៤. ធម្មដ្ឋិតិញាណនិទ្ទេសោ

៤៥. កថំ បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ? អវិជ្ជា សង្ខារានំ ឧប្បាទដ្ឋិតិ ច បវត្តដ្ឋិតិ ច និមិត្តដ្ឋិតិ ច អាយូហនដ្ឋិតិ ច សញ្ញោគដ្ឋិតិ ច បលិពោធដ្ឋិតិ ច សមុទយដ្ឋិតិ ច ហេតុដ្ឋិតិ ច បច្ចយដ្ឋិតិ ច. ឥមេហិ នវហាការេហិ អវិជ្ជា បច្ចយោ, សង្ខារា បច្ចយសមុប្បន្នា. ឧភោបេតេ ធម្មា បច្ចយសមុប្បន្នាតិ – បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ. អតីតម្បិ អទ្ធានំ… អនាគតម្បិ អទ្ធានំ អវិជ្ជា សង្ខារានំ ឧប្បាទដ្ឋិតិ ច បវត្តដ្ឋិតិ ច និមិត្តដ្ឋិតិ ច អាយូហនដ្ឋិតិ ច សញ្ញោគដ្ឋិតិ ច បលិពោធដ្ឋិតិ ច សមុទយដ្ឋិតិ ច ហេតុដ្ឋិតិ ច បច្ចយដ្ឋិតិ ច. ឥមេហិ នវហាការេហិ អវិជ្ជា បច្ចយោ, សង្ខារា បច្ចយសមុប្បន្នា. ឧភោបេតេ ធម្មា បច្ចយសមុប្បន្នាតិ – បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ.

សង្ខារា វិញ្ញាណស្ស…បេ… វិញ្ញាណំ នាមរូបស្ស… នាមរូបំ សឡាយតនស្ស… សឡាយតនំ ផស្សស្ស… ផស្សោ វេទនាយ… វេទនា តណ្ហាយ… តណ្ហា ឧបាទានស្ស… ឧបាទានំ ភវស្ស… ភវោ ជាតិយា… ជាតិ ជរាមរណស្ស ឧប្បាទដ្ឋិតិ ច បវត្តដ្ឋិតិ ច និមិត្តដ្ឋិតិ ច អាយូហនដ្ឋិតិ ច សញ្ញោគដ្ឋិតិ ច បលិពោធដ្ឋិតិ ច សមុទយដ្ឋិតិ ច ហេតុដ្ឋិតិ ច បច្ចយដ្ឋិតិ ច. ឥមេហិ នវហាការេហិ ជាតិ បច្ចយោ, ជរាមរណំ បច្ចយសមុប្បន្នំ. ឧភោបេតេ ធម្មា បច្ចយសមុប្បន្នាតិ – បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ. អតីតម្បិ អទ្ធានំ… អនាគតម្បិ អទ្ធានំ ជាតិ ជរាមរណស្ស ឧប្បាទដ្ឋិតិ ច បវត្តដ្ឋិតិ ច និមិត្តដ្ឋិតិ ច អាយូហនដ្ឋិតិ ច សញ្ញោគដ្ឋិតិ ច បលិពោធដ្ឋិតិ ច សមុទយដ្ឋិតិ ច ហេតុដ្ឋិតិ ច បច្ចយដ្ឋិតិ ច. ឥមេហិ នវហាការេហិ ជាតិ បច្ចយោ, ជរាមរណំ បច្ចយសមុប្បន្នំ. ឧភោបេតេ ធម្មា បច្ចយសមុប្បន្នាតិ – បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ.

៤៦. អវិជ្ជា ហេតុ, សង្ខារា ហេតុសមុប្បន្នា. ឧភោបេតេ ធម្មា ហេតុសមុប្បន្នាតិ – បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ. អតីតម្បិ អទ្ធានំ… អនាគតម្បិ អទ្ធានំ អវិជ្ជា ហេតុ, សង្ខារា ហេតុសមុប្បន្នា. ឧភោបេតេ ធម្មា ហេតុសមុប្បន្នាតិ – បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ.

សង្ខារា ហេតុ, វិញ្ញាណំ ហេតុសមុប្បន្នំ…បេ… វិញ្ញាណំ ហេតុ, នាមរូបំ ហេតុសមុប្បន្នំ… នាមរូបំ ហេតុ, សឡាយតនំ ហេតុសមុប្បន្នំ… សឡាយតនំ ហេតុ, ផស្សោ ហេតុសមុប្បន្នោ… ផស្សោ ហេតុ, វេទនា ហេតុសមុប្បន្នា… វេទនា ហេតុ, តណ្ហា ហេតុសមុប្បន្នា… តណ្ហា ហេតុ, ឧបាទានំ ហេតុសមុប្បន្នំ… ឧបាទានំ ហេតុ, ភវោ ហេតុសមុប្បន្នោ… ភវោ ហេតុ, ជាតិ ហេតុសមុប្បន្នា… ជាតិ ហេតុ, ជរាមរណំ ហេតុសមុប្បន្នំ. ឧភោបេតេ ធម្មា ហេតុសមុប្បន្នាតិ – បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ. អតីតម្បិ អទ្ធានំ… អនាគតម្បិ អទ្ធានំ ជាតិ ហេតុ, ជរាមរណំ ហេតុសមុប្បន្នំ. ឧភោបេតេ ធម្មា ហេតុសមុប្បន្នាតិ – បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ.

អវិជ្ជា បដិច្ចា, សង្ខារា បដិច្ចសមុប្បន្នា. ឧភោបេតេ ធម្មា បដិច្ចសមុប្បន្នាតិ – បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ. អតីតម្បិ អទ្ធានំ… អនាគតម្បិ អទ្ធានំ អវិជ្ជា បដិច្ចា, សង្ខារា បដិច្ចសមុប្បន្នា. ឧភោបេតេ ធម្មា បដិច្ចសមុប្បន្នាតិ – បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ.

សង្ខារា បដិច្ចា, វិញ្ញាណំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ…បេ… វិញ្ញាណំ បដិច្ចា, នាមរូបំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ… នាមរូបំ បដិច្ចា, សឡាយតនំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ… សឡាយតនំ បដិច្ចា, ផស្សោ បដិច្ចសមុប្បន្នោ… ផស្សោ បដិច្ចា, វេទនា បដិច្ចសមុប្បន្នា… វេទនា បដិច្ចា, តណ្ហា បដិច្ចសមុប្បន្នា… តណ្ហា បដិច្ចា, ឧបាទានំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ… ឧបាទានំ បដិច្ចា, ភវោ បដិច្ចសមុប្បន្នោ… ភវោ បដិច្ចា, ជាតិ បដិច្ចសមុប្បន្នា… ជាតិ បដិច្ចា, ជរាមរណំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ. ឧភោបេតេ ធម្មា បដិច្ចសមុប្បន្នាតិ – បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ. អតីតម្បិ អទ្ធានំ… អនាគតម្បិ អទ្ធានំ ជាតិ បដិច្ចា, ជរាមរណំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ. ឧភោបេតេ ធម្មា បដិច្ចសមុប្បន្នាតិ – បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ.

អវិជ្ជា បច្ចយោ, សង្ខារា បច្ចយសមុប្បន្នា. ឧភោបេតេ ធម្មា បច្ចយសមុប្បន្នាតិ – បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ. អតីតម្បិ អទ្ធានំ… អនាគតម្បិ អទ្ធានំ អវិជ្ជា បច្ចយោ, សង្ខារា បច្ចយសមុប្បន្នា. ឧភោបេតេ ធម្មា បច្ចយសមុប្បន្នាតិ – បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ.

សង្ខារា បច្ចយា, វិញ្ញាណំ បច្ចយសមុប្បន្នំ…បេ… វិញ្ញាណំ បច្ចយោ, នាមរូបំ បច្ចយសមុប្បន្នំ… នាមរូបំ បច្ចយោ, សឡាយតនំ បច្ចយសមុប្បន្នំ… សឡាយតនំ បច្ចយោ, ផស្សោ បច្ចយសមុប្បន្នោ… ផស្សោ បច្ចយោ, វេទនា បច្ចយសមុប្បន្នា… វេទនា បច្ចយោ, តណ្ហា បច្ចយសមុប្បន្នា… តណ្ហា បច្ចយោ, ឧបាទានំ បច្ចយសមុប្បន្នំ… ឧបាទានំ បច្ចយោ, ភវោ បច្ចយសមុប្បន្នោ… ភវោ បច្ចយោ, ជាតិ បច្ចយសមុប្បន្នា… ជាតិ បច្ចយោ, ជរាមរណំ បច្ចយសមុប្បន្នំ. ឧភោបេតេ ធម្មា បច្ចយសមុប្បន្នាតិ – បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ. អតីតម្បិ អទ្ធានំ… អនាគតម្បិ អទ្ធានំ ជាតិ បច្ចយោ, ជរាមរណំ បច្ចយសមុប្បន្នំ. ឧភោបេតេ ធម្មា បច្ចយសមុប្បន្នាតិ – បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ.

៤៧. បុរិមកម្មភវស្មិំ មោហោ អវិជ្ជា, អាយូហនា សង្ខារា, និកន្តិ តណ្ហា, ឧបគមនំ ឧបាទានំ, ចេតនា ភវោ. ឥមេ បញ្ច ធម្មា បុរិមកម្មភវស្មិំ ឥធ បដិសន្ធិយា បច្ចយា. ឥធ បដិសន្ធិ វិញ្ញាណំ, ឱក្កន្តិ នាមរូបំ, បសាទោ អាយតនំ, ផុដ្ឋោ ផស្សោ, វេទយិតំ វេទនា. ឥមេ បញ្ច ធម្មា ឥធុបបត្តិភវស្មិំ បុរេកតស្ស កម្មស្ស បច្ចយា. ឥធ បរិបក្កត្តា អាយតនានំ មោហោ អវិជ្ជា, អាយូហនា សង្ខារា, និកន្តិ តណ្ហា ឧបគមនំ ឧបាទានំ, ចេតនា ភវោ. ឥមេ បញ្ច ធម្មា ឥធ កម្មភវស្មិំ អាយតិំ បដិសន្ធិយា បច្ចយា. អាយតិំ បដិសន្ធិ វិញ្ញាណំ, ឱក្កន្តិ នាមរូបំ, បសាទោ អាយតនំ, ផុដ្ឋោ ផស្សោ, វេទយិតំ វេទនា. ឥមេ បញ្ច ធម្មា អាយតិំ ឧបបត្តិភវស្មិំ ឥធ កតស្ស កម្មស្ស បច្ចយា. ឥតិមេ ចតុសង្ខេបេ តយោ អទ្ធេ តិសន្ធិំ វីសតិយា អាការេហិ បដិច្ចសមុប្បាទំ ជានាតិ បស្សតិ អញ្ញាតិ បដិវិជ្ឈតិ. តំ ញាតដ្ឋេន ញាណំ, បជាននដ្ឋេន បញ្ញា. តេន វុច្ចតិ – ‘‘បច្ចយបរិគ្គហេ បញ្ញា ធម្មដ្ឋិតិញាណំ’’.

ធម្មដ្ឋិតិញាណនិទ្ទេសោ ចតុត្ថោ.