៣. អភិសមយកថា

១៩. អភិសមយោតិ. កេន អភិសមេតិ? ចិត្តេន អភិសមេតិ.

ហញ្ចិ ចិត្តេន អភិសមេតិ, តេន ហិ អញ្ញាណី អភិសមេតិ? ន អញ្ញាណី អភិសមេតិ. ញាណេន អភិសមេតិ.

ហញ្ចិ ញាណេន អភិសមេតិ, តេន ហិ អចិត្តេន ច ញាណេន ច អចិត្តកោ [តេន ហិ អចិត្តកោ (ស្យា.)] អភិសមេតិ? ន អចិត្តកោ អភិសមេតិ. ចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ.

ហញ្ចិ ចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ, តេន ហិ កាមាវចរចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ? ន កាមាវចរចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ.

តេន ហិ រូបាវចរចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ? ន រូបាវចរចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ.

តេន ហិ អរូបាវចរចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ? ន អរូបាវចរចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ.

តេន ហិ កម្មស្សកតចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ? ន កម្មស្សកតចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ.

តេន ហិ សច្ចានុលោមិកចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ? ន សច្ចានុលោមិកចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ.

តេន ហិ អតីតចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ? ន អតីតចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ.

តេន ហិ អនាគតចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ? ន អនាគតចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ.

តេន ហិ បច្ចុប្បន្នលោកិយចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ? ន បច្ចុប្បន្នលោកិយចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ. លោកុត្តរមគ្គក្ខណេ បច្ចុប្បន្នចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ.

កថំ លោកុត្តរមគ្គក្ខណេ បច្ចុប្បន្នចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ? លោកុត្តរមគ្គក្ខណេ ឧប្បាទាធិបតេយ្យំ ចិត្តំ ញាណស្ស ហេតុ បច្ចយោ ច. តំសម្បយុត្តំ និរោធគោចរំ ទស្សនាធិបតេយ្យំ ញាណំ ចិត្តស្ស ហេតុ បច្ចយោ ច. តំសម្បយុត្តំ ញាណំ និរោធគោចរំ. ឯវំ លោកុត្តរមគ្គក្ខណេ បច្ចុប្បន្នចិត្តេន ច ញាណេន ច អភិសមេតិ.

២០. កិំ នុ ឯត្តកោយេវ អភិសមយោតិ? ន ហិ.លោកុត្តរមគ្គក្ខណេ ទស្សនាភិសមយោ សម្មាទិដ្ឋិ, អភិនិរោបនាភិសមយោ សម្មាសង្កប្បោ, បរិគ្គហាភិសមយោ សម្មាវាចា, សមុដ្ឋានាភិសមយោ សម្មាកម្មន្តោ, វោទានាភិសមយោ សម្មាអាជីវោ, បគ្គហាភិសមយោ សម្មាវាយាមោ, ឧបដ្ឋានាភិសមយោ សម្មាសតិ, អវិក្ខេបាភិសមយោ សម្មាសមាធិ; ឧបដ្ឋានាភិសមយោ សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ, បវិចយាភិសមយោ ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គោ, បគ្គហាភិសមយោ វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គោ, ផរណាភិសមយោ បីតិសម្ពោជ្ឈង្គោ, ឧបសមាភិសមយោ បស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គោ, អវិក្ខេបាភិសមយោ សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គោ, បដិសង្ខានាភិសមយោ ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ; អស្សទ្ធិយេ អកម្បិយាភិសមយោ សទ្ធាពលំ, កោសជ្ជេ អកម្បិយាភិសមយោ វីរិយពលំ, បមាទេ អកម្បិយាភិសមយោ សតិពលំ, ឧទ្ធច្ចេ អកម្បិយាភិសមយោ សមាធិពលំ, អវិជ្ជាយ អកម្បិយាភិសមយោ បញ្ញាពលំ; អធិមោក្ខាភិសមយោ សទ្ធិន្ទ្រិយំ, បគ្គហាភិសមយោ វីរិយិន្ទ្រិយំ, ឧបដ្ឋានាភិសមយោ សតិន្ទ្រិយំ, អវិក្ខេបាភិសមយោ សមាធិន្ទ្រិយំ, ទស្សនាភិសមយោ បញ្ញិន្ទ្រិយំ. អាធិបតេយ្យដ្ឋេន ឥន្ទ្រិយាភិសមយោ, អកម្បិយដ្ឋេន ពលាភិសមយោ, និយ្យានដ្ឋេន ពោជ្ឈង្គាភិសមយោ, ហេតុដ្ឋេន មគ្គាភិសមយោ, ឧបដ្ឋានដ្ឋេន សតិបដ្ឋានាភិសមយោ, បទហដ្ឋេន សម្មប្បធានាភិសមយោ, ឥជ្ឈនដ្ឋេន ឥទ្ធិបាទាភិសមយោ, តថដ្ឋេន សច្ចាភិសមយោ, អវិក្ខេបដ្ឋេន សមថាភិសមយោ, អនុបស្សនដ្ឋេន វិបស្សនាភិសមយោ, ឯករសដ្ឋេន សមថវិបស្សនាភិសមយោ, អនតិវត្តនដ្ឋេន យុគនទ្ធាភិសមយោ, សំវរដ្ឋេន សីលវិសុទ្ធិអភិសមយោ, អវិក្ខេបដ្ឋេន វិសុទ្ធិអភិសមយោ, ទស្សនដ្ឋេន ទិដ្ឋិវិសុទ្ធិអភិសមយោ, មុត្តដ្ឋេន វិមោក្ខាភិសមយោ, បដិវេធដ្ឋេន វិជ្ជាភិសមយោ, បរិច្ចាគដ្ឋេន វិមុត្តិអភិសមយោ, សមុច្ឆេទដ្ឋេន ខយេ ញាណំ អភិសមយោ. ឆន្ទោ មូលដ្ឋេន អភិសមយោ, មនសិការោ សមុដ្ឋានដ្ឋេន អភិសមយោ, ផស្សោ សមោធានដ្ឋេន អភិសមយោ, វេទនា សមោសរណដ្ឋេន អភិសមយោ, សមាធិ បមុខដ្ឋេន អភិសមយោ, សតិ អាធិបតេយ្យដ្ឋេន អភិសមយោ, បញ្ញា តតុត្តរដ្ឋេន អភិសមយោ, វិមុត្តិ សារដ្ឋេន អភិសមយោ, អមតោគធំ និព្ពានំ បរិយោសានដ្ឋេន អភិសមយោ.

២១. កិំ នុ ឯត្តកោយេវ អភិសមយោតិ? ន ហិ. សោតាបត្តិមគ្គក្ខណេ ទស្សនាភិសមយោ សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… អមតោគធំ និព្ពានំ បរិយោសានដ្ឋេន អភិសមយោ.

កិំ នុ ឯត្តកោយេវ អភិសមយោតិ? ន ហិ. សោតាបត្តិផលក្ខណេ ទស្សនាភិសមយោ សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… បដិប្បស្សទ្ធដ្ឋេន អនុប្បាទេ ញាណំ អភិសមយោ. ឆន្ទោ មូលដ្ឋេន អភិសមយោ…បេ… អមតោគធំ ៥ និព្ពានំ បរិយោសានដ្ឋេន អភិសមយោ.

កិំ នុ ឯត្តកោយេវ អភិសមយោតិ?

ន ហិ. សកទាគាមិមគ្គក្ខណេ…បេ… សកទាគាមិផលក្ខណេ… អនាគាមិមគ្គក្ខណេ… អនាគាមិផលក្ខណេ… អរហត្តមគ្គក្ខណេ…បេ… អរហត្តផលក្ខណេ ទស្សនាភិសមយោ សម្មាទិដ្ឋិ, អភិនិរោបនាភិសមយោ សម្មាសង្កប្បោ…បេ… បដិប្បស្សទ្ធដ្ឋេន អនុប្បាទេ ញាណំ អភិសមយោ. ឆន្ទោ មូលដ្ឋេន អភិសមយោ…បេ… អមតោគធំ និព្ពានំ បរិយោសានដ្ឋេន អភិសមយោ.

យ្វាយំ [ស្យាយំ (ស្យា. បី.)] កិលេសេ បជហតិ, អតីតេ កិលេសេ បជហតិ…បេ… អនាគតេ កិលេសេ បជហតិ, បច្ចុប្បន្នេ កិលេសេ បជហតិ, អតីតេ កិលេសេ បជហតីតិ. ហញ្ចិ អតីតេ កិលេសេ បជហតិ, តេន ហិ ខីណំ ខេបេតិ, និរុទ្ធំ និរោធេតិ, វិគតំ វិគមេតិ, អត្ថង្គតំ អត្ថង្គមេតិ, អតីតំ យំ ន អត្ថិ តំ បជហតីតិ? ន អតីតេ កិលេសេ បជហតីតិ. អនាគតេ កិលេសេ បជហតីតិ. ហញ្ចិ អនាគតេ កិលេសេ បជហតិ, តេន ហិ អជាតំ បជហតិ, អនិព្ពត្តំ បជហតិ, អនុប្បន្នំ បជហតិ, អបាតុភូតំ បជហតិ, អនាគតំ យំ ន អត្ថិ តំ បជហតីតិ? ន អនាគតេ កិលេសេ បជហតីតិ. បច្ចុប្បន្នេ កិលេសេ បជហតីតិ. ហញ្ចិ បច្ចុប្បន្នេ កិលេសេ បជហតិ, តេន ហិ រត្តោ រាគំ បជហតិ, ទុដ្ឋោ ទោសំ បជហតិ, មូឡ្ហោ មោហំ បជហតិ, វិនិពទ្ធោ មានំ បជហតិ, បរាមដ្ឋោ ទិដ្ឋិំ បជហតិ,

វិក្ខេបគតោ ឧទ្ធច្ចំ បជហតិ, អនិដ្ឋង្គតោ វិចិកិច្ឆំ បជហតិ, ថាមគតោ អនុសយំ បជហតិ, កណ្ហសុក្កធម្មា យុគនទ្ធា សមមេវ វត្តន្តិ, សំកិលេសិកា [តំសំកិលេសិកា (ស្យា. ក.)] មគ្គភាវនា ហោតិ?

ន ហិ អតីតេ កិលេសេ បជហតិ, ន អនាគតេ កិលេសេ បជហតិ, ន បច្ចុប្បន្នេ កិលេសេ បជហតីតិ. ហញ្ចិ ន អតីតេ កិលេសេ បជហតិ, ន អនាគតេ…បេ… ន បច្ចុប្បន្នេ កិលេសេ បជហតិ, តេន ហិ នត្ថិ មគ្គភាវនា, នត្ថិ ផលសច្ឆិកិរិយា, នត្ថិ កិលេសប្បហានំ, នត្ថិ ធម្មាភិសមយោតិ? អត្ថិ មគ្គភាវនា, អត្ថិ ផលសច្ឆិកិរិយា, អត្ថិ កិលេសប្បហានំ, អត្ថិ ធម្មាភិសមយោ. យថា កថំ វិយ? សេយ្យថាបិ តរុណោ រុក្ខោ អជាតផលោ. តមេនំ បុរិសោ មូលំ ឆិន្ទេយ្យ. យេ តស្ស រុក្ខស្ស អជាតផលា, តេ អជាតាយេវ ន ជាយន្តិ, អនិព្ពត្តាយេវ ន និព្ពត្តន្តិ, អនុប្បន្នាយេវ ន ឧប្បជ្ជន្តិ, អបាតុភូតាយេវ ន បាតុភវន្តិ. ឯវមេវំ ឧប្បាទោ ហេតុ, ឧប្បាទោ បច្ចយោ កិលេសានំ និព្ពត្តិយាតិ. ឧប្បាទេ អាទីនវំ ទិស្វា អនុប្បាទេ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ. អនុប្បាទេ ចិត្តស្ស បក្ខន្ទត្តា យេ ឧប្បាទបច្ចយា កិលេសា និព្ពត្តេយ្យុំ, តេ អជាតាយេវ ន ជាយន្តិ, អនិព្ពត្តាយេវ ន និព្ពត្តន្តិ, អនុប្បន្នាយេវ ន ឧប្បជ្ជន្តិ, អបាតុភូតាយេវ ន បាតុភវន្តិ. ឯវំ ហេតុនិរោធា ទុក្ខនិរោធោ. បវត្តំ ហេតុ, និមិត្តំ ហេតុ, អាយូហនា ហេតុ. អាយូហនា បច្ចយោ កិលេសានំ និព្ពត្តិយាតិ. អាយូហនេ អាទីនវំ ទិស្វា អនាយូហនេ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ. អនាយូហនេ ចិត្តស្ស បក្ខន្ទត្តា, យេ អាយូហនបច្ចយា កិលេសា និព្ពត្តេយ្យុំ, តេ អជាតាយេវ ន ជាយន្តិ, អនិព្ពត្តាយេវ ន និព្ពត្តន្តិ, អនុប្បន្នាយេវ ន ឧប្បជ្ជន្តិ, អបាតុភូតាយេវ ន បាតុភវន្តិ. ឯវំ ហេតុនិរោធា ទុក្ខនិរោធោ. ឯវំ អត្ថិ មគ្គភាវនា, អត្ថិ ផលសច្ឆិកិរិយា, អត្ថិ កិលេសប្បហានំ, អត្ថិ ធម្មាភិសមយោតិ.

អភិសមយកថា និដ្ឋិតា.