៣. មិច្ឆាទិដ្ឋិនិទ្ទេសោ

១៣៦. មិច្ឆាទិដ្ឋិយា កតមេហិ ទសហាការេហិ អភិនិវេសោ ហោតិ? ‘‘នត្ថិ ទិន្ន’’ន្តិ – វត្ថុ [វត្ថុំ (ស្យា.) ឯវមុបរិបិ]. ឯវំវាទោ មិច្ឆាភិនិវេសបរាមាសោ [មិច្ឆាទិដ្ឋាភិនិវេសបរាមាសោ (ស្យា.)] ទិដ្ឋិ. ទិដ្ឋិ ន វត្ថុ, វត្ថុ ន ទិដ្ឋិ. អញ្ញា ទិដ្ឋិ, អញ្ញំ វត្ថុ. យា ច ទិដ្ឋិ យញ្ច វត្ថុ – អយំ បឋមា មិច្ឆាវត្ថុកា មិច្ឆាទិដ្ឋិ. មិច្ឆាទិដ្ឋិ ទិដ្ឋិវិបត្តិ…បេ… ឥមានិ សញ្ញោជនានិ, ន ច ទិដ្ឋិយោ. ‘‘នត្ថិ យិដ្ឋ’’ន្តិ – វត្ថុ…បេ… ‘‘នត្ថិ ហុត’’ន្តិ – វត្ថុ… ‘‘នត្ថិ សុកតទុក្កដានំ កម្មានំ ផលំ វិបាកោ’’តិ – វត្ថុ… ‘‘នត្ថិ អយំ លោកោ’’តិ – វត្ថុ… ‘‘នត្ថិ បរោ លោកោ’’តិ – វត្ថុ… ‘‘នត្ថិ មាតា’’តិ – វត្ថុ… ‘‘នត្ថិ បិតា’’តិ – វត្ថុ… ‘‘នត្ថិ សត្តា ឱបបាតិកា’’តិ – វត្ថុ… ‘‘នត្ថិ លោកេ សមណព្រាហ្មណា សម្មគ្គតា [សមគ្គតា (ក.)] សម្មាបដិបន្នា, យេ ឥមញ្ច លោកំ, បរញ្ច លោកំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេន្តី’’តិ – វត្ថុ. ឯវំវាទោ មិច្ឆាភិនិវេសបរាមាសោ ទិដ្ឋិ. ទិដ្ឋិ ន វត្ថុ, វត្ថុ ន ទិដ្ឋិ. អញ្ញា ទិដ្ឋិ, អញ្ញំ វត្ថុ. យា ច ទិដ្ឋិ យញ្ច វត្ថុ – អយំ ទសមា មិច្ឆាវត្ថុកា មិច្ឆាទិដ្ឋិ. មិច្ឆាទិដ្ឋិ ទិដ្ឋិវិបត្តិ…បេ… មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស ទ្វេវ គតិយោ…បេ… ឥមានិ សញ្ញោជនានិ, ន ច ទិដ្ឋិយោ. មិច្ឆាទិដ្ឋិយា ឥមេហិ ទសហាការេហិ អភិនិវេសោ ហោតិ.

មិច្ឆាទិដ្ឋិនិទ្ទេសោ តតិយោ.