៨. អដ្ឋកនិបាតោ
៤១៧. កច្ចានិជាតកំ (១)
១. ឱទាតវត្ថា សុចិ អល្លកេសា, កច្ចានិ កិំ កុម្ភិមធិស្សយិត្វា [កុម្ភិមបស្សយិត្វា (បី.)];
បិដ្ឋា តិលា ធោវសិ តណ្ឌុលានិ, តិលោទនោ ហេហិតិ កិស្ស ហេតុ.
២. ន ខោ អយំ ព្រាហ្មណ ភោជនត្ថា [ភោជនត្ថំ (ស្យា.)], តិលោទនោ ហេហិតិ សាធុបក្កោ;
ធម្មោ មតោ តស្ស បហុត្តមជ្ជ [បហូនមជ្ជ (ស្យា.), បហូតមជ្ជ (សី.), ពហូតមជ្ជា (បី.)], អហំ ករិស្សាមិ សុសានមជ្ឈេ.
៣. អនុវិច្ច កច្ចានិ ករោហិ កិច្ចំ, ធម្មោ មតោ កោ នុ តវេវ [តវេត (សី. ស្យា. បី.)] សំសិ;
សហស្សនេត្តោ អតុលានុភាវោ, ន មិយ្យតី ធម្មវរោ កទាចិ.
៤. ទឡ្ហប្បមាណំ មម ឯត្ថ ព្រហ្មេ, ធម្មោ មតោ នត្ថិ មមេត្ថ កង្ខា;
យេ យេវ ទានិ បាបា ភវន្តិ, តេ តេវ ទានិ សុខិតា ភវន្តិ.
៥. សុណិសា ហិ មយ្ហំ វញ្ឈា អហោសិ, សា មំ វធិត្វាន វិជាយិ បុត្តំ;
សា ទានិ សព្ពស្ស កុលស្ស ឥស្សរា, អហំ បនម្ហិ [វសាមិ (ស្យា.)] អបវិទ្ធា ឯកិកា.
៦. ជីវាមិ វោហំ ន មតោហមស្មិ [នាហំ មតោស្មិ (សី. បី.)], តវេវ អត្ថាយ ឥធាគតោស្មិ;
យា តំ វធិត្វាន វិជាយិ បុត្តំ, សហាវ បុត្តេន ករោមិ ភស្មំ.
៧. ឯវញ្ច [ឯតញ្ច (សី. បី.)] តេ រុច្ចតិ ទេវរាជ, មមេវ អត្ថាយ ឥធាគតោសិ;
អហញ្ច បុត្តោ សុណិសា ច នត្តា, សម្មោទមានា ឃរមាវសេម.
៨. ឯវញ្ច តេ រុច្ចតិ កាតិយានិ, ហតាបិ សន្តា ន ជហាសិ ធម្មំ;
តុវញ្ច [ត្វញ្ច (បី. ក.)] បុត្តោ សុណិសា ច នត្តា, សម្មោទមានា ឃរមាវសេថ.
៩. សា កាតិយានី សុណិសាយ សទ្ធិំ, សម្មោទមានា ឃរមាវសិត្ថ;
បុត្តោ ច នត្តា ច ឧបដ្ឋហិំសុ, ទេវានមិន្ទេន អធិគ្គហីតាតិ.
កច្ចានិជាតកំ បឋមំ.
៤១៨. អដ្ឋសទ្ទជាតកំ (២)
១០. ឥទំ បុរេ និន្នមាហុ, ពហុមច្ឆំ មហោទកំ;
អាវាសោ ពករាជស្ស, បេត្តិកំ ភវនំ មម;
ត្យជ្ជ ភេកេន [ភិង្គេន (ក.)] យាបេម, ឱកំ ន វជហាមសេ [ឱកន្តំ ន ជហាមសេ (ក.)].
១១. កោ ទុតិយំ អសីលិស្ស, ពន្ធរស្សក្ខិ ភេច្ឆតិ [ភេជ្ជតិ (សី. ស្យា. បី.), ភិន្ទតិ (ក.)];
កោ មេ បុត្តេ កុលាវកំ, មញ្ច សោត្ថិំ ករិស្សតិ.
១២. សព្ពា បរិក្ខយា ផេគ្គុ, យាវ តស្សា គតី អហុ;
ខីណភក្ខោ មហារាជ, សារេ ន រមតី ឃុណោ.
១៣. សា នូនាហំ ឥតោ គន្ត្វា, រញ្ញោ មុត្តា និវេសនា;
អត្តានំ រមយិស្សាមិ, ទុមសាខនិកេតិនី.
១៤. សោ នូនាហំ ឥតោ គន្ត្វា, រញ្ញោ មុត្តោ និវេសនា;
អគ្គោទកានិ បិស្សាមិ, យូថស្ស បុរតោ វជំ.
១៥. តំ មំ កាមេហិ សម្មត្តំ, រត្តំ កាមេសុ មុច្ឆិតំ;
អានយី ភរតោ [វនតោ (ក.)] លុទ្ទោ, ពាហិកោ ភទ្ទមត្ថុ តេ.
១៦. អន្ធការតិមិសាយំ, តុង្គេ ឧបរិបព្ពតេ;
សា មំ សណ្ហេន មុទុនា, មា បាទំ ខលិ [ខណិ (សី. ស្យា. បី.)] យស្មនិ.
១៧. អសំសយំ ជាតិខយន្តទស្សី, ន គព្ភសេយ្យំ បុនរាវជិស្សំ;
អយមន្តិមា បច្ឆិមា គព្ភសេយ្យា [អយំ ហិ មេ អន្តិមា គព្ភសេយ្យា (សី. បី.)], ខីណោ មេ សំសារោ បុនព្ភវាយាតិ.
អដ្ឋសទ្ទជាតកំ ទុតិយំ.
៤១៩. សុលសាជាតកំ (៣)
១៨. ឥទំ សុវណ្ណកាយូរំ, មុត្តា វេឡុរិយា ពហូ;
សព្ពំ ហរស្សុ ភទ្ទន្តេ, មញ្ច ទាសីតិ សាវយ.
១៩. ឱរោបយស្សុ កល្យាណិ, មា ពាឡ្ហំ [ពហុំ (សី. ស្យា. បី.)] បរិទេវសិ;
ន ចាហំ អភិជានាមិ, អហន្ត្វា ធនមាភតំ.
២០. យតោ សរាមិ អត្តានំ, យតោ បត្តាស្មិ វិញ្ញុតំ;
ន ចាហំ អភិជានាមិ, អញ្ញំ បិយតរំ តយា.
២១. ឯហិ តំ ឧបគូហិស្សំ [ឧបគុយ្ហិស្សំ (ក.)], ករិស្សញ្ច បទក្ខិណំ;
ន ហិ ទានិ បុន អត្ថិ, មម តុយ្ហញ្ច សង្គមោ.
២២. ន ហិ សព្ពេសុ ឋានេសុ, បុរិសោ ហោតិ បណ្ឌិតោ;
ឥត្ថីបិ បណ្ឌិតា ហោតិ, តត្ថ តត្ថ វិចក្ខណា.
២៣. ន ហិ សព្ពេសុ ឋានេសុ, បុរិសោ ហោតិ បណ្ឌិតោ;
ឥត្ថីបិ បណ្ឌិតា ហោតិ, លហុំ អត្ថំ វិចិន្តិកា [លហុមត្ថវិចិន្តិកា (សី. បី.)].
២៤. លហុញ្ច វត ខិប្បញ្ច, និកដ្ឋេ សមចេតយិ;
មិគំ បុណ្ណាយតេនេវ [បុណ្ណាយតនេវ (ស្យា.)], សុលសា សត្តុកំ វធិ.
២៥. យោធ ឧប្បតិតំ អត្ថំ, ន ខិប្បមនុពុជ្ឈតិ;
សោ ហញ្ញតិ មន្ទមតិ, ចោរោវ គិរិគព្ភរេ.
២៦. យោ ច ឧប្បតិតំ អត្ថំ, ខិប្បមេវ និពោធតិ;
មុច្ចតេ សត្តុសម្ពាធា, សុលសា សត្តុកាមិវាតិ.
សុលសាជាតកំ តតិយំ.
៤២០. សុមង្គលជាតកំ (៤)
២៧. ភុសម្ហិ [ភុសម្បិ (ក.), ភុសំ ហិ (សី. និយ្យ)] កុទ្ធោតិ អវេក្ខិយាន, ន តាវ ទណ្ឌំ បណយេយ្យ ឥស្សរោ;
អដ្ឋានសោ អប្បតិរូបមត្តនោ, បរស្ស ទុក្ខានិ ភុសំ ឧទីរយេ.
២៨. យតោ ច ជានេយ្យ បសាទមត្តនោ, អត្ថំ និយុញ្ជេយ្យ បរស្ស ទុក្កដំ;
តទាយមត្ថោតិ សយំ អវេក្ខិយ, អថស្ស ទណ្ឌំ សទិសំ និវេសយេ.
២៩. ន ចាបិ ឈាបេតិ បរំ ន អត្តនំ, អមុច្ឆិតោ យោ នយតេ នយានយំ;
យោ ទណ្ឌធារោ ភវតីធ ឥស្សរោ, ស វណ្ណគុត្តោ សិរិយា ន ធំសតិ.
៣០. យេ ខត្តិយា សេ អនិសម្មការិនោ, បណេន្តិ ទណ្ឌំ សហសា បមុច្ឆិតា;
អវណ្ណសំយុតា [យុត្តាវ (ក.)] ជហន្តិ ជីវិតំ, ឥតោ វិមុត្តាបិ ច យន្តិ ទុគ្គតិំ.
៣១. ធម្មេ ច យេ អរិយប្បវេទិតេ រតា, អនុត្តរា តេ វចសា មនសា កម្មុនា ច;
តេ សន្តិសោរច្ចសមាធិសណ្ឋិតា, វជន្តិ លោកំ ទុភយំ តថាវិធា.
៣២. រាជាហមស្មិ នរបមទានមិស្សរោ, សចេបិ កុជ្ឈាមិ ឋបេមិ អត្តនំ;
និសេធយន្តោ ជនតំ តថាវិធំ, បណេមិ ទណ្ឌំ អនុកម្ប យោនិសោ.
៣៣. សិរី ច លក្ខី ច តវេវ ខត្តិយ, ជនាធិប មា វិជហិ កុទាចនំ;
អក្កោធនោ និច្ចបសន្នចិត្តោ, អនីឃោ តុវំ វស្សសតានិ បាលយ.
៣៤. គុណេហិ ឯតេហិ ឧបេត ខត្តិយ, ឋិតមរិយវត្តី [វត្តិ (សី.), វុត្តិ (ក.)] សុវចោ អកោធនោ;
សុខី អនុប្បីឡ បសាសមេទិនិំ [អនុប្បីឡំ សហសមេទនិំ (ក.)], ឥតោ វិមុត្តោបិ ច យាហិ សុគ្គតិំ.
៣៥. ឯវំ សុនីតេន [សុវិនីតេន (បី.)] សុភាសិតេន, ធម្មេន ញាយេន ឧបាយសោ នយំ;
និព្ពាបយេ សង្ខុភិតំ មហាជនំ, មហាវ មេឃោ សលិលេន មេទិនិន្តិ [មេទនិន្តិ (ស្យា. ក.)].
សុមង្គលជាតកំ ចតុត្ថំ.
៤២១. គង្គមាលជាតកំ (៥)
៣៦. អង្គារជាតា បថវី, កុក្កុឡានុគតា មហី;
អថ គាយសិ វត្តានិ [វត្ថានិ (ក.)], ន តំ តបតិ អាតបោ.
៣៧. ឧទ្ធំ តបតិ អាទិច្ចោ, អធោ តបតិ វាលុកា;
អថ គាយសិ វត្តានិ [វត្ថានិ (ក.)], ន តំ តបតិ អាតបោ.
៣៨. ន មំ តបតិ អាតបោ, អាតបា [អាតប្បា (សី. ស្យា. បី.)] តបយន្តិ មំ;
អត្ថា ហិ វិវិធា រាជ, តេ តបន្តិ ន អាតបោ.
៣៩. អទ្ទសំ កាម តេ មូលំ, សង្កប្បា កាម ជាយសិ;
ន តំ សង្កប្បយិស្សាមិ, ឯវំ កាម ន ហេហិសិ.
៤០. អប្បាបិ កាមា ន អលំ, ពហូហិបិ ន តប្បតិ;
អហហា ពាលលបនា, បរិវជ្ជេថ [បដិវិជ្ឈេថ (បី. សី. អដ្ឋ.)] ជគ្គតោ.
៤១. អប្បស្ស កម្មស្ស ផលំ មមេទំ, ឧទយោ អជ្ឈាគមា មហត្តបត្តំ;
សុលទ្ធលាភោ វត មាណវស្ស, យោ បព្ពជី កាមរាគំ បហាយ.
៤២. តបសា បជហន្តិ បាបកម្មំ, តបសា ន្ហាបិតកុម្ភការភាវំ;
តបសា អភិភុយ្យ គង្គមាល, នាមេនាលបសជ្ជ ព្រហ្មទត្តំ.
៤៣. សន្ទិដ្ឋិកមេវ ‘‘អម្ម’’ បស្សថ, ខន្តីសោរច្ចស្ស អយំ [យោ (ស្យា. បី. ក.)] វិបាកោ;
យោ [សោ (ស្យា. ក.)] សព្ពជនស្ស វន្ទិតោហុ, តំ វន្ទាម សរាជិកា សមច្ចា.
៤៤. មា កិញ្ចិ អវចុត្ថ គង្គមាលំ, មុនិនំ មោនបថេសុ សិក្ខមានំ;
ឯសោ ហិ អតរិ អណ្ណវំ, យំ តរិត្វា ចរន្តិ វីតសោកាតិ.
គង្គមាលជាតកំ បញ្ចមំ.
៤២២. ចេតិយជាតកំ (៦)
៤៥. ធម្មោ ហវេ ហតោ ហន្តិ, នាហតោ ហន្តិ កិញ្ចនំ [កញ្ចិនំ (បី.)];
តស្មា ហិ ធម្មំ ន ហនេ, មា ត្វំ [តំ (ស្យា. បី.)] ធម្មោ ហតោ ហនិ.
៤៦. អលិកំ ភាសមានស្ស, អបក្កមន្តិ ទេវតា;
បូតិកញ្ច មុខំ វាតិ, សកដ្ឋានា ច ធំសតិ;
យោ ជានំ បុច្ឆិតោ បញ្ហំ, អញ្ញថា នំ វិយាករេ.
៤៧. សចេ ហិ សច្ចំ ភណសិ, ហោហិ រាជ យថា បុរេ;
មុសា ចេ ភាសសេ រាជ, ភូមិយំ តិដ្ឋ ចេតិយ.
៤៨. អកាលេ វស្សតី តស្ស, កាលេ តស្ស ន វស្សតិ;
យោ ជានំ បុច្ឆិតោ បញ្ហំ, អញ្ញថា នំ វិយាករេ.
៤៩. សចេ ហិ សច្ចំ ភណសិ, ហោហិ រាជ យថា បុរេ;
មុសា ចេ ភាសសេ រាជ, ភូមិំ បវិស ចេតិយ.
៥០. ជិវ្ហា តស្ស ទ្វិធា ហោតិ, ឧរគស្សេវ ទិសម្បតិ;
យោ ជានំ បុច្ឆិតោ បញ្ហំ, អញ្ញថា នំ វិយាករេ.
៥១. សចេ ហិ សច្ចំ ភណសិ, ហោហិ រាជ យថា បុរេ;
មុសា ចេ ភាសសេ រាជ, ភិយ្យោ បវិស ចេតិយ.
៥២. ជិវ្ហា តស្ស ន ភវតិ, មច្ឆស្សេវ ទិសម្បតិ;
យោ ជានំ បុច្ឆិតោ បញ្ហំ, អញ្ញថា នំ វិយាករេ.
៥៣. សចេ ហិ សច្ចំ ភណសិ, ហោហិ រាជ យថា បុរេ;
មុសា ចេ ភាសសេ រាជ, ភិយ្យោ បវិស ចេតិយ.
៥៤. ថិយោវ តស្ស ជាយន្តិ [ថិយោ តស្ស បជាយន្តិ (ក.)], ន បុមា ជាយរេ កុលេ;
យោ ជានំ បុច្ឆិតោ បញ្ហំ, អញ្ញថា នំ វិយាករេ.
៥៥. សចេ ហិ សច្ចំ ភណសិ, ហោហិ រាជ យថា បុរេ;
មុសា ចេ ភាសសេ រាជ, ភិយ្យោ បវិស ចេតិយ.
៥៦. បុត្តា តស្ស ន ភវន្តិ, បក្កមន្តិ ទិសោទិសំ;
យោ ជានំ បុច្ឆិតោ បញ្ហំ, អញ្ញថា នំ វិយាករេ.
៥៧. សចេ ហិ សច្ចំ ភណសិ, ហោហិ រាជ យថា បុរេ;
មុសា ចេ ភាសសេ រាជ, ភិយ្យោ បវិស ចេតិយ.
៥៨. ស រាជា ឥសិនា សត្តោ, អន្តលិក្ខចរោ បុរេ;
បាវេក្ខិ បថវិំ ចេច្ចោ, ហីនត្តោ បត្វ បរិយាយំ [អត្តបរិយាយំ (សី. ស្យា.), បត្តបរិយាយំ (ក. សី. និយ្យ)].
៥៩. តស្មា ហិ ឆន្ទាគមនំ, នប្បសំសន្តិ បណ្ឌិតា;
អទុដ្ឋចិត្តោ ភាសេយ្យ, គិរំ សច្ចូបសំហិតន្តិ.
ចេតិយជាតកំ ឆដ្ឋំ.
៤២៣. ឥន្ទ្រិយជាតកំ (៧)
៦០. យោ ឥន្ទ្រិយានំ កាមេន, វសំ នារទ គច្ឆតិ;
សោ បរិច្ចជ្ជុភោ លោកេ, ជីវន្តោវ វិសុស្សតិ [ជីវន្តោបិវិសុស្សតិ (ស្យា.), ជីវន្តោ វាបិ សុស្សតិ (ក.)].
៦១. សុខស្សានន្តរំ ទុក្ខំ, ទុក្ខស្សានន្តរំ សុខំ;
សោសិ [សោបិ (ស្យា. បី. ក.)] បត្តោ សុខា [សុខ (ស្យា.), សុខំ (ក.)] ទុក្ខំ, បាដិកង្ខ វរំ សុខំ.
៦២. កិច្ឆកាលេ កិច្ឆសហោ, យោ កិច្ឆំ នាតិវត្តតិ;
ស កិច្ឆន្តំ សុខំ ធីរោ, យោគំ សមធិគច្ឆតិ.
៦៣. ន ហេវ កាមាន កាមា, នានត្ថា នាត្ថការណា;
ន កតញ្ច និរង្កត្វា, ធម្មា ចវិតុមរហសិ.
៦៤. ទក្ខំ គហបតី [គហបតំ (សី. ស្យា. បី.), គហវតំ (?)] សាធុ, សំវិភជ្ជញ្ច ភោជនំ;
អហាសោ អត្ថលាភេសុ, អត្ថព្យាបត្តិ អព្យថោ.
៦៥. ឯត្តាវតេតំ បណ្ឌិច្ចំ, អបិ សោ [អសិតោ (សី. ស្យា. បី.)] ទវិលោ [ទេវលោ (សី. បី.)] ព្រវិ;
ន យិតោ កិញ្ចិ បាបិយោ, យោ ឥន្ទ្រិយានំ វសំ វជេ.
៦៦. អមិត្តានំវ ហត្ថត្ថំ, សិវិ បប្បោតិ មាមិវ;
កម្មំ វិជ្ជញ្ច ទក្ខេយ្យំ, វិវាហំ សីលមទ្ទវំ;
ឯតេ ច យសេ ហាបេត្វា, និព្ពត្តោ សេហិ កម្មេហិ.
៦៧. សោហំ សហស្សជីនោវ អពន្ធុ អបរាយណោ;