១. ឧរគវគ្គោ

១. ខេត្តូបមបេតវត្ថុ

១. ‘‘ខេត្តូបមា អរហន្តោ, ទាយកា កស្សកូបមា;

ពីជូបមំ ទេយ្យធម្មំ, ឯត្តោ និព្ពត្តតេ ផលំ.

២. ‘‘ឯតំ ពីជំ កសិ ខេត្តំ, បេតានំ ទាយកស្ស ច;

តំ បេតា បរិភុញ្ជន្តិ, ទាតា បុញ្ញេន វឌ្ឍតិ.

៣. ‘‘ឥធេវ កុសលំ កត្វា, បេតេ ច បដិបូជិយ;

សគ្គញ្ច កមតិ [គមតិ (ក.)] ដ្ឋានំ, កម្មំ កត្វាន ភទ្ទក’’ន្តិ.

ខេត្តូបមបេតវត្ថុ បឋមំ.

២. សូករមុខបេតវត្ថុ

៤. ‘‘កាយោ តេ សព្ពសោវណ្ណោ, សព្ពា ឱភាសតេ ទិសា;

មុខំ តេ សូករស្សេវ, កិំ កម្មមករី បុរេ’’ [មករា បុរេ (ក.)].

៥. ‘‘កាយេន សញ្ញតោ អាសិំ, វាចាយាសិមសញ្ញតោ;

តេន មេតាទិសោ វណ្ណោ, យថា បស្សសិ នារទ.

៦. ‘‘តំ ត្យាហំ [តាហំ (ក.)] នារទ ព្រូមិ, សាមំ ទិដ្ឋមិទំ តយា;

មាកាសិ មុខសា បាបំ, មា ខោ សូករមុខោ អហូ’’តិ.

សូករមុខបេតវត្ថុ ទុតិយំ.

៣. បូតិមុខបេតវត្ថុ

៧. ‘‘ទិព្ពំ សុភំ ធារេសិ វណ្ណធាតុំ, វេហាយសំ តិដ្ឋសិ អន្តលិក្ខេ;

មុខញ្ច តេ កិមយោ បូតិគន្ធំ, ខាទន្តិ កិំ កម្មមកាសិ បុព្ពេ’’.

៨. ‘‘សមណោ អហំ បាបោតិទុដ្ឋវាចោ [បាបោ ទុដ្ឋវាចោ (សី.), បាបោ ទុក្ខវាចោ (ស្យា. បី.)], តបស្សិរូបោ មុខសា អសញ្ញតោ;

លទ្ធា ច មេ តបសា វណ្ណធាតុ, មុខញ្ច មេ បេសុណិយេន បូតិ.

៩. ‘‘តយិទំ តយា នារទ សាមំ ទិដ្ឋំ,

អនុកម្បកា យេ កុសលា វទេយ្យុំ;

‘មា បេសុណំ មា ច មុសា អភាណិ,

យក្ខោ តុវំ ហោហិសិ កាមកាមី’’’តិ.

បូតិមុខបេតវត្ថុ តតិយំ.

៤. បិដ្ឋធីតលិកបេតវត្ថុ

១០. ‘‘យំ កិញ្ចារម្មណំ កត្វា, ទជ្ជា ទានំ អមច្ឆរី;

បុព្ពបេតេ ច អារព្ភ, អថ វា វត្ថុទេវតា.

១១. ‘‘ចត្តារោ ច មហារាជេ, លោកបាលេ យសស្សិនេ [យសស្សិនោ (សី. ស្យា.)];

កុវេរំ ធតរដ្ឋញ្ច, វិរូបក្ខំ វិរូឡ្ហកំ;

តេ ចេវ បូជិតា ហោន្តិ, ទាយកា ច អនិប្ផលា.

១២. ‘‘ន ហិ រុណ្ណំ វា សោកោ វា, យា ចញ្ញា បរិទេវនា;

ន តំ បេតស្ស អត្ថាយ, ឯវំ តិដ្ឋន្តិ ញាតយោ.

១៣. ‘‘អយញ្ច ខោ ទក្ខិណា ទិន្នា, សង្ឃម្ហិ សុប្បតិដ្ឋិតា;

ទីឃរត្តំ ហិតាយស្ស, ឋានសោ ឧបកប្បតី’’តិ.

បិដ្ឋធីតលិកបេតវត្ថុ ចតុត្ថំ.

៥. តិរោកុដ្ដបេតវត្ថុ

១៤. [ខុ. បា. ៧.១ ខុទ្ទកបាឋេ] ‘‘តិរោកុដ្ដេសុ [តិរោកុឌ្ឌេសុ (សី. ស្យា. បី.)] តិដ្ឋន្តិ, សន្ធិសិង្ឃាដកេសុ ច;

ទ្វារពាហាសុ តិដ្ឋន្តិ, អាគន្ត្វាន សកំ ឃរំ.

១៥. ‘‘បហូតេ អន្នបានម្ហិ, ខជ្ជភោជ្ជេ ឧបដ្ឋិតេ;

ន តេសំ កោចិ សរតិ, សត្តានំ កម្មបច្ចយា.

១៦. ‘‘ឯវំ ទទន្តិ ញាតីនំ, យេ ហោន្តិ អនុកម្បកា;

សុចិំ បណីតំ កាលេន, កប្បិយំ បានភោជនំ;

‘ឥទំ វោ ញាតីនំ ហោតុ, សុខិតា ហោន្តុ ញាតយោ’.

១៧. ‘‘តេ ច តត្ថ សមាគន្ត្វា, ញាតិបេតា សមាគតា;

បហូតេ អន្នបានម្ហិ, សក្កច្ចំ អនុមោទរេ.

១៨. ‘‘‘ចិរំ ជីវន្តុ នោ ញាតី, យេសំ ហេតុ លភាមសេ;

អម្ហាកញ្ច កតា បូជា, ទាយកា ច អនិប្ផលា’.

១៩. ‘‘‘ន ហិ តត្ថ កសិ អត្ថិ, គោរក្ខេត្ថ ន វិជ្ជតិ;

វណិជ្ជា តាទិសី នត្ថិ, ហិរញ្ញេន កយាកយំ [កយោក្កយំ (សី. ក.) កយោកយំ (ខុ. បា. ៧.៦)];

ឥតោ ទិន្នេន យាបេន្តិ, បេតា កាលគតា [កាលកតា (សី. ស្យា. បី.)] តហិំ’.

២០. ‘‘‘ឧន្នមេ ឧទកំ វុដ្ឋំ, យថា និន្នំ បវត្តតិ;

ឯវមេវ ឥតោ ទិន្នំ, បេតានំ ឧបកប្បតិ’.

២១. ‘‘‘យថា វារិវហា បូរា, បរិបូរេន្តិ សាគរំ;

ឯវមេវ ឥតោ ទិន្នំ, បេតានំ ឧបកប្បតិ’.

២២. ‘‘‘អទាសិ មេ អកាសិ មេ, ញាតិ មិត្តា [ញាតិ មិត្តោ (?)] សខា ច មេ;

បេតានំ ទក្ខិណំ ទជ្ជា, បុព្ពេ កតមនុស្សរំ’.

២៣. ‘‘‘ន ហិ រុណ្ណំ វា សោកោ វា, យា ចញ្ញា បរិទេវនា;

ន តំ បេតានមត្ថាយ, ឯវំ តិដ្ឋន្តិ ញាតយោ’.

២៤. ‘‘‘អយញ្ច ខោ ទក្ខិណា ទិន្នា, សង្ឃម្ហិ សុប្បតិដ្ឋិតា;

ទីឃរត្តំ ហិតាយស្ស, ឋានសោ ឧបកប្បតិ’.

២៥. ‘‘សោ ញាតិធម្មោ ច អយំ និទស្សិតោ, បេតាន បូជា ច កតា ឧឡារា;

ពលញ្ច ភិក្ខូនមនុប្បទិន្នំ, តុម្ហេហិ បុញ្ញំ បសុតំ អនប្បក’’ន្តិ.

តិរោកុដ្ដបេតវត្ថុ បញ្ចមំ.

៦. បញ្ចបុត្តខាទបេតិវត្ថុ

២៦. ‘‘នគ្គា ទុព្ពណ្ណរូបាសិ, ទុគ្គន្ធា បូតិ វាយសិ;

មក្ខិកាហិ បរិកិណ្ណា [មក្ខិកាបរិកិណ្ណា ច (សី.)], កា នុ ត្វំ ឥធ តិដ្ឋសី’’តិ.

២៧. ‘‘អហំ ភទន្តេ [ភទ្ទន្តេ (ក.)] បេតីម្ហិ, ទុគ្គតា យមលោកិកា;

បាបកម្មំ ករិត្វាន, បេតលោកំ ឥតោ គតា.

២៨. ‘‘កាលេន បញ្ច បុត្តានិ, សាយំ បញ្ច បុនាបរេ;

វិជាយិត្វាន ខាទាមិ, តេបិ នា ហោន្តិ មេ អលំ.

២៩. ‘‘បរិឌយ្ហតិ ធូមាយតិ, ខុទាយ [ខុទ្ទាយ (ក.)] ហទយំ មម;

បានីយំ ន លភេ បាតុំ, បស្ស មំ ព្យសនំ គត’’ន្តិ.

៣០. ‘‘កិំ នុ កាយេន វាចាយ, មនសា ទុក្កដំ កតំ;

កិស្ស កម្មវិបាកេន, បុត្តមំសានិ ខាទសី’’តិ.

៣១. ‘‘សបតី [សបត្តី (សី.)] មេ គព្ភិនី អាសិ, តស្សា បាបំ អចេតយិំ;

សាហំ បទុដ្ឋមនសា, អករិំ គព្ភបាតនំ.

៣២. ‘‘តស្សា ទ្វេមាសិកោ គព្ភោ, លោហិតញ្ញេវ បគ្ឃរិ;

តទស្សា មាតា កុបិតា, មយ្ហំ ញាតី សមានយិ;

សបថញ្ច មំ ការេសិ, បរិភាសាបយី ច មំ.

៣៣. ‘‘សាហំ ឃោរញ្ច សបថំ, មុសាវាទំ អភាសិសំ;

បុត្តមំសានិ ខាទាមិ, សចេ តំ បកតំ មយា.

៣៤. ‘‘តស្ស កម្មស្ស វិបាកេន [វិបាកំ (ស្យា. ក.)], មុសាវាទស្ស ចូភយំ;

បុត្តមំសានិ ខាទាមិ, បុព្ពលោហិតមក្ខិតា’’តិ.

បញ្ចបុត្តខាទបេតិវត្ថុ [បញ្ចបុត្តខាទបេតវត្ថុ (សី. ស្យា. បី.) ឯវមុបរិបិ] ឆដ្ឋំ.

៧. សត្តបុត្តខាទបេតិវត្ថុ

៣៥. ‘‘នគ្គា ទុព្ពណ្ណរូបាសិ, ទុគ្គន្ធា បូតិ វាយសិ;

មក្ខិកាហិ បរិកិណ្ណា, កា នុ ត្វំ ឥធ តិដ្ឋសី’’តិ.

៣៦. ‘‘អហំ ភទន្តេ បេតីម្ហិ, ទុគ្គតា យមលោកិកា;

បាបកម្មំ ករិត្វាន, បេតលោកំ ឥតោ គតា.

៣៧. ‘‘កាលេន សត្ត បុត្តានិ, សាយំ សត្ត បុនាបរេ;

វិជាយិត្វាន ខាទាមិ, តេបិ នា ហោន្តិ មេ អលំ.

៣៨. ‘‘បរិឌយ្ហតិ ធូមាយតិ, ខុទាយ ហទយំ មម;

និព្ពុតិំ នាធិគច្ឆាមិ, អគ្គិទឌ្ឍាវ អាតបេ’’តិ.

៣៩. ‘‘កិំ នុ កាយេន វាចាយ, មនសា ទុក្កដំ កតំ;

កិស្ស កម្មវិបាកេន, បុត្តមំសានិ ខាទសី’’តិ.

៤០. ‘‘អហូ មយ្ហំ ទុវេ បុត្តា, ឧភោ សម្បត្តយោព្ពនា;

សាហំ បុត្តពលូបេតា, សាមិកំ អតិមញ្ញិសំ.

៤១. ‘‘តតោ មេ សាមិកោ កុទ្ធោ, សបត្តិំ មយ្ហមានយិ;

សា ច គព្ភំ អលភិត្ថ, តស្សា បាបំ អចេតយិំ.

៤២. ‘‘សាហំ បទុដ្ឋមនសា, អករិំ គព្ភបាតនំ;

តស្សា តេមាសិកោ គព្ភោ, បុព្ពលោហិតកោ [បុព្ពលោហិតកោ (ក.)] បតិ.

៤៣. ‘‘តទស្សា មាតា កុបិតា, មយ្ហំ ញាតី សមានយិ;

សបថញ្ច មំ ការេសិ, បរិភាសាបយី ច មំ.

៤៤. ‘‘សាហំ ឃោរញ្ច សបថំ, មុសាវាទំ អភាសិសំ;

‘បុត្តមំសានិ ខាទាមិ, សចេ តំ បកតំ មយា’.

៤៥. ‘‘តស្ស កម្មស្ស វិបាកេន, មុសាវាទស្ស ចូភយំ;

បុត្តមំសានិ ខាទាមិ, បុព្ពលោហិតមក្ខិតា’’តិ.

សត្តបុត្តខាទបេតិវត្ថុ សត្តមំ.

៨. គោណបេតវត្ថុ

៤៦. ‘‘កិំ នុ ឧម្មត្តរូបោវ, លាយិត្វា ហរិតំ តិណំ;

ខាទ ខាទាតិ លបសិ, គតសត្តំ ជរគ្គវំ.

៤៧. ‘‘ន ហិ អន្នេន បានេន, មតោ គោណោ សមុដ្ឋហេ;

ត្វំសិ ពាលោ ច [ពាលោវ (ក.)] ទុម្មេធោ, យថា តញ្ញោវ ទុម្មតី’’តិ.

៤៨. ‘‘ឥមេ បាទា ឥទំ សីសំ, អយំ កាយោ សវាលធិ;

នេត្តា តថេវ តិដ្ឋន្តិ, អយំ គោណោ សមុដ្ឋហេ.

៤៩. ‘‘នាយ្យកស្ស ហត្ថបាទា, កាយោ សីសញ្ច ទិស្សតិ;

រុទំ មត្តិកថូបស្មិំ, ននុ ត្វញ្ញេវ ទុម្មតី’’តិ.

៥០. ‘‘អាទិត្តំ វត មំ សន្តំ, ឃតសិត្តំវ បាវកំ;

វារិនា វិយ ឱសិញ្ចំ, សព្ពំ និព្ពាបយេ ទរំ.

៥១. ‘‘អព្ពហី [អព្ពូឡ្ហំ (ពហូសុ)] វត មេ សល្លំ, សោកំ ហទយនិស្សិតំ;

យោ មេ សោកបរេតស្ស, បិតុសោកំ អបានុទិ.

៥២. ‘‘ស្វាហំ អព្ពូឡ្ហសល្លោស្មិ, សីតិភូតោស្មិ និព្ពុតោ;

ន សោចាមិ ន រោទាមិ, តវ សុត្វាន មាណវ’.

៥៣. ឯវំ ករោន្តិ សប្បញ្ញា, យេ ហោន្តិ អនុកម្បកា;

វិនិវត្តយន្តិ សោកម្ហា, សុជាតោ បិតរំ យថាតិ.

គោណបេតវត្ថុ អដ្ឋមំ.

៩. មហាបេសការបេតិវត្ថុ

៥៤. ‘‘គូថញ្ច មុត្តំ រុហិរញ្ច បុព្ពំ, បរិភុញ្ជតិ កិស្ស អយំ វិបាកោ;

អយំ នុ កិំ កម្មមកាសិ នារី, យា សព្ពទា លោហិតបុព្ពភក្ខា.

៥៥. ‘‘នវានិ វត្ថានិ សុភានិ ចេវ, មុទូនិ សុទ្ធានិ ច លោមសានិ;

ទិន្នានិ មិស្សា កិតកា [កិដកា (ក.)] ភវន្តិ, អយំ នុ កិំ កម្មមកាសិ នារី’’តិ.

៥៦. ‘‘ភរិយា មមេសា អហូ ភទន្តេ, អទាយិកា មច្ឆរិនី កទរិយា;

សា មំ ទទន្តំ សមណព្រាហ្មណានំ, អក្កោសតិ ច បរិភាសតិ ច.

៥៧. ‘‘‘គូថញ្ច មុត្តំ រុហិរញ្ច បុព្ពំ, បរិភុញ្ជ ត្វំ អសុចិំ សព្ពកាលំ;

ឯតំ តេ បរលោកស្មិំ ហោតុ, វត្ថា ច តេ កិដកសមា ភវន្តុ’;

ឯតាទិសំ ទុច្ចរិតំ ចរិត្វា, ឥធាគតា ចិររត្តាយ ខាទតី’’តិ.

មហាបេសការបេតិវត្ថុ នវមំ.

១០. ខល្លាដិយបេតិវត្ថុ

៥៨. ‘‘កា នុ អន្តោវិមានស្មិំ, តិដ្ឋន្តី នូបនិក្ខមិ;

ឧបនិក្ខមស្សុ ភទ្ទេ, បស្សាម តំ ពហិដ្ឋិត’’ន្តិ.

៥៩. ‘‘អដ្ដីយាមិ ហរាយាមិ, នគ្គា និក្ខមិតុំ ពហិ;

កេសេហម្ហិ បដិច្ឆន្នា, បុញ្ញំ មេ អប្បកំ កត’’ន្តិ.

៦០. ‘‘ហន្ទុត្តរីយំ ទទាមិ តេ, ឥទំ ទុស្សំ និវាសយ;

ឥទំ ទុស្សំ និវាសេត្វា, ឯហិ និក្ខម សោភនេ;

ឧបនិក្ខមស្សុ ភទ្ទេ, បស្សាម តំ ពហិដ្ឋិត’’ន្តិ.

៦១. ‘‘ហត្ថេន ហត្ថេ តេ ទិន្នំ, ន មយ្ហំ ឧបកប្បតិ;

ឯសេត្ថុបាសកោ សទ្ធោ, សម្មាសម្ពុទ្ធសាវកោ.