១១. អហិំសានិគ្គហបញ្ហោ

១១. ‘‘ភន្តេ នាគសេន, ភាសិតម្បេតំ ភគវតា ‘អហិំសយំ បរំ លោកេ, បិយោ ហោហិសិ មាមកោ’តិ. បុន ច ភណិតំ ‘និគ្គណ្ហេ និគ្គហារហំ, បគ្គណ្ហេ បគ្គហារហ’ន្តិ. និគ្គហោ នាម, ភន្តេ នាគសេន, ហត្ថច្ឆេទោ បាទច្ឆេទោ វធោ ពន្ធនំ ការណា មារណំ សន្តតិវិកោបនំ, ន ឯតំ វចនំ ភគវតោ យុត្តំ, ន ច ភគវា អរហតិ ឯតំ វចនំ វត្តុំ. យទិ, ភន្តេ នាគសេន, ភគវតា ភណិតំ ‘អហិំសយំ បរំ លោកេ, បិយោ ហោហិសិ មាមកោ’’តិ, តេន ហិ ‘‘និគ្គណ្ហេ និគ្គហារហំ, បគ្គណ្ហេ បគ្គហារហ’’ន្តិ យំ វចនំ, តំ មិច្ឆា. យទិ តថាគតេន ភណិតំ ‘‘និគ្គណ្ហេ និគ្គហារហំ, បគ្គណ្ហេ បគ្គហារហ’’ន្តិ, តេន ហិ ‘‘អហិំសយំ បរំ លោកេ, បិយោ ហោហិសិ មាមកោ’’តិ តម្បិ វចនំ មិច្ឆា. អយម្បិ ឧភតោ កោដិកោ បញ្ហោ តវានុប្បត្តោ, សោ តយា និព្ពាហិតព្ពោ’’តិ.

‘‘ភាសិតម្បេតំ, មហារាជ, ភគវតា ‘អហិំសយំ បរំ លោកេ, បិយោ ហោហិសិ មាមកោ’តិ, ភណិតញ្ច ‘និគ្គណ្ហេ និគ្គហារហំ, បគ្គណ្ហេ បគ្គហារហ’ន្តិ. ‘អហិំសយំ បរំ លោកេ, បិយោ ហោហិសិ មាមកោ’តិ សព្ពេសំ, មហារាជ, តថាគតានំ អនុមតំ ឯតំ, ឯសា អនុសិដ្ឋិ, ឯសា ធម្មទេសនា, ធម្មោ ហិ, មហារាជ, អហិំសាលក្ខណោ, សភាវវចនំ ឯតំ. យំ បន, មហារាជ, តថាគតោ អាហ ‘និគ្គណ្ហេ និគ្គហារហំ, បគ្គណ្ហេ បគ្គហារហ’ន្តិ, ភាសា ឯសា, ឧទ្ធតំ, មហារាជ, ចិត្តំ និគ្គហេតព្ពំ, លីនំ ចិត្តំ បគ្គហេតព្ពំ. អកុសលំ ចិត្តំ និគ្គហេតព្ពំ, កុសលំ ចិត្តំ បគ្គហេតព្ពំ. អយោនិសោ មនសិការោ និគ្គហេតព្ពោ, យោនិសោ មនសិការោ បគ្គហេតព្ពោ. មិច្ឆាបដិបន្នោ និគ្គហេតព្ពោ, សម្មាបដិបន្នោ បគ្គហេតព្ពោ. អនរិយោ និគ្គហេតព្ពោ អរិយោ បគ្គហេតព្ពោ. ចោរោ និគ្គហេតព្ពោ, អចោរោ បគ្គហេតព្ពោ’’តិ.

‘‘ហោតុ, ភន្តេ នាគសេន, ឥទានិ ត្វំ បច្ចាគតោសិ មម វិសយំ, យមហំ បុច្ឆាមិ, សោ មេ អត្ថោ ឧបគតោ. ចោរោ បន, ភន្តេ នាគសេន, និគ្គណ្ហន្តេន កថំ និគ្គហេតព្ពោ’’តិ? ‘‘ចោរោ, មហារាជ, និគ្គណ្ហន្តេន ឯវំ និគ្គហេតព្ពោ, បរិភាសនីយោ បរិភាសិតព្ពោ, ទណ្ឌនីយោ ទណ្ឌេតព្ពោ, បព្ពាជនីយោ បព្ពាជេតព្ពោ, ពន្ធនីយោ ពន្ធិតព្ពោ, ឃាតនីយោ ឃាតេតព្ពោ’’តិ. ‘‘យំ បន, ភន្តេ នាគសេន, ចោរានំ ឃាតនំ, តំ តថាគតានំ អនុមត’’ន្តិ? ‘‘ន ហិ, មហារាជា’’តិ. ‘‘កិស្ស បន ចោរោ អនុសាសនីយោ អនុមតោ តថាគតាន’’ន្តិ? ‘‘យោ សោ, មហារាជ, ឃាតីយតិ, ន សោ តថាគតានំ អនុមតិយា ឃាតីយតិ, សយំកតេន សោ ឃាតីយតិ, អបិ ច ធម្មានុសិដ្ឋិយា អនុសាសីយតិ, សក្កា បន, មហារាជ, តយា បុរិសំ អការកំ អនបរាធំ វីថិយំ ចរន្តំ គហេត្វា ឃាតយិតុ’’ន្តិ? ‘‘ន សក្កា, ភន្តេ’’តិ. ‘‘កេន ការណេន, មហារាជា’’តិ? ‘‘អការកត្តា, ភន្តេ’’តិ. ‘‘ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, ន ចោរោ តថាគតានំ អនុមតិយា ហញ្ញតិ, សយំកតេន សោ ហញ្ញតិ, កិំ បនេត្ថ អនុសាសកោ កិញ្ចិ ទោសំ អាបជ្ជតី’’តិ? ‘‘ន ហិ ភន្តេ’’តិ. ‘‘តេន ហិ, មហារាជ, តថាគតានំ អនុសិដ្ឋិ សម្មានុសិដ្ឋិ ហោតី’’តិ. ‘‘សាធុ, ភន្តេ នាគសេន, ឯវមេតំ តថា សម្បដិច្ឆាមី’’តិ.

អហិំសានិគ្គហបញ្ហោ ឯកាទសមោ.