៩. ឧត្តរិករណីយបញ្ហោ

៩. ‘‘ភន្តេ នាគសេន, តុម្ហេ ភណថ ‘យំ កិញ្ចិ ករណីយំ តថាគតស្ស, សព្ពំ តំ ពោធិយា យេវ មូលេ បរិនិដ្ឋិតំ, នត្ថិ តថាគតស្ស ឧត្តរិំ ករណីយំ, កតស្ស វា បតិចយោ’តិ, ឥទញ្ច តេមាសំ បដិសល្លានំ ទិស្សតិ. យទិ, ភន្តេ នាគសេន, យំ កិញ្ចិ ករណីយំ តថាគតស្ស, សព្ពំ តំ ពោធិយា យេវ មូលេ បរិនិដ្ឋិតំ, នត្ថិ តថាគតស្ស ឧត្តរិំ ករណីយំ, កតស្ស វា បតិចយោ, តេន ហិ ‘តេមាសំ បដិសល្លីនោ’តិ យំ វចនំ, តំ មិច្ឆា. យទិ តេមាសំ បដិសល្លីនោ, តេន ហិ ‘យំ កិញ្ចិ ករណីយំ, តថាគតស្ស, សព្ពំ តំ ពោធិយា យេវ មូលេ បរិនិដ្ឋិត’ន្តិ តម្បិ វចនំ មិច្ឆា. នត្ថិ កតករណីយស្ស បដិសល្លានំ, សករណីយស្សេវ បដិសល្លានំ យថា នាម ព្យាធិតស្សេវ ភេសជ្ជេន ករណីយំ ហោតិ, អព្យាធិតស្ស កិំ ភេសជ្ជេន. ឆាតស្សេវ ភោជនេន ករណីយំ ហោតិ, អឆាតស្ស កិំ ភោជនេន. ឯវមេវ ខោ, ភន្តេ នាគសេន, នត្ថិ កតករណីយស្ស បដិសល្លានំ, សករណីយស្សេវ បដិសល្លានំ. អយម្បិ ឧភតោ កោដិកោ បញ្ហោ តវានុប្បត្តោ, សោ តយា និព្ពាហិតព្ពោ’’តិ.

‘‘យំ កិញ្ចិ, មហារាជ, ករណីយំ តថាគតស្ស, សព្ពំ តំ ពោធិយា យេវ មូលេ បរិនិដ្ឋិតំ, នត្ថិ តថាគតស្ស ឧត្តរិំ ករណីយំ, កតស្ស វា បតិចយោ, ភគវា ច តេមាសំ បដិសល្លីនោ, បដិសល្លានំ ខោ, មហារាជ, ពហុគុណំ, សព្ពេបិ តថាគតា បដិសល្លីយិត្វា សព្ពញ្ញុតំ បត្តា, តំ តេ សុកតគុណមនុស្សរន្តា បដិសល្លានំ សេវន្តិ. យថា, មហារាជ, បុរិសោ រញ្ញោ សន្តិកា លទ្ធវរោ បដិលទ្ធភោគោ តំ សុកតគុណមនុស្សរន្តោ អបរាបរំ រញ្ញោ ឧបដ្ឋានំ ឯតិ. ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, សព្ពេបិ តថាគតា បដិសល្លីយិត្វា សព្ពញ្ញុតំ បត្តា, តំ តេ សុកតគុណមនុស្សរន្តា បដិសល្លានំ សេវន្តិ.

‘‘យថា វា បន, មហារាជ, បុរិសោ អាតុរោ ទុក្ខិតោ ពាឡ្ហគិលានោ ភិសក្កមុបសេវិត្វា សោត្ថិមនុប្បត្តោ តំ សុកតគុណមនុស្សរន្តោ អបរាបរំ ភិសក្កមុបសេវតិ. ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, សព្ពេបិ តថាគតា បដិសល្លីយិត្វា សព្ពញ្ញុតំ បត្តា, តំ តេ សុកតគុណមនុស្សរន្តា បដិសល្លានំ សេវន្តិ.

‘‘អដ្ឋវីសតិ ខោ បនិមេ, មហារាជ, បដិសល្លានគុណា, យេ គុណេ សមនុស្សរន្តា [សមនុបស្សន្តា (សី. បី.)] តថាគតា បដិសល្លានំ សេវន្តិ. កតមេ អដ្ឋវីសតិ? ឥធ, មហារាជ, បដិសល្លានំ បដិសល្លីយមានំ អត្តានំ រក្ខតិ, អាយុំ វឌ្ឍេតិ, ពលំ ទេតិ, វជ្ជំ បិទហតិ, អយសមបនេតិ, យសមុបនេតិ, អរតិំ វិនោទេតិ, រតិមុបទហតិ, ភយមបនេតិ, វេសារជ្ជំ ករោតិ, កោសជ្ជមបនេតិ, វីរិយមភិជនេតិ, រាគមបនេតិ, ទោសមបនេតិ, មោហមបនេតិ, មានំ និហន្តិ, វិតក្កំ ភញ្ជតិ, ចិត្តំ ឯកគ្គំ ករោតិ, មានសំ ស្នេហយតិ [សោភយតិ (សី.)], ហាសំ ជនេតិ, គរុកំ ករោតិ, លាភមុប្បាទយតិ, នមស្សិយំ ករោតិ, បីតិំ បាបេតិ, បាមោជ្ជំ ករោតិ, សង្ខារានំ សភាវំ ទស្សយតិ, ភវប្បដិសន្ធិំ ឧគ្ឃាដេតិ, សព្ពសាមញ្ញំ ទេតិ. ឥមេ ខោ, មហារាជ, អដ្ឋវីសតិ បដិសល្លានគុណា, យេ គុណេ សមនុស្សរន្តា តថាគតា បដិសល្លានំ សេវន្តិ.

‘‘អបិ ច ខោ, មហារាជ, តថាគតា សន្តំ សុខំ សមាបត្តិរតិំ អនុភវិតុកាមា បដិសល្លានំ សេវន្តិ បរិយោសិតសង្កប្បា. ចតូហិ ខោ, មហារាជ, ការណេហិ តថាគតា បដិសល្លានំ សេវន្តិ. កតមេហិ ចតូហិ? វិហារផាសុតាយបិ, មហារាជ, តថាគតា បដិសល្លានំ សេវន្តិ, អនវជ្ជគុណពហុលតាយបិ តថាគតា បដិសល្លានំ សេវន្តិ, អសេសអរិយវីថិតោបិ តថាគតា បដិសល្លានំ សេវន្តិ, សព្ពពុទ្ធានំ ថុតថោមិតវណ្ណិតបសត្ថតោបិ តថាគតា បដិសល្លានំ សេវន្តិ. ឥមេហិ ខោ, មហារាជ, ចតូហិ ការណេហិ តថាគតា បដិសល្លានំ សេវន្តិ. ឥតិ ខោ, មហារាជ, តថាគតា បដិសល្លានំ សេវន្តិ ន សករណីយតាយ, ន កតស្ស វា បតិចយាយ, អថ ខោ គុណវិសេសទស្សាវិតាយ តថាគតា បដិសល្លានំ សេវន្តី’’តិ. ‘‘សាធុ, ភន្តេ នាគសេន, ឯវមេតំ តថា សម្បដិច្ឆាមី’’តិ.

ឧត្តរិករណីយបញ្ហោ នវមោ.