’.

៥៥៨. ‘‘សោហំ បណាមិតោ សន្តោ [ភាតា (អដ្ឋ.)], សង្ឃារាមស្ស កោដ្ឋកេ;

ទុម្មនោ តត្ថ អដ្ឋាសិំ, សាសនស្មិំ អបេក្ខវា.

៥៥៩. ‘‘ភគវា តត្ថ អាគច្ឆិ [អាគញ្ឆិ (សី. បី.)], សីសំ មយ្ហំ បរាមសិ;

ពាហាយ មំ គហេត្វាន, សង្ឃារាមំ បវេសយិ.

៥៦០. ‘‘អនុកម្បាយ មេ សត្ថា, បាទាសិ បាទបុញ្ឆនិំ;

‘ឯតំ សុទ្ធំ អធិដ្ឋេហិ, ឯកមន្តំ ស្វធិដ្ឋិតំ’.

៥៦១. ‘‘តស្សាហំ វចនំ សុត្វា, វិហាសិំ សាសនេ រតោ;

សមាធិំ បដិបាទេសិំ, ឧត្តមត្ថស្ស បត្តិយា.

៥៦២. ‘‘បុព្ពេនិវាសំ ជានាមិ, ទិព្ពចក្ខុ វិសោធិតំ;

តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

៥៦៣. ‘‘សហស្សក្ខត្តុមត្តានំ, និម្មិនិត្វាន បន្ថកោ;

និសីទម្ពវនេ រម្មេ, យាវ កាលប្បវេទនា.

៥៦៤. ‘‘តតោ មេ សត្ថា បាហេសិ, ទូតំ កាលប្បវេទកំ;

បវេទិតម្ហិ កាលម្ហិ, វេហាសាទុបសង្កមិំ [វេហាសានុបសង្កមិំ (ស្យា. ក.)].

៥៦៥. ‘‘វន្ទិត្វា សត្ថុនោ បាទេ, ឯកមន្តំ និសីទហំ;

និសិន្នំ មំ វិទិត្វាន, អថ សត្ថា បដិគ្គហិ.

៥៦៦. ‘‘អាយាគោ សព្ពលោកស្ស, អាហុតីនំ បដិគ្គហោ;

បុញ្ញក្ខេត្តំ មនុស្សានំ, បដិគណ្ហិត្ថ ទក្ខិណ’’ន្តិ.

… ចូឡបន្ថកោ ថេរោ….

៥. កប្បត្ថេរគាថា

៥៦៧. ‘‘នានាកុលមលសម្បុណ្ណោ, មហាឧក្ការសម្ភវោ;

ចន្ទនិកំវ បរិបក្កំ, មហាគណ្ឌោ មហាវណោ.

៥៦៨. ‘‘បុព្ពរុហិរសម្បុណ្ណោ, គូថកូបេន គាឡ្ហិតោ [គូថកូបេ និគាឡ្ហិតោ (ស្យា. បី. ក.)];

អាបោបគ្ឃរណោ កាយោ, សទា សន្ទតិ បូតិកំ.

៥៦៩. ‘‘សដ្ឋិកណ្ឌរសម្ពន្ធោ, មំសលេបនលេបិតោ;

ចម្មកញ្ចុកសន្នទ្ធោ, បូតិកាយោ និរត្ថកោ.

៥៧០. ‘‘អដ្ឋិសង្ឃាតឃដិតោ, ន្ហារុសុត្តនិពន្ធនោ;

នេកេសំ សំគតីភាវា, កប្បេតិ ឥរិយាបថំ.

៥៧១. ‘‘ធុវប្បយាតោ មរណាយ, មច្ចុរាជស្ស សន្តិកេ;

ឥធេវ ឆឌ្ឌយិត្វាន, យេនកាមង្គមោ នរោ.

៥៧២. ‘‘អវិជ្ជាយ និវុតោ កាយោ, ចតុគន្ថេន គន្ថិតោ;

ឱឃសំសីទនោ កាយោ, អនុសយជាលមោត្ថតោ.

៥៧៣. ‘‘បញ្ចនីវរណេ យុត្តោ, វិតក្កេន សមប្បិតោ;

តណ្ហាមូលេនានុគតោ, មោហច្ឆាទនឆាទិតោ.

៥៧៤. ‘‘ឯវាយំ វត្តតេ កាយោ, កម្មយន្តេន យន្តិតោ;

សម្បត្តិ ច វិបត្យន្តា, នានាភាវោ វិបជ្ជតិ.

៥៧៥. ‘‘យេមំ កាយំ មមាយន្តិ, អន្ធពាលា បុថុជ្ជនា;

វឌ្ឍេន្តិ កដសិំ ឃោរំ, អាទិយន្តិ បុនព្ភវំ.

៥៧៦. ‘‘យេមំ កាយំ វិវជ្ជេន្តិ, គូថលិត្តំវ បន្នគំ;

ភវមូលំ វមិត្វាន, បរិនិព្ពិស្សន្តិនាសវា’’តិ [បរិនិព្ពន្តុនាសវា (សី.)].

… កប្បោ ថេរោ….

៦. វង្គន្តបុត្តឧបសេនត្ថេរគាថា

៥៧៧. ‘‘វិវិត្តំ អប្បនិគ្ឃោសំ, វាឡមិគនិសេវិតំ;

សេវេ សេនាសនំ ភិក្ខុ, បដិសល្លានការណា.

៥៧៨. ‘‘សង្ការបុញ្ជា អាហត្វា [អាហិត្វា (ក.)], សុសានា រថិយាហិ ច;

តតោ សង្ឃាដិកំ កត្វា, លូខំ ធារេយ្យ ចីវរំ.

៥៧៩. ‘‘នីចំ មនំ ករិត្វាន, សបទានំ កុលា កុលំ;

បិណ្ឌិកាយ ចរេ ភិក្ខុ, គុត្តទ្វារោ សុសំវុតោ.

៥៨០. ‘‘លូខេនបិ វា [លូខេនបិ ច (ពហូសុ)] សន្តុស្សេ, នាញ្ញំ បត្ថេ រសំ ពហុំ;

រសេសុ អនុគិទ្ធស្ស, ឈានេ ន រមតី មនោ.

៥៨១. ‘‘អប្បិច្ឆោ ចេវ សន្តុដ្ឋោ, បវិវិត្តោ វសេ មុនិ;

អសំសដ្ឋោ គហដ្ឋេហិ, អនាគារេហិ ចូភយំ.

៥៨២. ‘‘យថា ជឡោ វ មូគោ វ, អត្តានំ ទស្សយេ តថា;

នាតិវេលំ សម្ភាសេយ្យ, សង្ឃមជ្ឈម្ហិ បណ្ឌិតោ.

៥៨៣. ‘‘ន សោ ឧបវទេ កញ្ចិ, ឧបឃាតំ វិវជ្ជយេ;

សំវុតោ បាតិមោក្ខស្មិំ, មត្តញ្ញូ ចស្ស ភោជនេ.

៥៨៤. ‘‘សុគ្គហីតនិមិត្តស្ស, ចិត្តស្សុប្បាទកោវិទោ;

សមំ អនុយុញ្ជេយ្យ, កាលេន ច វិបស្សនំ.

៥៨៥. ‘‘វីរិយសាតច្ចសម្បន្នោ, យុត្តយោគោ សទា សិយា;

ន ច អប្បត្វា ទុក្ខន្តំ, វិស្សាសំ ឯយ្យ បណ្ឌិតោ.

៥៨៦. ‘‘ឯវំ វិហរមានស្ស, សុទ្ធិកាមស្ស ភិក្ខុនោ;

ខីយន្តិ អាសវា សព្ពេ, និព្ពុតិញ្ចាធិគច្ឆតី’’តិ.

… ឧបសេនោ វង្គន្តបុត្តោ ថេរោ….

៧. (អបរ)-គោតមត្ថេរគាថា

៥៨៧. ‘‘វិជានេយ្យ សកំ អត្ថំ, អវលោកេយ្យាថ បាវចនំ;

យញ្ចេត្ថ អស្ស បតិរូបំ, សាមញ្ញំ អជ្ឈុបគតស្ស.

៥៨៨. ‘‘មិត្តំ ឥធ ច កល្យាណំ, សិក្ខា វិបុលំ សមាទានំ;

សុស្សូសា ច គរូនំ, ឯតំ សមណស្ស បតិរូបំ.

៥៨៩. ‘‘ពុទ្ធេសុ សគារវតា, ធម្មេ អបចិតិ យថាភូតំ;

សង្ឃេ ច ចិត្តិការោ, ឯតំ សមណស្ស បតិរូបំ.

៥៩០. ‘‘អាចារគោចរេ យុត្តោ, អាជីវោ សោធិតោ អគារយ្ហោ;

ចិត្តស្ស ច សណ្ឋបនំ, ឯតំ សមណស្ស បតិរូបំ.

៥៩១. ‘‘ចារិត្តំ អថ វារិត្តំ, ឥរិយាបថិយំ បសាទនិយំ;

អធិចិត្តេ ច អាយោគោ, ឯតំ សមណស្ស បតិរូបំ.

៥៩២. ‘‘អារញ្ញកានិ សេនាសនានិ, បន្តានិ អប្បសទ្ទានិ;

ភជិតព្ពានិ មុនិនា, ឯតំ សមណស្ស បតិរូបំ.

៥៩៣. ‘‘សីលញ្ច ពាហុសច្ចញ្ច, ធម្មានំ បវិចយោ យថាភូតំ;

សច្ចានំ អភិសមយោ, ឯតំ សមណស្ស បតិរូបំ.