៦. ឧទយព្ពយញាណនិទ្ទេសោ

៤៩. កថំ បច្ចុប្បន្នានំ ធម្មានំ វិបរិណាមានុបស្សនេ បញ្ញា ឧទយព្ពយានុបស្សនេ ញាណំ? ជាតំ រូបំ បច្ចុប្បន្នំ, តស្ស និព្ពត្តិលក្ខណំ ឧទយោ, វិបរិណាមលក្ខណំ វយោ, អនុបស្សនា ញាណំ. ជាតា វេទនា…បេ… ជាតា សញ្ញា… ជាតា សង្ខារា… ជាតំ វិញ្ញាណំ… ជាតំ ចក្ខុ…បេ… ជាតោ ភវោ បច្ចុប្បន្នោ, តស្ស និព្ពត្តិលក្ខណំ ឧទយោ, វិបរិណាមលក្ខណំ វយោ, អនុបស្សនា ញាណំ.

៥០. បញ្ចន្នំ ខន្ធានំ ឧទយំ បស្សន្តោ កតិ លក្ខណានិ បស្សតិ, វយំ បស្សន្តោ កតិ លក្ខណានិ បស្សតិ, ឧទយព្ពយំ បស្សន្តោ កតិ លក្ខណានិ បស្សតិ? បញ្ចន្នំ ខន្ធានំ ឧទយំ បស្សន្តោ បញ្ចវីសតិ លក្ខណានិ បស្សតិ, វយំ បស្សន្តោ បញ្ចវីសតិ លក្ខណានិ បស្សតិ; ឧទយព្ពយំ បស្សន្តោ បញ្ញាស លក្ខណានិ បស្សតិ.

រូបក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សន្តោ កតិ លក្ខណានិ បស្សតិ, វយំ បស្សន្តោ កតិ លក្ខណានិ បស្សតិ, ឧទយព្ពយំ បស្សន្តោ កតិ លក្ខណានិ បស្សតិ? វេទនាក្ខន្ធស្ស…បេ… សញ្ញាក្ខន្ធស្ស…បេ… សង្ខារក្ខន្ធស្ស…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សន្តោ កតិ លក្ខណានិ បស្សតិ, វយំ បស្សន្តោ កតិ លក្ខណានិ បស្សតិ, ឧទយព្ពយំ បស្សន្តោ កតិ លក្ខណានិ បស្សតិ? រូបក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សន្តោ បញ្ច លក្ខណានិ បស្សតិ, វយំ បស្សន្តោ បញ្ច លក្ខណានិ បស្សតិ; ឧទយព្ពយំ បស្សន្តោ ទស លក្ខណានិ បស្សតិ. វេទនាក្ខន្ធស្ស…បេ… សញ្ញាក្ខន្ធស្ស… សង្ខារក្ខន្ធស្ស… វិញ្ញាណក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សន្តោ បញ្ច លក្ខណានិ បស្សតិ, វយំ បស្សន្តោ បញ្ច លក្ខណានិ បស្សតិ; ឧទយព្ពយំ បស្សន្តោ ទស លក្ខណានិ បស្សតិ.

រូបក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សន្តោ កតមានិ បញ្ច លក្ខណានិ បស្សតិ? អវិជ្ជាសមុទយា រូបសមុទយោតិ – បច្ចយសមុទយដ្ឋេន រូបក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សតិ. តណ្ហាសមុទយា រូបសមុទយោតិ – បច្ចយសមុទយដ្ឋេន រូបក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សតិ. កម្មសមុទយា រូបសមុទយោតិ – បច្ចយសមុទយដ្ឋេន រូបក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សតិ. អាហារសមុទយា រូបសមុទយោតិ – បច្ចយសមុទយដ្ឋេន រូបក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សតិ. និព្ពត្តិលក្ខណំ បស្សន្តោបិ រូបក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សតិ. រូបក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សន្តោ ឥមានិ បញ្ច លក្ខណានិ បស្សតិ.

វយំ បស្សន្តោ កតមានិ បញ្ច លក្ខណានិ បស្សតិ? អវិជ្ជានិរោធា រូបនិរោធោតិ – បច្ចយនិរោធដ្ឋេន រូបក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សតិ. តណ្ហានិរោធា រូបនិរោធោតិ – បច្ចយនិរោធដ្ឋេន រូបក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សតិ. កម្មនិរោធា រូបនិរោធោតិ – បច្ចយនិរោធដ្ឋេន រូបក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សតិ. អាហារនិរោធា រូបនិរោធោតិ – បច្ចយនិរោធដ្ឋេន រូបក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សតិ. វិបរិណាមលក្ខណំ បស្សន្តោបិ រូបក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សតិ. រូបក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សន្តោ ឥមានិ បញ្ច លក្ខណានិ បស្សតិ. ឧទយព្ពយំ បស្សន្តោ ឥមានិ ទស លក្ខណានិ បស្សតិ.

វេទនាក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សន្តោ កតមានិ បញ្ច លក្ខណានិ បស្សតិ? អវិជ្ជាសមុទយា វេទនាសមុទយោតិ – បច្ចយសមុទយដ្ឋេន វេទនាក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សតិ. តណ្ហាសមុទយា វេទនាសមុទយោតិ – បច្ចយសមុទយដ្ឋេន វេទនាក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សតិ. កម្មសមុទយា វេទនាសមុទយោតិ – បច្ចយសមុទយដ្ឋេន វេទនាក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សតិ. ផស្សសមុទយា វេទនាសមុទយោតិ – បច្ចយសមុទយដ្ឋេន វេទនាក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សតិ. និព្ពត្តិលក្ខណំ បស្សន្តោបិ វេទនាក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សតិ. វេទនាក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សន្តោ ឥមានិ បញ្ច លក្ខណានិ បស្សតិ.

វយំ បស្សន្តោ កតមានិ បញ្ច លក្ខណានិ បស្សតិ? អវិជ្ជានិរោធា វេទនានិរោធោតិ – បច្ចយនិរោធដ្ឋេន វេទនាក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សតិ. តណ្ហានិរោធា វេទនានិរោធោតិ – បច្ចយនិរោធដ្ឋេន វេទនាក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សតិ. កម្មនិរោធា វេទនានិរោធោតិ – បច្ចយនិរោធដ្ឋេន វេទនាក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សតិ. ផស្សនិរោធា វេទនានិរោធោតិ – បច្ចយនិរោធដ្ឋេន វេទនាក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សតិ. វិបរិណាមលក្ខណំ បស្សន្តោបិ វេទនាក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សតិ. វេទនាក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សន្តោ ឥមានិ បញ្ច លក្ខណានិ បស្សតិ. ឧទយព្ពយំ បស្សន្តោ ឥមានិ ទស លក្ខណានិ បស្សតិ.

សញ្ញាក្ខន្ធស្ស…បេ… សង្ខារក្ខន្ធស្ស…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សន្តោ កតមានិ បញ្ច លក្ខណានិ បស្សតិ? អវិជ្ជាសមុទយា វិញ្ញាណសមុទយោតិ – បច្ចយសមុទយដ្ឋេន វិញ្ញាណក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សតិ. តណ្ហាសមុទយា វិញ្ញាណសមុទយោតិបច្ចយសមុទយដ្ឋេន វិញ្ញាណក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សតិ. កម្មសមុទយា វិញ្ញាណសមុទយោតិ – បច្ចយសមុទយដ្ឋេន វិញ្ញាណក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សតិ. នាមរូបសមុទយា វិញ្ញាណសមុទយោតិ – បច្ចយសមុទយដ្ឋេន វិញ្ញាណក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សតិ. និព្ពត្តិលក្ខណំ បស្សន្តោបិ វិញ្ញាណក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សតិ. វិញ្ញាណក្ខន្ធស្ស ឧទយំ បស្សន្តោ ឥមានិ បញ្ច លក្ខណានិ បស្សតិ.

វយំ បស្សន្តោ កតមានិ បញ្ច លក្ខណានិ បស្សតិ? អវិជ្ជានិរោធា វិញ្ញាណនិរោធោតិ – បច្ចយនិរោធដ្ឋេន វិញ្ញាណក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សតិ. តណ្ហានិរោធា វិញ្ញាណនិរោធោតិ – បច្ចយនិរោធដ្ឋេន វិញ្ញាណក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សតិ. កម្មនិរោធា វិញ្ញាណនិរោធោតិ – បច្ចយនិរោធដ្ឋេន វិញ្ញាណក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សតិ. នាមរូបនិរោធា វិញ្ញាណនិរោធោតិ – បច្ចយនិរោធដ្ឋេន វិញ្ញាណក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សតិ. វិបរិណាមលក្ខណំ បស្សន្តោបិ វិញ្ញាណក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សតិ. វិញ្ញាណក្ខន្ធស្ស វយំ បស្សន្តោ ឥមានិ បញ្ច លក្ខណានិ បស្សតិ. ឧទយព្ពយំ បស្សន្តោ ឥមានិ ទស លក្ខណានិ បស្សតិ.

បញ្ចន្នំ ខន្ធានំ ឧទយំ បស្សន្តោ ឥមានិ បញ្ចវីសតិ លក្ខណានិ បស្សតិ, វយំ បស្សន្តោ ឥមានិ បញ្ចវីសតិ លក្ខណានិ បស្សតិ, ឧទយព្ពយំ បស្សន្តោ ឥមានិ បញ្ញាស លក្ខណានិ បស្សតិ. តំ ញាតដ្ឋេន ញាណំ, បជាននដ្ឋេន បញ្ញា. តេន វុច្ចតិ – ‘‘បច្ចុប្បន្នានំ ធម្មានំ វិបរិណាមានុបស្សនេ បញ្ញា ឧទយព្ពយានុបស្សនេ ញាណំ’’. រូបក្ខន្ធោ [រូបក្ខន្ធា (ស្យា.)] អាហារសមុទយោ. វេទនា, សញ្ញា, សង្ខារា – តយោ [សង្ខារាតិ សេសា (ស្យា.)] ខន្ធា ផស្សសមុទយា. វិញ្ញាណក្ខន្ធោ នាមរូបសមុទយោ.

ឧទយព្ពយញាណនិទ្ទេសោ ឆដ្ឋោ.