៥២៧. ឧម្មាទន្តីជាតកំ (២)

៥៧. ‘‘និវេសនំ កស្ស នុទំ សុនន្ទ, បាការេន បណ្ឌុមយេន គុត្តំ;

កា ទិស្សតិ អគ្គិសិខាវ ទូរេ, វេហាយសំ [វេហាសយំ (សី. បី.)] បព្ពតគ្គេវ អច្ចិ.

៥៨. ‘‘ធីតា ន្វយំ [នយំ (សី. បី.), ន្វាយំ (ស្យា.)] កស្ស សុនន្ទ ហោតិ, សុណិសា ន្វយំ [នយំ (សី. បី.), ន្វាយំ (ស្យា.)] កស្ស អថោបិ ភរិយា;

អក្ខាហិ មេ ខិប្បមិធេវ បុដ្ឋោ, អវាវដា យទិ វា អត្ថិ ភត្តា’’.

៥៩. ‘‘អហញ្ហិ ជានាមិ ជនិន្ទ ឯតំ, មត្យា ច បេត្យា ច អថោបិ អស្សា;

តវេវ សោ បុរិសោ ភូមិបាល, រត្តិន្ទិវំ អប្បមត្តោ តវត្ថេ.

៦០. ‘‘ឥទ្ធោ ច ផីតោ ច សុវឌ្ឍិតោ [សុពាឡ្ហិកោ (បី.)] ច, អមច្ចោ ច តេ អញ្ញតរោ ជនិន្ទ;

តស្សេសា ភរិយាភិបារកស្ស [អហិបារកស្ស (សី. បី.), អភិបាទកស្ស (ក.)], ឧម្មាទន្តី [ឧម្មាទន្តីតិ (ក.)] នាមធេយ្យេន រាជ’’.

៦១. ‘‘អម្ភោ អម្ភោ នាមមិទំ ឥមិស្សា, មត្យា ច បេត្យា ច កតំ សុសាធុ;

តទា [តថា (សី. ស្យា. បី.)] ហិ មយ្ហំ អវលោកយន្តី, ឧម្មត្តកំ ឧម្មទន្តី អកាសិ’’.

៦២. ‘‘យា បុណ្ណមាសេ [បុណ្ណមាយេ (ក.)] មិគមន្ទលោចនា, ឧបាវិសិ បុណ្ឌរីកត្តចង្គី;

ទ្វេ បុណ្ណមាយោ តទហូ អមញ្ញហំ, ទិស្វាន បារាវតរត្តវាសិនិំ.

៦៣. ‘‘អឡារបម្ហេហិ សុភេហិ វគ្គុភិ, បលោភយន្តី មំ យទា ឧទិក្ខតិ;

វិជម្ភមានា ហរតេវ មេ មនោ, ជាតា វនេ កិម្បុរិសីវ បព្ពតេ.

៦៤. ‘‘តទា ហិ ព្រហតី សាមា, អាមុត្តមណិកុណ្ឌលា;

ឯកច្ចវសនា នារី, មិគី ភន្តាវុទិក្ខតិ.

៦៥. ‘‘កទាស្សុ មំ តម្ពនខា សុលោមា, ពាហាមុទូ ចន្ទនសារលិត្តា;

វដ្ដង្គុលី សន្នតធីរកុត្តិយា, នារី ឧបញ្ញិស្សតិ សីសតោ សុភា.

៦៦. ‘‘កទាស្សុ មំ កញ្ចនជាលុរច្ឆទា, ធីតា តិរីដិស្ស វិលគ្គមជ្ឈា;

មុទូហិ ពាហាហិ បលិស្សជិស្សតិ, ព្រហាវនេ ជាតទុមំវ មាលុវា.

៦៧. ‘‘កទាស្សុ [កទាស្សុ មំ (ស្យា. ក.)] លាខារសរត្តសុច្ឆវី, ពិន្ទុត្ថនី បុណ្ឌរីកត្តចង្គី;

មុខំ មុខេន ឧបនាមយិស្សតិ, សោណ្ឌោវ សោណ្ឌស្ស សុរាយ ថាលំ.

៦៨. ‘‘យទាទ្ទសំ [យថាទ្ទសំ (បី.)] តំ តិដ្ឋន្តិំ, សព្ពភទ្ទំ [សព្ពគត្តំ (សី. ស្យា. បី.)] មនោរមំ;

តតោ សកស្ស ចិត្តស្ស, នាវពោធាមិ កញ្ចិនំ [កិញ្ចិនំ (ក.), កិញ្ចនំ (បី.)].

៦៩. ‘‘ឧម្មាទន្តិមហំ ទដ្ឋា [ទិដ្ឋា (សី. ស្យា. បី. ក.)], អាមុត្តមណិកុណ្ឌលំ;

ន សុបាមិ ទិវារត្តិំ, សហស្សំវ បរាជិតោ.

៧០. ‘‘សក្កោ ចេ [ច (សី. បី.)] មេ វរំ ទជ្ជា, សោ ច លព្ភេថ មេ វរោ;

ឯករត្តំ ទ្វិរត្តំ [ទិរត្តំ (បី.)] វា, ភវេយ្យំ អភិបារកោ;

ឧម្មាទន្ត្យា រមិត្វាន, សិវិរាជា តតោ សិយំ’’ [សិយា (ស្យា. បី.)].

៧១. ‘‘ភូតានិ មេ ភូតបតី នមស្សតោ, អាគម្ម យក្ខោ ឥទមេតទព្រវិ;

រញ្ញោ មនោ ឧម្មទន្ត្យា និវិដ្ឋោ, ទទាមិ តេ តំ បរិចារយស្សុ’’.

៧២. ‘‘បុញ្ញា វិធំសេ អមរោ ន ចម្ហិ, ជនោ ច មេ បាបមិទញ្ច [បាបមិទន្តិ (សី. បី.)] ជញ្ញា;

ភុសោ ច ត្យស្ស មនសោ វិឃាតោ, ទត្វា បិយំ ឧម្មទន្តិំ អទដ្ឋា’’.

៧៣. ‘‘ជនិន្ទ នាញ្ញត្រ តយា មយា វា, សព្ពាបិ កម្មស្ស កតស្ស ជញ្ញា;

យំ តេ មយា ឧម្មទន្តី បទិន្នា, ភុសេហិ រាជា វនថំ សជាហិ’’.

៧៤. ‘‘យោ បាបកំ កម្ម ករំ មនុស្សោ, សោ មញ្ញតិ មាយិទ [មាយិធ (ក.)] មញ្ញិំសុ អញ្ញេ;

បស្សន្តិ ភូតានិ ករោន្តមេតំ, យុត្តា ច យេ ហោន្តិ នរា បថព្យា.

៧៥. ‘‘អញ្ញោ នុ តេ កោចិ [កោធ (បី.)] នរោ បថព្យា, សទ្ធេយ្យ [សទ្ទហេយ្យ (សី.)] លោកស្មិ ន មេ បិយាតិ;

ភុសោ ច ត្យស្ស មនសោ វិឃាតោ, ទត្វា បិយំ ឧម្មទន្តិំ អទដ្ឋា’’.

៧៦. ‘‘អទ្ធា បិយា មយ្ហ ជនិន្ទ ឯសា, ន សា មមំ អប្បិយា ភូមិបាល;

គច្ឆេវ ត្វំ ឧម្មទន្តិំ ភទន្តេ, សីហោវ សេលស្ស គុហំ ឧបេតិ’’.

៧៧. ‘‘ន បីឡិតា អត្តទុខេន ធីរា, សុខប្ផលំ កម្ម បរិច្ចជន្តិ;

សម្មោហិតា វាបិ សុខេន មត្តា, ន បាបកម្មញ្ច [បាបកំ កម្ម (បី.)] សមាចរន្តិ’’.

៧៨. ‘‘តុវញ្ហិ មាតា ច បិតា ច មយ្ហំ, ភត្តា បតី បោសកោ ទេវតា ច;

ទាសោ អហំ តុយ្ហ សបុត្តទារោ, យថាសុខំ សាមិ [សិព្ព (សី.), សីវិ (ស្យា.)] ករោហិ កាមំ’’.

៧៩. ‘‘យោ ឥស្សរោម្ហីតិ ករោតិ បាបំ, កត្វា ច សោ នុត្តសតេ [នុត្តបតេ (បី.)] បរេសំ;

ន តេន សោ ជីវតិ ទីឃមាយុ [ទីឃមាយុំ (សី. ស្យា.)], ទេវាបិ បាបេន សមេក្ខរេ នំ.

៨០. ‘‘អញ្ញាតកំ សាមិកេហី បទិន្នំ, ធម្មេ ឋិតា យេ បដិច្ឆន្តិ ទានំ;

បដិច្ឆកា ទាយកា ចាបិ តត្ថ, សុខប្ផលញ្ញេវ ករោន្តិ កម្មំ’’.

៨១. ‘‘អញ្ញោ នុ តេ កោចិ នរោ បថព្យា, សទ្ធេយ្យ លោកស្មិ ន មេ បិយាតិ;

ភុសោ ច ត្យស្ស មនសោ វិឃាតោ, ទត្វា បិយំ ឧម្មទន្តិំ អទដ្ឋា’’.

៨២. ‘‘អទ្ធា បិយា មយ្ហ ជនិន្ទ ឯសា, ន សា មមំ អប្បិយា ភូមិបាល;

យំ តេ មយា ឧម្មទន្តី បទិន្នា, ភុសេហិ រាជា វនថំ សជាហិ’’.

៨៣. ‘‘យោ អត្តទុក្ខេន បរស្ស ទុក្ខំ, សុខេន វា អត្តសុខំ ទហាតិ;

យថេវិទំ មយ្ហ តថា បរេសំ, យោ [សោ (បី.)] ឯវំ ជានាតិ [បជានាតិ (ក.)] ស វេទិ ធម្មំ.

៨៤. ‘‘អញ្ញោ នុ តេ កោចិ នរោ បថព្យា, សទ្ធេយ្យ លោកស្មិ ន មេ បិយាតិ;

ភុសោ ច ត្យស្ស មនសោ វិឃាតោ, ទត្វា បិយំ ឧម្មទន្តិំ អទដ្ឋា’’.

៨៥. ‘‘ជនិន្ទ ជានាសិ បិយា មមេសា, ន សា មមំ អប្បិយា ភូមិបាល;

បិយេន តេ ទម្មិ បិយំ ជនិន្ទ, បិយទាយិនោ ទេវ បិយំ លភន្តិ’’.

៨៦. ‘‘សោ នូនាហំ វធិស្សាមិ, អត្តានំ កាមហេតុកំ;

ន ហិ ធម្មំ អធម្មេន, អហំ វធិតុមុស្សហេ’’.

៨៧. ‘‘សចេ តុវំ មយ្ហ សតិំ [សន្តិ (ក.)] ជនិន្ទ, ន កាមយាសិ នរវីរ សេដ្ឋ;

ចជាមិ នំ សព្ពជនស្ស សិព្យា [សិព្ព (សី. បី.), មជ្ឈេ (ស្យា.)], មយា បមុត្តំ តតោ អវ្ហយេសិ [អវ្ហយាសិ (ក.)] នំ’’.

៨៨. ‘‘អទូសិយំ ចេ អភិបារក ត្វំ, ចជាសិ កត្តេ អហិតាយ ត្យស្ស;

មហា ច តេ ឧបវាទោបិ អស្ស, ន ចាបិ ត្យស្ស នគរម្ហិ បក្ខោ’’.

៨៩. ‘‘អហំ សហិស្សំ ឧបវាទមេតំ, និន្ទំ បសំសំ គរហញ្ច សព្ពំ;

មមេតមាគច្ឆតុ ភូមិបាល, យថាសុខំ សិវិ [សិព្ព (សី. បី.)] ករោហិ កាមំ’’.

៩០. ‘‘យោ នេវ និន្ទំ ន បនប្បសំសំ, អាទិយតិ គរហំ នោបិ បូជំ;

សិរី ច លក្ខី ច អបេតិ តម្ហា, អាបោ សុវុដ្ឋីវ យថា ថលម្ហា’’.

៩១. ‘‘យំ កិញ្ចិ ទុក្ខញ្ច សុខញ្ច ឯត្តោ, ធម្មាតិសារញ្ច មនោវិឃាតំ;

ឧរសា អហំ បច្ចុត្តរិស្សាមិ [បដិច្ឆិស្សាមិ (សី. ស្យា.), បច្ចុបទិស្សាមិ (បី.)] សព្ពំ, បថវី យថា ថាវរានំ តសានំ’’.

៩២. ‘‘ធម្មាតិសារញ្ច មនោវិឃាតំ, ទុក្ខញ្ច និច្ឆាមិ អហំ បរេសំ;

ឯកោវិមំ ហារយិស្សាមិ ភារំ, ធម្មេ ឋិតោ កិញ្ចិ អហាបយន្តោ’’.

៩៣. ‘‘សគ្គូបគំ បុញ្ញកម្មំ ជនិន្ទ, មា មេ តុវំ អន្តរាយំ អកាសិ;

ទទាមិ តេ ឧម្មទន្តិំ បសន្នោ, រាជាវ យញ្ញេ ធនំ ព្រាហ្មណានំ’’.

៩៤. ‘‘អទ្ធា តុវំ កត្តេ ហិតេសិ មយ្ហំ, សខា មមំ ឧម្មទន្តី តុវញ្ច;

និន្ទេយ្យុ ទេវា បិតរោ ច សព្ពេ, បាបញ្ច បស្សំ អភិសម្បរាយំ’’.

៩៥. ‘‘ន ហេតធម្មំ សិវិរាជ វជ្ជុំ, សនេគមា ជានបទា ច សព្ពេ;

យំ តេ មយា ឧម្មទន្តី បទិន្នា, ភុសេហិ រាជា វនថំ សជាហិ’’.

៩៦. ‘‘អទ្ធា តុវំ កត្តេ ហិតេសិ មយ្ហំ, សខា មមំ ឧម្មទន្តី តុវញ្ច;

សតញ្ច ធម្មានិ សុកិត្តិតានិ, សមុទ្ទវេលាវ ទុរច្ចយានិ’’.

៩៧. ‘‘អាហុនេយ្យោ មេសិ ហិតានុកម្បី, ធាតា វិធាតា ចសិ កាមបាលោ;

តយី ហុតា រាជ មហប្ផលា ហិ [មហប្ផលា ហិ មេ (បី.)], កាមេន មេ ឧម្មទន្តិំ បដិច្ឆ’’.

៩៨. ‘‘អទ្ធា ហិ សព្ពំ អភិបារក ត្វំ, ធម្មំ អចារី មម កត្តុបុត្ត;

អញ្ញោ នុ តេ កោ ឥធ សោត្ថិកត្តា, ទ្វិបទោ នរោ អរុណេ ជីវលោកេ’’.

៩៩. ‘‘តុវំ នុ សេដ្ឋោ ត្វមនុត្តរោសិ, ត្វំ ធម្មគូ [ធម្មគុត្តោ (សី.)] ធម្មវិទូ សុមេធោ;

សោ ធម្មគុត្តោ ចិរមេវ ជីវ, ធម្មញ្ច មេ ទេសយ ធម្មបាល’’.

១០០. ‘‘តទិង្ឃ អភិបារក, សុណោហិ វចនំ មម;

ធម្មំ តេ ទេសយិស្សាមិ, សតំ អាសេវិតំ អហំ.

១០១. ‘‘សាធុ ធម្មរុចិ រាជា, សាធុ បញ្ញាណវា នរោ;

សាធុ មិត្តានមទ្ទុព្ភោ, បាបស្សាករណំ សុខំ.

១០២. ‘‘អក្កោធនស្ស វិជិតេ, ឋិតធម្មស្ស រាជិនោ;

សុខំ មនុស្សា អាសេថ, សីតច្ឆាយាយ សង្ឃរេ.

១០៣. ‘‘ន ចាហមេតំ អភិរោចយាមិ, កម្មំ អសមេក្ខកតំ អសាធុ;

យេ វាបិ ញត្វាន សយំ ករោន្តិ, ឧបមា ឥមា មយ្ហំ តុវំ សុណោហិ.

១០៤. ‘‘គវំ ចេ តរមានានំ, ជិម្ហំ គច្ឆតិ បុង្គវោ;

សព្ពា តា ជិម្ហំ គច្ឆន្តិ, នេត្តេ ជិម្ហំ គតេ សតិ.

១០៥. ‘‘ឯវមេវ [ឯវមេវំ (បី.)] មនុស្សេសុ, យោ ហោតិ សេដ្ឋសម្មតោ;

សោ ចេ អធម្មំ ចរតិ, បគេវ ឥតរា បជា;

សព្ពំ រដ្ឋំ ទុខំ សេតិ, រាជា ចេ ហោតិ អធម្មិកោ.

១០៦. ‘‘គវំ ចេ តរមានានំ, ឧជុំ គច្ឆតិ បុង្គវោ;

សព្ពា គាវី ឧជុំ យន្តិ, នេត្តេ ឧជុំ គតេ សតិ.

១០៧. ‘‘ឯវមេវ មនុស្សេសុ, យោ ហោតិ សេដ្ឋសម្មតោ;

សោ សចេ ធម្មំ ចរតិ, បគេវ ឥតរា បជា;

សព្ពំ រដ្ឋំ សុខំ សេតិ, រាជា ចេ ហោតិ ធម្មិកោ.

១០៨. ‘‘ន ចាបាហំ អធម្មេន, អមរត្តមភិបត្ថយេ;

ឥមំ វា បថវិំ សព្ពំ, វិជេតុំ អភិបារក.

១០៩. ‘‘យញ្ហិ កិញ្ចិ មនុស្សេសុ, រតនំ ឥធ វិជ្ជតិ;

គាវោ ទាសោ ហិរញ្ញញ្ច, វត្ថិយំ ហរិចន្ទនំ.

១១០. ‘‘អស្សិត្ថិយោ [អស្សិត្ថិយោ ច (សី.)] រតនំ មណិកញ្ច, យញ្ចាបិ មេ ចន្ទសូរិយា អភិបាលយន្តិ;

ន តស្ស ហេតុ វិសមំ ចរេយ្យំ, មជ្ឈេ សិវីនំ ឧសភោម្ហិ ជាតោ.

១១១. ‘‘នេតា ហិតា [នេតាភិ តា (សី.)] ឧគ្គតោ រដ្ឋបាលោ, ធម្មំ សិវីនំ អបចាយមានោ;

សោ ធម្មមេវានុវិចិន្តយន្តោ, តស្មា សកេ ចិត្តវសេ ន វត្តោ’’.

១១២. ‘‘អទ្ធា តុវំ មហារាជ, និច្ចំ អព្យសនំ សិវំ;

ករិស្សសិ ចិរំ រជ្ជំ, បញ្ញា ហិ តវ តាទិសី.

១១៣. ‘‘ឯតំ តេ អនុមោទាម, យំ ធម្មំ នប្បមជ្ជសិ;

ធម្មំ បមជ្ជ ខត្តិយោ, រដ្ឋា [ឋានា (សី.)] ចវតិ ឥស្សរោ.

១១៤. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, មាតាបិតូសុ ខត្តិយ;

ឥធ ធម្មំ ចរិត្វាន, រាជ សគ្គំ គមិស្សសិ.

១១៥. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, បុត្តទារេសុ ខត្តិយ…បេ….

១១៦. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, មិត្តាមច្ចេសុ ខត្តិយ…បេ….

១១៧. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, វាហនេសុ ពលេសុ ច…បេ….

១១៨. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, គាមេសុ និគមេសុ ច…បេ….

១១៩. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, រដ្ឋេសុ ជនបទេសុ ច…បេ….

១២០. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, សមណព្រាហ្មណេសុ ច…បេ….

១២១. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, មិគបក្ខីសុ ខត្តិយ…បេ….

១២២. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, ធម្មោ ចិណ្ណោ សុខាវហោ;

ឥធ ធម្មំ ចរិត្វាន, រាជ សគ្គំ គមិស្សសិ.

១២៣. ‘‘ធម្មំ ចរ មហារាជ, សឥន្ទា ទេវា សព្រហ្មកា;

សុចិណ្ណេន ទិវំ បត្តា, មា ធម្មំ រាជ បាមទោ’’តិ.

ឧម្មាទន្តីជាតកំ ទុតិយំ.