៣. សមាធិភាវនាមយញាណនិទ្ទេសោ

៤៣. កថំ សំវរិត្វា សមាទហនេ បញ្ញា សមាធិភាវនាមយេ ញាណំ? ឯកោ សមាធិ – ចិត្តស្ស ឯកគ្គតា. ទ្វេ សមាធី – លោកិយោ សមាធិ, លោកុត្តរោ សមាធិ. តយោ សមាធី – សវិតក្កសវិចារោ សមាធិ, អវិតក្កវិចារមត្តោ សមាធិ, អវិតក្កអវិចារោ សមាធិ. ចត្តារោ សមាធី – ហានភាគិយោ សមាធិ, ឋិតិភាគិយោ សមាធិ, វិសេសភាគិយោ សមាធិ, និព្ពេធភាគិយោ សមាធិ. បញ្ច សមាធី – បីតិផរណតា, សុខផរណតា, ចេតោផរណតា, អាលោកផរណតា, បច្ចវេក្ខណានិមិត្តំ [បច្ចវេក្ខនានិមិត្តំ (ក.)].

ឆ សមាធី – ពុទ្ធានុស្សតិវសេន ចិត្តស្ស ឯកគ្គតា អវិក្ខេបោ សមាធិ, ធម្មានុស្សតិវសេន ចិត្តស្ស ឯកគ្គតា អវិក្ខេបោ សមាធិ, សង្ឃានុស្សតិវសេន ចិត្តស្ស ឯកគ្គតា អវិក្ខេបោ សមាធិ, សីលានុស្សតិវសេន ចិត្តស្ស ឯកគ្គតា អវិក្ខេបោ សមាធិ, ចាគានុស្សតិវសេន ចិត្តស្ស ឯកគ្គតា អវិក្ខេបោ សមាធិ, ទេវតានុស្សតិវសេន ចិត្តស្ស ឯកគ្គតា អវិក្ខេបោ សមាធិ. សត្ត សមាធី – សមាធិកុសលតា, សមាធិស្ស សមាបត្តិកុសលតា, សមាធិស្ស ឋិតិកុសលតា, សមាធិស្ស វុដ្ឋានកុសលតា, សមាធិស្ស កល្លតាកុសលតា [កល្លិតកុសលតា (ស្យា. ក.)], សមាធិស្ស គោចរកុសលតា, សមាធិស្ស អភិនីហារកុសលតា. អដ្ឋ សមាធី – បថវីកសិណវសេន ចិត្តស្ស ឯកគ្គតា អវិក្ខេបោ សមាធិ, អាបោកសិណវសេន…បេ… តេជោកសិណវសេន… វាយោកសិណវសេន… នីលកសិណវសេន… បីតកសិណវសេន… លោហិតកសិណវសេន… ឱទាតកសិណវសេន ចិត្តស្ស ឯកគ្គតា អវិក្ខេបោ សមាធិ. នវ សមាធី – រូបាវចរោ សមាធិ អត្ថិ ហីនោ, អត្ថិ មជ្ឈោមោ, អត្ថិ បណីតោ; អរូបាវចរោ សមាធិ អត្ថិ ហីនោ, អត្ថិ មជ្ឈោមោ, អត្ថិ បណីតោ; សុញ្ញតោ សមាធិ, អនិមិត្តោ សមាធិ, អប្បណិហិតោ សមាធិ. ទស សមាធី – ឧទ្ធុមាតកសញ្ញាវសេន ចិត្តស្ស ឯកគ្គតា អវិក្ខេបោ សមាធិ, វិនីលកសញ្ញាវសេន…បេ… វិបុព្ពកសញ្ញាវសេន… វិច្ឆិទ្ទកសញ្ញាវសេន… វិក្ខាយិតកសញ្ញាវសេន… វិក្ខិត្តកសញ្ញាវសេន… ហតវិក្ខិត្តកសញ្ញាវសេន… លោហិតកសញ្ញាវសេន… បុឡវកសញ្ញាវសេន [បុឡុវក សញ្ញាវសេន (ក.)] … អដ្ឋិកសញ្ញាវសេន ចិត្តស្ស ឯកគ្គតា អវិក្ខេបោ សមាធិ. ឥមេ បញ្ចបញ្ញាស សមាធិ.

៤៤. អបិ ច, បញ្ចវីសតិ សមាធិស្ស សមាធិដ្ឋា – បរិគ្គហដ្ឋេន សមាធិ, បរិវារដ្ឋេន សមាធិ, បរិបូរដ្ឋេន សមាធិ, ឯកគ្គដ្ឋេន សមាធិ, អវិក្ខេបដ្ឋេន សមាធិ, អវិសារដ្ឋេន សមាធិ, អនាវិលដ្ឋេន សមាធិ, អនិញ្ជនដ្ឋេន សមាធិ, វិមុត្តដ្ឋេន សមាធិ, ឯកត្តុបដ្ឋានវសេន ចិត្តស្ស ឋិតត្តា សមាធិ, សមំ ឯសតីតិ សមាធិ, វិសមំ នេសតីតិ សមាធិ, សមំ ឯសិតត្តា សមាធិ, វិសមំ នេសិតត្តា សមាធិ, សមំ អាទិយតីតិ សមាធិ, វិសមំ នាទិយតីតិ សមាធិ, សមំ អាទិន្នត្តា សមាធិ, វិសមំ អនាទិន្នត្តា សមាធិ, សមំ បដិបជ្ជតីតិ សមាធិ, វិសមំ នប្បដិបជ្ជតីតិ សមាធិ, សមំ បដិបន្នត្តា សមាធិ, វិសមំ នប្បដិបន្នត្តា សមាធិ, សមំ ឈាយតីតិ សមាធិ, វិសមំ ឈាបេតីតិ សមាធិ, សមំ ឈាតត្តា សមាធិ, វិសមំ ឈាបិតត្តា សមាធិ, សមោ ច ហិតោ ច សុខោ ចាតិ សមាធិ. ឥមេ បញ្ចវីសតិ សមាធិស្ស សមាធិដ្ឋា. តំ ញាតដ្ឋេន ញាណំ, បជាននដ្ឋេន បញ្ញា. តេន វុច្ចតិ – ‘‘សំវរិត្វា សមាទហនេ បញ្ញា សមាធិភាវនាមយេ ញាណំ’’.

សមាធិភាវនាមយញាណនិទ្ទេសោ តតិយោ.