៦. ឆក្កនិបាតោ

១. អវារិយវគ្គោ

៣៧៦. អវារិយជាតកំ (៦-១-១)

១. មាសុ កុជ្ឈ ភូមិបតិ, មាសុ កុជ្ឈ រថេសភ;

កុទ្ធំ អប្បដិកុជ្ឈន្តោ, រាជា រដ្ឋស្ស បូជិតោ.

២. គាមេ វា យទិ វារញ្ញេ, និន្នេ វា យទិ វា ថលេ;

សព្ពត្ថ អនុសាសាមិ, មាសុ កុជ្ឈ [មាស្សុ កុជ្ឈិ (សី. បី.)] រថេសភ.

៣. អវារិយបិតា នាម, អហុ គង្គាយ នាវិកោ;

បុព្ពេ ជនំ តារេត្វាន, បច្ឆា យាចតិ វេតនំ;

តេនស្ស ភណ្ឌនំ ហោតិ, ន ច ភោគេហិ វឌ្ឍតិ.

៤. អតិណ្ណំយេវ យាចស្សុ, អបារំ តាត នាវិក;

អញ្ញោ ហិ តិណ្ណស្ស មនោ, អញ្ញោ ហោតិ បារេសិនោ [តរេសិនោ (សី. បី.), តិរេសិនោ (ស្យា.)].

៥. គាមេ វា យទិ វារញ្ញេ, និន្នេ វា យទិ វា ថលេ;

សព្ពត្ថ អនុសាសាមិ, មាសុ កុជ្ឈិត្ថ នាវិក.

៦. យាយេវានុសាសនិយា, រាជា គាមវរំ អទា;

តាយេវានុសាសនិយា, នាវិកោ បហរី មុខំ.

៧. ភត្តំ ភិន្នំ ហតា ភរិយា, គព្ភោ ច បតិតោ ឆមា;

មិគោវ ជាតរូបេន, ន តេនត្ថំ អពន្ធិ សូតិ [អវឌ្ឍិតុន្តិ (សី. ស្យា.), អវឌ្ឍិ សូតិ (?)].

អវារិយជាតកំ បឋមំ.

៣៧៧. សេតកេតុជាតកំ (៦-១-២)

៨. មា តាត កុជ្ឈិ ន ហិ សាធុ កោធោ, ពហុម្បិ តេ អទិដ្ឋមស្សុតញ្ច;

មាតា បិតា ទិសតា [ទិសា តាត (ស្យា.), ទិសា តា (បី.)] សេតកេតុ, អាចរិយមាហុ ទិសតំ បសត្ថា.

៩. អគារិនោ អន្នទបានវត្ថទា [អន្នបានវត្ថទា (ស្យា. ក.)], អវ្ហាយិកា តម្បិ ទិសំ វទន្តិ;

ឯសា ទិសា បរមា សេតកេតុ, យំ បត្វា ទុក្ខី សុខិនោ ភវន្តិ.

១០. ខរាជិនា ជដិលា បង្កទន្តា, ទុម្មក្ខរូបា [ទុមុក្ខរូបា (សី. ស្យា.), ទុម្មុក្ខរូបា (បី. ក.)] យេមេ ជប្បន្តិ មន្តេ;

កច្ចិ នុ តេ មានុសកេ បយោគេ, ឥទំ វិទូ បរិមុត្តា អបាយា.

១១. បាបានិ កម្មានិ កត្វាន រាជ, ពហុស្សុតោ ចេ ន [ពហុស្សុតោ នេវ (សី. ស្យា.)] ចរេយ្យ ធម្មំ;

សហស្សវេទោបិ ន តំ បដិច្ច, ទុក្ខា បមុញ្ចេ ចរណំ អបត្វា.

១២. សហស្សវេទោបិ ន តំ បដិច្ច, ទុក្ខា បមុញ្ចេ ចរណំ អបត្វា;

មញ្ញាមិ វេទា អផលា ភវន្តិ, សសំយមំ ចរណមេវ [ចរណញ្ញេវ (សី. ស្យា. បី.)] សច្ចំ.

១៣. ន ហេវ វេទា អផលា ភវន្តិ, សសំយមំ ចរណមេវ សច្ចំ;

កិត្តិញ្ហិ បប្បោតិ អធិច្ច វេទេ, សន្តិំ បុណេតិ [សន្តំ បុនេ’តិ (សី. បី.)] ចរណេន ទន្តោតិ.

សេតកេតុជាតកំ ទុតិយំ.

៣៧៨. ទរីមុខជាតកំ (៦-១-៣)

១៤. បង្កោ ច កាមា បលិបោ ច កាមា, ភយញ្ច មេតំ តិមូលំ បវុត្តំ;

រជោ ច ធូមោ ច មយា បកាសិតា, ហិត្វា តុវំ បព្ពជ ព្រហ្មទត្ត.

១៥. គធិតោ [គថិតោ (សី.)] ច រត្តោ ច អធិមុច្ឆិតោ ច, កាមេស្វហំ ព្រាហ្មណ ភិំសរូបំ;

តំ នុស្សហេ ជីវិកត្ថោ បហាតុំ, កាហាមិ បុញ្ញានិ អនប្បកានិ.

១៦. យោ អត្ថកាមស្ស ហិតានុកម្បិនោ, ឱវជ្ជមានោ ន ករោតិ សាសនំ;

ឥទមេវ សេយ្យោ ឥតិ មញ្ញមានោ, បុនប្បុនំ គព្ភមុបេតិ មន្ទោ.

១៧. សោ ឃោររូបំ និរយំ ឧបេតិ, សុភាសុភំ មុត្តករីសបូរំ;

សត្តា សកាយេ ន ជហន្តិ គិទ្ធា, យេ ហោន្តិ កាមេសុ អវីតរាគា.

១៨. មីឡ្ហេន លិត្តា រុហិរេន មក្ខិតា, សេម្ហេន លិត្តា ឧបនិក្ខមន្តិ;

យំ យញ្ហិ កាយេន ផុសន្តិ តាវទេ, សព្ពំ អសាតំ ទុខមេវ កេវលំ.

១៩. ទិស្វា វទាមិ ន ហិ អញ្ញតោ សវំ, បុព្ពេនិវាសំ ពហុកំ សរាមិ;

ចិត្រាហិ គាថាហិ សុភាសិតាហិ, ទរីមុខោ និជ្ឈាបយិ សុមេធន្តិ.

ទរីមុខជាតកំ តតិយំ.

៣៧៩. នេរុជាតកំ (៦-១-៤)

២០. កាកោលា កាកសង្ឃា ច, មយញ្ច បតតំ វរា [វរ (ក.) មយន្តិបទស្ស ហិ វិសេសនំ];

សព្ពេវ សទិសា ហោម, ឥមំ អាគម្ម បព្ពតំ.

២១. ឥធ សីហា ច ព្យគ្ឃា ច, សិង្គាលា ច មិគាធមា;

សព្ពេវ សទិសា ហោន្តិ, អយំ កោ នាម បព្ពតោ.

២២. ឥមំ នេរូតិ [នេរុន្តិ (សី. ស្យា.)] ជានន្តិ, មនុស្សា បព្ពតុត្តមំ;

ឥធ វណ្ណេន សម្បន្នា, វសន្តិ សព្ពបាណិនោ.

២៣. អមាននា យត្ថ សិយា, សន្តានំ វា វិមាននា;

ហីនសម្មាននា វាបិ, ន តត្ថ វសតិំ វសេ [វសតី វសេ (ស្យា.), វស ទិវសេ (បី.)].

២៤. យត្ថាលសោ ច ទក្ខោ ច, សូរោ ភីរុ ច បូជិយា;

ន តត្ថ សន្តោ វសន្តិ, អវិសេសករេ នរេ [នគេ (សី. ស្យា. បី.)].

២៥. នាយំ នេរុ វិភជតិ, ហីនឧក្កដ្ឋមជ្ឈិមេ;

អវិសេសករោ នេរុ, ហន្ទ នេរុំ ជហាមសេតិ.

នេរុជាតកំ ចតុត្ថំ.

៣៨០. អាសង្កជាតកំ (៦-១-៥)

២៦. អាសាវតី នាម លតា, ជាតា ចិត្តលតាវនេ;

តស្សា វស្សសហស្សេន, ឯកំ និព្ពត្តតេ ផលំ.

២៧. តំ ទេវា បយិរុបាសន្តិ, តាវ ទូរផលំ សតិំ;

អាសីសេវ [អាសិំសេវ (សី. ស្យា. បី.)] តុវំ រាជ, អាសា ផលវតី សុខា.

២៨. អាសីសតេវ [អាសិំសេថេវ (សី. ស្យា. បី.)] សោ បក្ខី, អាសីសតេវ [អាសិំសេថេវ (សី. ស្យា. បី.)] សោ ទិជោ;

តស្ស ចាសា [តស្សេវាសា (ស្យា.)] សមិជ្ឈតិ, តាវ ទូរគតា សតី;

អាសីសេវ តុវំ រាជ, អាសា ផលវតី សុខា.

២៩. សម្បេសិ ខោ មំ វាចាយ, ន ច សម្បេសិ [សំសេសិ (ក.)] កម្មុនា;

មាលា សេរេយ្យកស្សេវ, វណ្ណវន្តា អគន្ធិកា.

៣០. អផលំ មធុរំ វាចំ, យោ មិត្តេសុ បកុព្ពតិ;

អទទំ អវិស្សជំ ភោគំ, សន្ធិ តេនស្ស ជីរតិ.

៣១. យញ្ហិ កយិរា តញ្ហិ វទេ, យំ ន កយិរា ន តំ វទេ;

អករោន្តំ ភាសមានំ, បរិជានន្តិ បណ្ឌិតា.

៣២. ពលញ្ច វត មេ ខីណំ, បាថេយ្យញ្ច ន វិជ្ជតិ;

សង្កេ បាណូបរោធាយ, ហន្ទ ទានិ វជាមហំ.

៣៣. ឯតទេវ ហិ មេ នាមំ, យំ នាមស្មិ រថេសភ;

អាគមេហិ មហារាជ, បិតរំ អាមន្តយាមហន្តិ.

អាសង្កជាតកំ បញ្ចមំ.

៣៨១. មិគាលោបជាតកំ (៦-១-៦)

៣៤. ន មេ រុច្ចិ មិគាលោប, យស្ស តេ តាទិសី គតី;

អតុច្ចំ តាត បតសិ, អភូមិំ តាត សេវសិ.

៣៥. ចតុក្កណ្ណំវ កេទារំ, យទា តេ បថវី សិយា;

តតោ តាត និវត្តស្សុ, មាស្សុ ឯត្តោ បរំ គមិ.

៣៦. សន្តិ អញ្ញេបិ សកុណា, បត្តយានា វិហង្គមា;

អក្ខិត្តា វាតវេគេន, នដ្ឋា តេ សស្សតីសមា.

៣៧. អកត្វា អបនន្ទស្ស [អបរណ្ណស្ស (សី. ស្យា. បី.)], បិតុ វុទ្ធស្ស សាសនំ;

កាលវាតេ អតិក្កម្ម, វេរម្ភានំ វសំ អគា [គតោ (សី.)].

៣៨. តស្ស បុត្តា ច ទារា ច, យេ ចញ្ញេ អនុជីវិនោ;

សព្ពេ ព្យសនមាបាទុំ, អនោវាទករេ ទិជេ.

៣៩. ឯវម្បិ ឥធ វុទ្ធានំ, យោ វាក្យំ នាវពុជ្ឈតិ;

អតិសីមចរោ [អតិសីមំ ចរោ (សី. ស្យា. ក.)] ទិត្តោ, គិជ្ឈោវាតីតសាសនោ;

សព្ពេ ព្យសនំ បប្បោន្តិ, អកត្វា ពុទ្ធសាសនន្តិ.

មិគាលោបជាតកំ ឆដ្ឋំ.

៣៨២. សិរិកាឡកណ្ណិជាតកំ (៦-១-៧)

៤០. កា នុ កាឡេន វណ្ណេន, ន ចាបិ [ន ចាសិ (សី.)] បិយទស្សនា;

កា វា ត្វំ កស្ស វា ធីតា, កថំ ជានេមុ តំ មយំ.

៤១. មហារាជស្សហំ ធីតា, វិរូបក្ខស្ស ចណ្ឌិយា;

អហំ កាឡី អលក្ខិកា, កាឡកណ្ណីតិ មំ វិទូ;

ឱកាសំ យាចិតោ ទេហិ, វសេមុ តវ សន្តិកេ.

៤២. កិំសីលេ កិំសមាចារេ, បុរិសេ និវិសសេ តុវំ;

បុដ្ឋា មេ កាឡិ អក្ខាហិ, កថំ [យថា (សី. បី.)] ជានេមុ តំ មយំ.

៤៣. មក្ខី បឡាសី សារម្ភី, ឥស្សុកី មច្ឆរី សឋោ;

សោ មយ្ហំ បុរិសោ កន្តោ, លទ្ធំ យស្ស វិនស្សតិ.

៤៤. កោធនោ ឧបនាហី ច, បិសុណោ ច វិភេទកោ;

កណ្ឌកវាចោ [អណ្ឌកវាចោ (ក. សី. បី.)] ផរុសោ, សោ មេ កន្តតរោ តតោ.

៤៥. អជ្ជ សុវេតិ បុរិសោ, សទត្ថំ នាវពុជ្ឈតិ;

ឱវជ្ជមានោ កុប្បតិ, សេយ្យំ សោ អតិមញ្ញតិ.

៤៦. ទវប្បលុទ្ធោ [ទេវប្បលុទ្ធោ (ក.), ទវប្បលទ្ធោ (បី.)] បុរិសោ, សព្ពមិត្តេហិ ធំសតិ;

សោ មយ្ហំ បុរិសោ កន្តោ, តស្មិំ ហោមិ អនាមយា.

៤៧. អបេហិ ឯត្តោ ត្វំ កាឡិ, នេតំ អម្ហេសុ វិជ្ជតិ;

អញ្ញំ ជនបទំ គច្ឆ, និគមេ រាជធានិយោ.

៤៨. អហម្បិ ខោ តំ [ចេតំ (សី.)] ជានាមិ, នេតំ តុម្ហេសុ វិជ្ជតិ;

សន្តិ លោកេ អលក្ខិកា, សង្ឃរន្តិ ពហុំ ធនំ;

អហំ ទេវោ ច មេ ភាតា, ឧភោ នំ វិធមាមសេ.

៤៩. កា នុ ទិព្ពេន វណ្ណេន, បថព្យា សុបតិដ្ឋិតា;

កា វា ត្វំ កស្ស វា ធីតា, កថំ ជានេមុ តំ មយំ.

៥០. មហារាជស្សហំ ធីតា, ធតរដ្ឋស្ស សិរីមតោ [ធតរដ្ឋសិរីមតោ (ស្យា. ក.)];

អហំ សិរី ច លក្ខី ច, ភូរិបញ្ញាតិ មំ វិទូ;

ឱកាសំ យាចិតោ ទេហិ, វសេមុ តវ សន្តិកេ.

៥១. កិំសីលេ កិំសមាចារេ, បុរិសេ និវិសសេ តុវំ;

បុដ្ឋា មេ លក្ខិ អក្ខាហិ, កថំ [យថា (សី. បី.)] ជានេមុ តំ មយំ.

៥២. យោ ចាបិ សីតេ អថវាបិ ឧណ្ហេ, វាតាតបេ ឌំសសរីសបេ ច;

ខុធំ [ខុទ្ទំ (ស្យា. ក.), ខុទំ (បី.)] បិបាសំ អភិភុយ្យ សព្ពំ, រត្តិន្តិវំ យោ សតតំ និយុត្តោ;

កាលាគតញ្ច ន ហាបេតិ អត្ថំ, សោ មេ មនាបោ និវិសេ ច តម្ហិ.

៥៣. អក្កោធនោ មិត្តវា ចាគវា ច, សីលូបបន្នោ អសឋោជុភូតោ [អសឋោ ឧជ្ជុភូតោ (បី.)];

សង្គាហកោ សខិលោ សណ្ហវាចោ, មហត្តបត្តោបិ និវាតវុត្តិ;

តស្មិំហំ [តស្មាហំ (សី. បី.)] បោសេ វិបុលា ភវាមិ, ឩមិ សមុទ្ទស្ស យថាបិ វណ្ណំ.

៥៤. យោ ចាបិ មិត្តេ អថវា អមិត្តេ, សេដ្ឋេ សរិក្ខេ អថ វាបិ ហីនេ;

អត្ថំ ចរន្តំ អថវា អនត្ថំ, អាវី រហោ សង្គហមេវ វត្តេ [វត្តោ (ស្យា. ក.)].

វាចំ ន វជ្ជា ផរុសំ កទាចិ, មតស្ស ជីវស្ស ច តស្ស ហោមិ.

៥៥. ឯតេសំ យោ អញ្ញតរំ លភិត្វា, កន្តា សិរី [កន្តសិរិំ (កត្ថចិ), កន្តំ សិរិំ (ស្យា.) អដ្ឋកថាយំ ទុតិយតតិយបាឋន្តរានិ] មជ្ជតិ អប្បបញ្ញោ;

តំ ទិត្តរូបំ វិសមំ ចរន្តំ, ករីសឋានំវ [ករីសជាតំ វ (សី. ស្យា.)] វិវជ្ជយាមិ.

៥៦. អត្តនា កុរុតេ លក្ខិំ, អលក្ខិំ កុរុតត្តនា;

ន ហិ លក្ខិំ អលក្ខិំ វា, អញ្ញោ អញ្ញស្ស ការកោតិ.

សិរិកាឡកណ្ណិជាតកំ សត្តមំ.

៣៨៣. កុក្កុដជាតកំ (៦-១-៨)

៥៧. សុចិត្តបត្តឆទន, តម្ពចូឡ វិហង្គម;

ឱរោហ ទុមសាខាយ, មុធា ភរិយា ភវាមិ តេ.

៥៨. ចតុប្បទី ត្វំ កល្យាណិ, ទ្វិបទាហំ មនោរមេ;

មិគី បក្ខី អសញ្ញុត្តា, អញ្ញំ បរិយេស សាមិកំ.

៥៩. កោមារិកា តេ ហេស្សាមិ, មញ្ជុកា បិយភាណិនី;

វិន្ទ មំ អរិយេន វេទេន, សាវយ មំ យទិច្ឆសិ.

៦០. កុណបាទិនិ លោហិតបេ, ចោរិ កុក្កុដបោថិនិ;

ន ត្វំ អរិយេន វេទេន, មមំ ភត្តារមិច្ឆសិ.

៦១. ឯវម្បិ ចតុរា [ចាតុរា (ស្យា. ក.)] នារី, ទិស្វាន សធនំ [បវរំ (សី. ស្យា. បី.)] នរំ;

នេន្តិ សណ្ហាហិ វាចាហិ, ពិឡារី វិយ កុក្កុដំ.

៦២. យោ ច ឧប្បតិតំ អត្ថំ, ន ខិប្បមនុពុជ្ឈតិ;

អមិត្តវសមន្វេតិ, បច្ឆា ច អនុតប្បតិ.