៥៣២. សោណនន្ទជាតកំ (២)

៩២. ‘‘ទេវតា នុសិ គន្ធព្ពោ, អទុ [អាទុ (សី. ស្យា.)] សក្កោ បុរិន្ទទោ;

មនុស្សភូតោ ឥទ្ធិមា, កថំ ជានេមុ តំ មយំ’’.

៩៣. ‘‘នាបិ ទេវោ ន គន្ធព្ពោ, នាបិ សក្កោ បុរិន្ទទោ;

មនុស្សភូតោ ឥទ្ធិមា, ឯវំ ជានាហិ ភារធ’’ [ភារភ (ក.)].

៩៤. ‘‘កតរូបមិទំ ភោតោ [ភោតោ (សី. បី.)], វេយ្យាវច្ចំ អនប្បកំ;

ទេវម្ហិ វស្សមានម្ហិ, អនោវស្សំ ភវំ អកា.

៩៥. ‘‘តតោ វាតាតបេ ឃោរេ, សីតច្ឆាយំ ភវំ អកា;

តតោ អមិត្តមជ្ឈេសុ [អមិត្តមជ្ឈេ ច (សី.)], សរតាណំ ភវំ អកា.

៩៦. ‘‘តតោ ផីតានិ រដ្ឋានិ, វសិនោ តេ ភវំ អកា;

តតោ ឯកសតំ ខត្យេ, អនុយន្តេ [អនុយុត្តេ (បី.)] ភវំ អកា.

៩៧. ‘‘បតីតាស្សុ មយំ ភោតោ, វទ តំ [វរ តំ (សី. ស្យា. បី.)] ភញ្ជ [ភញ្ញ (សី. បី.), ភុញ្ជ (ស្យា. ក.)] មិច្ឆសិ;

ហត្ថិយានំ អស្សរថំ, នារិយោ ច អលង្កតា;

និវេសនានិ រម្មានិ, មយំ ភោតោ ទទាមសេ.

៩៨. ‘‘អថ វង្គេ [អថ វា សង្គេ (សី. បី.)] វា មគធេ, មយំ ភោតោ ទទាមសេ;

អថ វា អស្សកាវន្តី [អស្សកាវន្តិំ (សី. ស្យា. បី.)], សុមនា ទម្ម តេ មយំ.

៩៩. ‘‘ឧបឌ្ឍំ វាបិ រជ្ជស្ស, មយំ ភោតោ ទទាមសេ;

សចេ តេ អត្ថោ រជ្ជេន, អនុសាស យទិច្ឆសិ’’.

១០០. ‘‘ន មេ អត្ថោបិ រជ្ជេន, នគរេន ធនេន វា;

អថោបិ ជនបទេន, អត្ថោ មយ្ហំ ន វិជ្ជតិ.

១០១. ‘‘ភោតោវ រដ្ឋេ វិជិតេ, អរញ្ញេ អត្ថិ អស្សមោ;

បិតា មយ្ហំ ជនេត្តី ច, ឧភោ សម្មន្តិ អស្សមេ.

១០២. ‘‘តេសាហំ [តេស្វហំ (ក.)] បុព្ពាចរិយេសុ, បុញ្ញំ ន លភាមិ កាតវេ;

ភវន្តំ អជ្ឈាវរំ កត្វា, សោណំ [សោនំ (បី.)] យាចេមុ សំវរំ’’.

១០៣. ‘‘ករោមិ តេ តំ វចនំ, យំ មំ ភណសិ ព្រាហ្មណ;

ឯតញ្ច ខោ នោ អក្ខាហិ, កីវន្តោ ហោន្តុ យាចកា’’.

១០៤. ‘‘បរោសតំ ជានបទា, មហាសាលា ច ព្រាហ្មណា;

ឥមេ ច ខត្តិយា សព្ពេ, អភិជាតា យសស្សិនោ;

ភវញ្ច រាជា មនោជោ, អលំ ហេស្សន្តិ យាចកា’’.

១០៥. ‘‘ហត្ថី អស្សេ ច យោជេន្តុ, រថំ សន្នយ្ហ សារថិ [នំ រថិ (បី.)];

អាពន្ធនានិ គណ្ហាថ, បាទាសុស្សារយទ្ធជេ [បាទេសុស្សារយំ ធជេ (សី.), បាទាសុស្សារយំ ធជេ (បី.)];

អស្សមំ តំ គមិស្សាមិ, យត្ថ សម្មតិ កោសិយោ’’.

១០៦. ‘‘តតោ ច រាជា បាយាសិ, សេនាយ ចតុរង្គិនី;

អគមា អស្សមំ រម្មំ, យត្ថ សម្មតិ កោសិយោ’’.

១០៧. ‘‘កស្ស កាទម្ពយោ [កស្ស កាទម្ពមយោ (ក.)] កាជោ, វេហាសំ ចតុរង្គុលំ;

អំសំ អសម្ផុសំ ឯតិ, ឧទហារាយ [ឧទហារស្ស (សី. ស្យា. បី.)] គច្ឆតោ’’.

១០៨. ‘‘អហំ សោណោ មហារាជ, តាបសោ សហិតព្ពតោ [សហិតំ វតោ (បី.)];

ភរាមិ មាតាបិតរោ, រត្តិន្ទិវមតន្ទិតោ.

១០៩. ‘‘វនេ ផលញ្ច មូលញ្ច, អាហរិត្វា ទិសម្បតិ;

បោសេមិ មាតាបិតរោ, បុព្ពេ កតមនុស្សរំ’’.

១១០. ‘‘ឥច្ឆាម អស្សមំ គន្តុំ, យត្ថ សម្មតិ កោសិយោ;

មគ្គំ នោ សោណ អក្ខាហិ, យេន គច្ឆេមុ [គច្ឆាម (សី.)] អស្សមំ’’.

១១១. ‘‘អយំ ឯកបទី រាជ, យេនេតំ [យេន តំ (ក.)] មេឃសន្និភំ;

កោវិឡារេហិ សញ្ឆន្នំ, ឯត្ថ សម្មតិ កោសិយោ’’.

១១២. ‘‘ឥទំ វត្វាន បក្កាមិ, តរមានោ មហាឥសិ;

វេហាសេ អន្តលិក្ខស្មិំ, អនុសាសិត្វាន ខត្តិយេ.

១១៣. ‘‘អស្សមំ បរិមជ្ជិត្វា, បញ្ញបេត្វាន [បញ្ញបេត្វាន (សី. ស្យា.)] អាសនំ;

បណ្ណសាលំ បវិសិត្វា, បិតរំ បដិពោធយិ.

១១៤. ‘‘ឥមេ អាយន្តិ រាជានោ, អភិជាតា យសស្សិនោ;

អស្សមា និក្ខមិត្វាន, និសីទ ត្វំ [និសីទាហិ (សី.)] មហាឥសេ.

១១៥. ‘‘តស្ស តំ វចនំ សុត្វា, តរមានោ មហាឥសិ;

អស្សមា និក្ខមិត្វាន, សទ្វារម្ហិ ឧបាវិសិ’’.

១១៦. ‘‘តញ្ច ទិស្វាន អាយន្តំ, ជលន្តំរិវ តេជសា;

ខត្យសង្ឃបរិព្យូឡ្ហំ, កោសិយោ ឯតទព្រវិ.

១១៧. ‘‘កស្ស ភេរី មុទិង្គា ច [មុតិង្គា ច (បី.)], សង្ខា បណវទិន្ទិមា [ទេណ្ឌិមា (សី. បី.)];

បុរតោ បដិបន្នានិ, ហាសយន្តា រថេសភំ.

១១៨. ‘‘កស្ស កញ្ចនបដ្ដេន, បុថុនា វិជ្ជុវណ្ណិនា;

យុវា កលាបសន្នទ្ធោ, កោ ឯតិ សិរិយា ជលំ.

១១៩. ‘‘ឧក្កាមុខបហដ្ឋំវ, ខទិរង្គារសន្និភំ;

មុខញ្ច រុចិរា ភាតិ, កោ ឯតិ សិរិយា ជលំ.

១២០. ‘‘កស្ស បគ្គហិតំ ឆត្តំ, សសលាកំ មនោរមំ;

អាទិច្ចរំសាវរណំ, កោ ឯតិ សិរិយា ជលំ.

១២១. ‘‘កស្ស អង្គំ បរិគ្គយ្ហ, វាឡពីជនិមុត្តមំ;

ចរន្តិ វរបុញ្ញស្ស [វរបញ្ញស្ស (សី. បី.)], ហត្ថិក្ខន្ធេន អាយតោ.

១២២. ‘‘កស្ស សេតានិ ឆត្តានិ, អាជានីយា ច វម្មិតា;

សមន្តា បរិកិរេន្តិ [បរិកិរន្តិ (សី. ស្យា. បី.)], កោ ឯតិ សិរិយា ជលំ.

១២៣. ‘‘កស្ស ឯកសតំ ខត្យា, អនុយន្តា [អនុយុត្តា (បី.)] យសស្សិនោ;

សមន្តានុបរិយន្តិ, កោ ឯតិ សិរិយា ជលំ.

១២៤. ‘‘ហត្ថិ អស្សរថ បត្តិ [ហត្ថី អស្សា រថា បត្តី (សី.)], សេនា ច ចតុរង្គិនី;

សមន្តានុបរិយន្តិ [សមន្តា អនុបរិយាតិ (បី.)], កោ ឯតិ សិរិយា ជលំ.

១២៥. ‘‘កស្សេសា មហតី សេនា, បិដ្ឋិតោ អនុវត្តតិ;

អក្ខោភណី [អក្ខាភនី (សី.), អក្ខោភិនី (ស្យា.)] អបរិយន្តា, សាគរស្សេវ ឩមិយោ’’.

១២៦. ‘‘រាជាភិរាជា [រាជាធិរាជា (ក.)] មនោជោ, ឥន្ទោវ ជយតំ បតិ;

នន្ទស្សជ្ឈាវរំ ឯតិ, អស្សមំ ព្រហ្មចារិនំ.

១២៧. ‘‘តស្សេសា មហតី សេនា, បិដ្ឋិតោ អនុវត្តតិ;

អក្ខោភណី អបរិយន្តា, សាគរស្សេវ ឩមិយោ’’.

១២៨. ‘‘អនុលិត្តា ចន្ទនេន, កាសិកុត្តមធារិនោ [កាសិកវត្ថធារិនោ (បី.)];

សព្ពេ បញ្ជលិកា ហុត្វា, ឥសីនំ អជ្ឈុបាគមុំ’’.

១២៩. ‘‘កច្ចិ នុ ភោតោ កុសលំ, កច្ចិ ភោតោ អនាមយំ;

កច្ចិ ឧញ្ឆេន យាបេថ, កច្ចិ មូលផលា ពហូ.

១៣០. ‘‘កច្ចិ ឌំសា មកសា ច, អប្បមេវ សរីសបា [សិរិំសបា (សី. ស្យា. បី.)];

វនេ វាឡមិគាកិណ្ណេ, កច្ចិ ហិំសា ន វិជ្ជតិ’’.

១៣១. ‘‘កុសលញ្ចេវ នោ រាជ, អថោ រាជ អនាមយំ;

អថោ ឧញ្ឆេន យាបេម, អថោ មូលផលា ពហូ.

១៣២. ‘‘អថោ ឌំសា មកសា ច [ឌំសា ច មកសា (សី.), ឌំសា ច មកសា ច (បី.)], អប្បមេវ សរីសបា [សិរិំសបា (សី. ស្យា. បី.)];

វនេ វាឡមិគាកិណ្ណេ, ហិំសា មយ្ហំ [អ ម្ហំ (សី. បី.)] ន វិជ្ជតិ.

១៣៣. ‘‘ពហូនិ វស្សបូគានិ, អស្សមេ សម្មតំ [វសតោ (សី.)] ឥធ;

នាភិជានាមិ ឧប្បន្នំ, អាពាធំ អមនោរមំ.

១៣៤. ‘‘ស្វាគតំ តេ មហារាជ, អថោ តេ អទុរាគតំ;

ឥស្សរោសិ អនុប្បត្តោ, យំ ឥធត្ថិ បវេទយ.

១៣៥. ‘‘តិន្ទុកានិ បិយាលានិ, មធុកេ កាសុមារិយោ [កាសមារិយោ (សី. ស្យា.)];

ផលានិ ខុទ្ទកប្បានិ, ភុញ្ជ រាជ វរំ វរំ.

១៣៦. ‘‘ឥទម្បិ បានីយំ សីតំ, អាភតំ គិរិគព្ភរា;

តតោ បិវ មហារាជ, សចេ ត្វំ អភិកង្ខសិ’’.

១៣៧. ‘‘បដិគ្គហិតំ យំ ទិន្នំ, សព្ពស្ស អគ្ឃិយំ កតំ;

នន្ទស្សាបិ និសាមេថ, វចនំ សោ [យំ (សី.), យំ សោ (បី.)] បវក្ខតិ.

១៣៨. ‘‘អជ្ឈាវរម្ហា នន្ទស្ស, ភោតោ សន្តិកមាគតា;

សុណាតុ [សុណាតុ មេ (សី. ស្យា.)] ភវំ វចនំ, នន្ទស្ស បរិសាយ ច’’.

១៣៩. ‘‘បរោសតំ ជានបទា [ជនបទា (បី.)], មហាសាលា ច ព្រាហ្មណា;

ឥមេ ច ខត្តិយា សព្ពេ, អភិជាតា យសស្សិនោ;

ភវញ្ច រាជា មនោជោ, អនុមញ្ញន្តុ មេ វចោ.

១៤០. ‘‘យេ ច សន្តិ [យេ វសន្តិ (សី.), យេ ហិ សន្តិ (បី.)] សមីតារោ, យក្ខានិ ឥធ មស្សមេ;

អរញ្ញេ ភូតភព្យានិ, សុណន្តុ វចនំ មម.

១៤១. ‘‘នមោ កត្វាន ភូតានំ, ឥសិំ វក្ខាមិ សុព្ពតំ;

សោ ត្យាហំ ទក្ខិណា ពាហុ, តវ កោសិយ សម្មតោ.

១៤២. ‘‘បិតរំ មេ ជនេត្តិញ្ច, ភត្តុកាមស្ស មេ សតោ;

វីរ បុញ្ញមិទំ ឋានំ, មា មំ កោសិយ វារយ.

១៤៣. ‘‘សព្ភិ ហេតំ ឧបញ្ញាតំ, មមេតំ ឧបនិស្សជ;

ឧដ្ឋានបារិចរិយាយ, ទីឃរត្តំ តយា កតំ;

មាតាបិតូសុ បុញ្ញានិ, មម លោកទទោ ភវ.

១៤៤. ‘‘តថេវ សន្តិ មនុជា, ធម្មេ ធម្មបទំ វិទូ;

មគ្គោ សគ្គស្ស លោកស្ស, យថា ជានាសិ ត្វំ ឥសេ.

១៤៥. ‘‘ឧដ្ឋានបារិចរិយាយ, មាតាបិតុសុខាវហំ;

តំ មំ បុញ្ញា និវារេតិ, អរិយមគ្គាវរោ នរោ’’.

១៤៦. ‘‘សុណន្តុ ភោន្តោ វចនំ, ភាតុរជ្ឈាវរា មម;

កុលវំសំ មហារាជ, បោរាណំ បរិហាបយំ;

អធម្មចារី ជេដ្ឋេសុ [យោ ជេដ្ឋោ (សី.)], និរយំ សោបបជ្ជតិ [សោ ឧបបជ្ជតិ (សី. ស្យា. បី.)].

១៤៧. ‘‘យេ ច ធម្មស្ស កុសលា, បោរាណស្ស ទិសម្បតិ;

ចារិត្តេន ច សម្បន្នា, ន តេ គច្ឆន្តិ ទុគ្គតិំ.

១៤៨. ‘‘មាតាបិតា ច ភាតា ច, ភគិនី ញាតិពន្ធវា;

សព្ពេ ជេដ្ឋស្ស តេ ភារា, ឯវំ ជានាហិ ភារធ [ភារថ (ស្យា.)].

១៤៩. ‘‘អាទិយិត្វា គរុំ ភារំ, នាវិកោ វិយ ឧស្សហេ;

ធម្មញ្ច នប្បមជ្ជាមិ, ជេដ្ឋោ ចស្មិ រថេសភ’’.

១៥០. ‘‘អធិគមា [អធិគតម្ហា (សី.), អធិគម្ហា (ស្យា.), អធិគតម្ហ (បី.)] តមេ ញាណំ, ជាលំវ ជាតវេទតោ;

ឯវមេវ នោ ភវំ ធម្មំ, កោសិយោ បវិទំសយិ.

១៥១. ‘‘យថា ឧទយមាទិច្ចោ, វាសុទេវោ បភង្ករោ;

បាណីនំ បវិទំសេតិ, រូបំ កល្យាណបាបកំ;

ឯវមេវ នោ ភវំ ធម្មំ, កោសិយោ បវិទំសយិ’’.

១៥២. ‘‘ឯវំ មេ យាចមានស្ស, អញ្ជលិំ នាវពុជ្ឈថ;

តវ បទ្ធចរោ [តវ បដ្ឋចរោ (ស្យា.), តវ ពទ្ធញ្ចរោ (បី.), តវុបដ្ឋចរោ (ក.)] ហេស្សំ, វុដ្ឋិតោ បរិចារកោ’’.

១៥៣. ‘‘អទ្ធា នន្ទ វិជានាសិ [បជានាសិ (សី.)], សទ្ធម្មំ សព្ភិ ទេសិតំ;

អរិយោ អរិយសមាចារោ, ពាឡ្ហំ ត្វំ មម រុច្ចសិ.

១៥៤. ‘‘ភវន្តំ វទាមិ ភោតិញ្ច, សុណាថ វចនំ មម;

នាយំ ភារោ ភារមតោ [ភារមត្តោ (សី. ស្យា.)], អហុ មយ្ហំ កុទាចនំ.

១៥៥. ‘‘តំ មំ ឧបដ្ឋិតំ សន្តំ, មាតាបិតុសុខាវហំ;

នន្ទោ អជ្ឈាវរំ កត្វា, ឧបដ្ឋានាយ យាចតិ.

១៥៦. ‘‘យោ វេ ឥច្ឆតិ កាមេន, សន្តានំ ព្រហ្មចារិនំ;

នន្ទំ វោ វរថ ឯកោ [នន្ទំ វទថ ឯកេ (បី.)], កំ នន្ទោ ឧបតិដ្ឋតុ’’.

១៥៧. ‘‘តយា តាត អនុញ្ញាតា, សោណ តំ និស្សិតា មយំ;

ឧបឃាតុំ [ឧបឃាយិតុំ (សី.)] លភេ នន្ទំ, មុទ្ធនិ ព្រហ្មចារិនំ’’.

១៥៨. ‘‘អស្សត្ថស្សេវ តរុណំ, បវាឡំ មាលុតេរិតំ;

ចិរស្សំ នន្ទំ ទិស្វាន, ហទយំ មេ បវេធតិ.

១៥៩. ‘‘យទា សុត្តាបិ សុបិនេ [សុប្បន្តេ (ស្យា. បី.)], នន្ទំ បស្សាមិ អាគតំ;

ឧទគ្គា សុមនា ហោមិ, នន្ទោ នោ អាគតោ អយំ.

១៦០. ‘‘យទា ច បដិពុជ្ឈិត្វា, នន្ទំ បស្សាមិ នាគតំ;

ភិយ្យោ អាវិសតី សោកោ, ទោមនស្សញ្ចនប្បកំ.

១៦១. ‘‘សាហំ អជ្ជ ចិរស្សម្បិ, នន្ទំ បស្សាមិ អាគតំ;

ភត្តុច្ច [ភត្តុញ្ច (ក.)] មយ្ហញ្ច បិយោ, នន្ទោ នោ បាវិសី ឃរំ.

១៦២. ‘‘បិតុបិ នន្ទោ សុប្បិយោ, យំ នន្ទោ នប្បវសេ [បាវិសី (បី.)] ឃរា [ឃរំ (ស្យា. បី. ក.)];

លភតូ តាត នន្ទោ តំ, មំ នន្ទោ ឧបតិដ្ឋតុ’’.