២៩-៣១. ញាណត្តយនិទ្ទេសោ
៧៨. កថំ វិហារនានត្តេ បញ្ញា វិហារដ្ឋេ ញាណំ, សមាបត្តិនានត្តេ បញ្ញា សមាបត្តដ្ឋេ ញាណំ, វិហារសមាបត្តិនានត្តេ បញ្ញា វិហារសមាបត្តដ្ឋេ ញាណំ? និមិត្តំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អនិមិត្តេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ – អនិមិត្តោ វិហារោ. បណិធិំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អប្បណិហិតេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ – អប្បណិហិតោ វិហារោ. អភិនិវេសំ ភយតោ សម្បស្សមានោ សុញ្ញតេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ – សុញ្ញតោ វិហារោ.
និមិត្តំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អនិមិត្តេ អធិមុត្តត្តា បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ អនិមិត្តំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – អនិមិត្តា សមាបត្តិ. បណិធិំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អប្បណិហិតេ អធិមុត្តត្តា បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ អប្បណិហិតំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – អប្បណិហិតា សមាបត្តិ. អភិនិវេសំ ភយតោ សម្បស្សមានោ សុញ្ញតេ អធិមុត្តត្តា បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ សុញ្ញតំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – សុញ្ញតា សមាបត្តិ.
និមិត្តំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អនិមិត្តេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ, បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ អនិមិត្តំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – អនិមិត្តវិហារសមាបត្តិ. បណិធិំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អប្បណិហិតេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ, បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ អប្បណិហិតំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – អប្បណិហិតវិហារសមាបត្តិ. អភិនិវេសំ ភយតោ សម្បស្សមានោ សុញ្ញតេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ, បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ សុញ្ញតំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – សុញ្ញតវិហារសមាបត្តិ.
៧៩. រូបនិមិត្តំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អនិមិត្តេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ – អនិមិត្តោ វិហារោ. រូបបណិធិំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អប្បណិហិតេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ – អប្បណិហិតោ វិហារោ. រូបាភិនិវេសំ ភយតោ សម្បស្សមានោ សុញ្ញតេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ – សុញ្ញតោ វិហារោ.
រូបនិមិត្តំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អនិមិត្តេ អធិមុត្តត្តា បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ អនិមិត្តំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – អនិមិត្តា សមាបត្តិ. រូបបណិធិំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អប្បណិហិតេ អធិមុត្តត្តា បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ អប្បណិហិតំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – អប្បណិហិតា សមាបត្តិ. រូបាភិនិវេសំ ភយតោ សម្បស្សមានោ សុញ្ញតេ អធិមុត្តត្តា បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ សុញ្ញតំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – សុញ្ញតា សមាបត្តិ.
រូបនិមិត្តំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អនិមិត្តេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ, បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ អនិមិត្តំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – អនិមិត្តវិហារសមាបត្តិ. រូបបណិធិំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អប្បណិហិតេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ, បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ អប្បណិហិតំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – អប្បណិហិតវិហារសមាបត្តិ. រូបាភិនិវេសំ ភយតោ សម្បស្សមានោ សុញ្ញតេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ, បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ សុញ្ញតំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – សុញ្ញតវិហារសមាបត្តិ.
វេទនានិមិត្តំ …បេ… សញ្ញានិមិត្តំ… សង្ខារនិមិត្តំ… វិញ្ញាណនិមិត្តំ… ចក្ខុនិមិត្តំ…បេ… ជរាមរណនិមិត្តំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អនិមិត្តេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ – អនិមិត្តោ វិហារោ. ជរាមរណបណិធិំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អប្បណិហិតេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ – អប្បណិហិតោ វិហារោ. ជរាមរណាភិនិវេសំ ភយតោ សម្បស្សមានោ សុញ្ញតេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ – សុញ្ញតោ វិហារោ.
ជរាមរណនិមិត្តំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អនិមិត្តេ អធិមុត្តត្តា បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ អនិមិត្តំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – អនិមិត្តា សមាបត្តិ. ជរាមរណបណិធិំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អប្បណិហិតេ អធិមុត្តត្តា បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ អប្បណិហិតំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – អប្បណិហិតា សមាបត្តិ. ជរាមរណាភិនិវេសំ ភយតោ សម្បស្សមានោ សុញ្ញតេ អធិមុត្តត្តា បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ សុញ្ញតំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – សុញ្ញតា សមាបត្តិ.
ជរាមរណនិមិត្តំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អនិមិត្តេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ, បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ អនិមិត្តំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – អនិមិត្តវិហារសមាបត្តិ. ជរាមរណបណិធិំ ភយតោ សម្បស្សមានោ អប្បណិហិតេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ, បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ អប្បណិហិតំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – អប្បណិហិតវិហារសមាបត្តិ. ជរាមរណាភិនិវេសំ ភយតោ សម្បស្សមានោ សុញ្ញតេ អធិមុត្តត្តា ផុស្ស ផុស្ស វយំ បស្សតិ, បវត្តំ អជ្ឈុបេក្ខិត្វា និរោធំ និព្ពានំ សុញ្ញតំ អាវជ្ជិត្វា សមាបជ្ជតិ – សុញ្ញតវិហារសមាបត្តិ. អញ្ញោ អនិមិត្តោ វិហារោ, អញ្ញោ អប្បណិហិតោ វិហារោ, អញ្ញោ សុញ្ញតោ វិហារោ. អញ្ញា អនិមិត្តសមាបត្តិ, អញ្ញា អប្បណិហិតសមាបត្តិ, អញ្ញា សុញ្ញតសមាបត្តិ. អញ្ញា អនិមិត្តា វិហារសមាបត្តិ, អញ្ញា អប្បណិហិតា វិហារសមាបត្តិ, អញ្ញា សុញ្ញតា វិហារសមាបត្តិ. តំ ញាតដ្ឋេន ញាណំ, បជាននដ្ឋេន បញ្ញា. តេន វុច្ចតិ – ‘‘វិហារនានត្តេ បញ្ញា វិហារដ្ឋេ ញាណំ, សមាបត្តិនានត្តេ បញ្ញា សមាបត្តដ្ឋេ ញាណំ, វិហារសមាបត្តិនានត្តេ បញ្ញា វិហារសមាបត្តដ្ឋេ ញាណំ’’.
ញាណត្តយនិទ្ទេសោ ឯកតិំសតិមោ.