៦. គតិកថា

២៣១. គតិសម្បត្តិយា ញាណសម្បយុត្តេ កតិនំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ? ខត្តិយមហាសាលានំ ព្រាហ្មណមហាសាលានំ គហបតិមហាសាលានំ កាមាវចរានំ ទេវានំ ញាណសម្បយុត្តេ កតិនំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ? រូបាវចរានំ ទេវានំ កតិនំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ? អរូបាវចរានំ ទេវានំ កតិនំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ?

គតិសម្បត្តិយា ញាណសម្បយុត្តេ អដ្ឋន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ. ខត្តិយមហាសាលានំ ព្រាហ្មណមហាសាលានំ គហបតិមហាសាលានំ កាមាវចរានំ ទេវានំ ញាណសម្បយុត្តេ អដ្ឋន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ. រូបាវចរានំ ទេវានំ អដ្ឋន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ. អរូបាវចរានំ ទេវានំ អដ្ឋន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ.

២៣២. គតិសម្បត្តិយា ញាណសម្បយុត្តេ កតមេសំ អដ្ឋន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ? កុសលកម្មស្ស ជវនក្ខណេ តយោ ហេតូ កុសលា; តស្មិំ ខណេ ជាតចេតនាយ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ. តេន វុច្ចតិ – កុសលមូលបច្ចយាបិ សង្ខារា. និកន្តិក្ខណេ ទ្វេ ហេតូ អកុសលា; តស្មិំ ខណេ ជាតចេតនាយ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ. តេន វុច្ចតិ – អកុសលមូលបច្ចយាបិ សង្ខារា. បដិសន្ធិក្ខណេ តយោ ហេតូ អព្យាកតា; តស្មិំ ខណេ ជាតចេតនាយ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ. តេន វុច្ចតិ – ‘‘នាមរូបបច្ចយាបិ វិញ្ញាណំ, វិញ្ញាណបច្ចយាបិ នាមរូបំ’’.

បដិសន្ធិក្ខណេ បញ្ចក្ខន្ធា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, វិប្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ចត្តារោ មហាភូតា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ តយោ ជីវិតសង្ខារា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, វិប្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ នាមញ្ច រូបញ្ច សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, វិប្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ឥមេ ចុទ្ទស ធម្មា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, វិប្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ចត្តារោ ខន្ធា អរូបិនោ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ តយោ ហេតូ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ នាមញ្ច វិញ្ញាណញ្ច សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ឥមេ ចុទ្ទស ធម្មា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ឥមេ អដ្ឋវីសតិ ធម្មា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, វិប្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. គតិសម្បត្តិយា ញាណសម្បយុត្តេ ឥមេសំ អដ្ឋន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ.

ខត្តិយមហាសាលានំ ព្រាហ្មណមហាសាលានំ គហបតិមហាសាលានំ កាមាវចរានំ ទេវានំ ញាណសម្បយុត្តេ កតមេសំ អដ្ឋន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ? កុសលកម្មស្ស ជវនក្ខណេ តយោ ហេតូ កុសលា; តស្មិំ ខណេ ជាតចេតនាយ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ. តេន វុច្ចតិ – ‘‘កុសលមូលបច្ចយាបិ សង្ខារា’’. និកន្តិក្ខណេ ទ្វេ ហេតូ អកុសលា; តស្មិំ ខណេ ជាតចេតនាយ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ. តេន វុច្ចតិ – ‘‘អកុសលមូលបច្ចយាបិ សង្ខារា’’. បដិសន្ធិក្ខណេ តយោ ហេតូ អព្យាកតា; តស្មិំ ខណេ ជាតចេតនាយ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ. តេន វុច្ចតិ – ‘‘នាមរូបបច្ចយាបិ វិញ្ញាណំ, វិញ្ញាណបច្ចយាបិ នាមរូបំ’’.

បដិសន្ធិក្ខណេ បញ្ចក្ខន្ធា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, វិប្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ចត្តារោ មហាភូតា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ តយោ ជីវិតសង្ខារា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, វិប្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ នាមញ្ច រូបញ្ច សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, វិប្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ឥមេ ចុទ្ទស ធម្មា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, វិប្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ចត្តារោ ខន្ធា អរូបិនោ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ តយោ ហេតូ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ នាមញ្ច វិញ្ញាណញ្ច សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ឥមេ ចុទ្ទស ធម្មា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ឥមេ អដ្ឋវីសតិ ធម្មា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, វិប្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. ខត្តិយមហាសាលានំ ព្រាហ្មណមហាសាលានំ គហបតិមហាសាលានំ កាមាវចរានំ ទេវានំ ញាណសម្បយុត្តេ ឥមេសំ អដ្ឋន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ.

រូបាវចរានំ ទេវានំ កតមេសំ អដ្ឋន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ? កុសលកម្មស្ស ជវនក្ខណេ តយោ ហេតូ កុសលា…បេ… រូបាវចរានំ ទេវានំ ឥមេសំ អដ្ឋន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ.

អរូបាវចរានំ ទេវានំ កតមេសំ អដ្ឋន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ? កុសលកម្មស្ស ជវនក្ខណេ តយោ ហេតូ កុសលា; តស្មិំ ខណេ ជាតចេតនាយ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ. តេន វុច្ចតិ – ‘‘កុសលមូលបច្ចយាបិ សង្ខារា’’. និកន្តិក្ខណេ ទ្វេ ហេតូ អកុសលា; តស្មិំ ខណេ ជាតចេតនាយ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ. តេន វុច្ចតិ – ‘‘អកុសលមូលបច្ចយាបិ សង្ខារា’’. បដិសន្ធិក្ខណេ តយោ ហេតូ អព្យាកតា; តស្មិំ ខណេ ជាតចេតនាយ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ. តេន វុច្ចតិ – ‘‘នាមបច្ចយាបិ វិញ្ញាណំ វិញ្ញាណបច្ចយាបិ នាមំ’’.

បដិសន្ធិក្ខណេ ចត្តារោ ខន្ធា អរូបិនោ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ តយោ ហេតូ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ នាមញ្ច វិញ្ញាណញ្ច សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ឥមេ ចុទ្ទស ធម្មា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. អរូបាវចរានំ ទេវានំ ឥមេសំ អដ្ឋន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ.

២៣៣. គតិសម្បត្តិយា ញាណវិប្បយុត្តេ កតិនំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ? ខត្តិយមហាសាលានំ ព្រាហ្មណមហាសាលានំ គហបតិមហាសាលានំ កាមាវចរានំ ទេវានំ ញាណវិប្បយុត្តេ កតិនំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ?

គតិសម្បត្តិយា ញាណវិប្បយុត្តេ ឆន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ. ខត្តិយមហាសាលានំ ព្រាហ្មណមហាសាលានំ គហបតិមហាសាលានំ កាមាវចរានំ ទេវានំ ញាណវិប្បយុត្តេ ឆន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ.

គតិសម្បត្តិយា ញាណវិប្បយុត្តេ កតមេសំ ឆន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ? កុសលកម្មស្ស ជវនក្ខណេ ទ្វេ ហេតូ កុសលា; តស្មិំ ខណេ ជាតចេតនាយ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ. តេន វុច្ចតិ – កុសលមូលបច្ចយាបិ សង្ខារា. និកន្តិក្ខណេ ទ្វេ ហេតូ អកុសលា; តស្មិំ ខណេ ជាតចេតនាយ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ. តេន វុច្ចតិ – អកុសលមូលបច្ចយាបិ សង្ខារា. បដិសន្ធិក្ខណេ ទ្វេ ហេតូ អព្យាកតា; តស្មិំ ខណេ ជាតចេតនាយ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ. តេន វុច្ចតិ – ‘‘នាមរូបបច្ចយាបិ វិញ្ញាណំ, វិញ្ញាណបច្ចយាបិ នាមរូបំ’’.

បដិសន្ធិក្ខណេ បញ្ចក្ខន្ធា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, វិប្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ចត្តារោ មហាភូតា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ តយោ ជីវិតសង្ខារា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, វិប្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ នាមញ្ច រូបញ្ច សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, វិប្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ឥមេ ចុទ្ទស ធម្មា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, វិប្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ចត្តារោ ខន្ធា អរូបិនោ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ចត្តារិ ឥន្ទ្រិយានិ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ទ្វេ ហេតូ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ នាមញ្ច វិញ្ញាណញ្ច សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ឥមេ ទ្វាទស ធម្មា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, សម្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. បដិសន្ធិក្ខណេ ឥមេ ឆព្ពីសតិ ធម្មា សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ហោន្តិ, និស្សយបច្ចយា ហោន្តិ, វិប្បយុត្តបច្ចយា ហោន្តិ. គតិសម្បត្តិយា ញាណវិប្បយុត្តេ ឥមេសំ ឆន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ.

ខត្តិយមហាសាលានំ ព្រាហ្មណមហាសាលានំ គហបតិមហាសាលានំ កាមាវចរានំ ទេវានំ ញាណវិប្បយុត្តេ កតមេសំ ឆន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតិ? កុសលកម្មស្ស ជវនក្ខណេ ទ្វេ ហេតូ កុសលា; តស្មិំ ខណេ ជាតចេតនាយ សហជាតបច្ចយា ហោន្តិ. តេន វុច្ចតិ – ‘‘កុសលមូលបច្ចយាបិ សង្ខារា…បេ… ខត្តិយមហាសាលានំ ព្រាហ្មណមហាសាលានំ គហបតិមហាសាលានំ កាមាវចរានំ ទេវានំ ញាណវិប្បយុត្តេ ឥមេសំ ឆន្នំ ហេតូនំ បច្ចយា ឧបបត្តិ ហោតី’’តិ.

គតិកថា និដ្ឋិតា.