៥២៤. សង្ខបាលជាតកំ (៤)

១៤៣. ‘‘អរិយាវកាសោសិ បសន្ននេត្តោ, មញ្ញេ ភវំ បព្ពជិតោ កុលម្ហា;

កថំ នុ វិត្តានិ បហាយ ភោគេ, បព្ពជិ និក្ខម្ម ឃរា សបញ្ញ’’ [សបញ្ញោ (ស្យា.), សបញ្ញា (បី.)].

១៤៤. ‘‘សយំ វិមានំ នរទេវ ទិស្វា, មហានុភាវស្ស មហោរគស្ស;

ទិស្វាន បុញ្ញាន មហាវិបាកំ, សទ្ធាយហំ បព្ពជិតោម្ហិ រាជ’’.

១៤៥. ‘‘ន កាមកាមា ន ភយា ន ទោសា, វាចំ មុសា បព្ពជិតា ភណន្តិ;

អក្ខាហិ មេ បុច្ឆិតោ ឯតមត្ថំ, សុត្វាន មេ ជាយិហិតិប្បសាទោ’’.

១៤៦. ‘‘វាណិជ្ជ [វណិជ្ជ (បី.)] រដ្ឋាធិប គច្ឆមានោ, បថេ អទ្ទសាសិម្ហិ ភោជបុត្តេ [មិលាចបុត្តេ (សី. បី.)];

បវទ្ធកាយំ ឧរគំ មហន្តំ, អាទាយ គច្ឆន្តេ បមោទមានេ’’.

១៤៧. ‘‘សោហំ សមាគម្ម ជនិន្ទ តេហិ, បហដ្ឋលោមោ អវចម្ហិ ភីតោ;

កុហិំ អយំ នីយតិ [និយ្យតិ (ក.)] ភីមកាយោ, នាគេន កិំ កាហថ ភោជបុត្តា.

១៤៨. ‘‘នាគោ អយំ នីយតិ ភោជនត្ថា [ភោជនត្ថំ (សី. ស្យា. បី.)], បវទ្ធកាយោ ឧរគោ មហន្តោ;

សាទុញ្ច ថូលញ្ច មុទុញ្ច មំសំ, ន ត្វំ រសញ្ញាសិ វិទេហបុត្ត.

១៤៩. ‘‘ឥតោ មយំ គន្ត្វា សកំ និកេតំ [និកេតនំ (បី.)], អាទាយ សត្ថានិ វិកោបយិត្វា;

មំសានិ ភោក្ខាម [ភក្ខាម (ស្យា.)] បមោទមានា, មយញ្ហិ វេ សត្តវោ បន្នគានំ.

១៥០. ‘‘សចេ អយំ នីយតិ ភោជនត្ថា, បវទ្ធកាយោ ឧរគោ មហន្តោ;

ទទាមិ វោ ពលិពទ្ទានិ [ពលិវទ្ទានិ (បី.)] សោឡស, នាគំ ឥមំ មុញ្ចថ ពន្ធនស្មា.

១៥១. ‘‘អទ្ធា ហិ នោ ភក្ខោ អយំ មនាបោ, ពហូ ច នោ ឧរគា ភុត្តបុព្ពា [ពហុំ ច នោ ឧរគោ ភុត្តបុព្ពោ (ក.)];

ករោម តេ តំ វចនំ អឡារ [អាឡារ (ក.) ឯវមុបរិបិ], មិត្តញ្ច នោ ហោហិ វិទេហបុត្ត.

១៥២. ‘‘តទស្សុ តេ ពន្ធនា មោចយិំសុ, យំ នត្ថុតោ បដិមោក្កស្ស បាសេ;

មុត្តោ ច សោ ពន្ធនា នាគរាជា, បក្កាមិ បាចីនមុខោ មុហុត្តំ.

១៥៣. ‘‘គន្ត្វាន បាចីនមុខោ មុហុត្តំ, បុណ្ណេហិ នេត្តេហិ បលោកយី មំ;

តទាស្សហំ បិដ្ឋិតោ អន្វគច្ឆិំ, ទសង្គុលិំ អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា.

១៥៤. ‘‘គច្ឆេវ ខោ ត្វំ តរមានរូបោ, មា តំ អមិត្តា បុនរគ្គហេសុំ;

ទុក្ខោ ហិ លុទ្ទេហិ បុនា សមាគមោ, អទស្សនំ ភោជបុត្តាន គច្ឆ.

១៥៥. ‘‘អគមាសិ សោ រហទំ វិប្បសន្នំ, នីលោភាសំ រមណីយំ សុតិត្ថំ;

សមោតតំ [សមោនតំ (ស្យា. ក.)] ជម្ពុហិ វេតសាហិ, បាវេក្ខិ និត្តិណ្ណភយោ បតីតោ.

១៥៦. ‘‘សោ តំ បវិស្ស ន ចិរស្ស នាគោ, ទិព្ពេន មេ បាតុរហុំ ជនិន្ទ;

ឧបដ្ឋហី មំ បិតរំវ បុត្តោ, ហទយង្គមំ កណ្ណសុខំ ភណន្តោ.

១៥៧. ‘‘ត្វំ មេសិ មាតា ច បិតា [បិតា ច (បី.)] អឡារ, អព្ភន្តរោ បាណទទោ សហាយោ;

សកញ្ច ឥទ្ធិំ បដិលាភកោស្មិ [បដិលាភិតោស្មិ (បី.)], អឡារ បស្ស មេ និវេសនានិ;

បហូតភក្ខំ ពហុអន្នបានំ, មសក្កសារំ វិយ វាសវស្ស’’.

១៥៨. ‘‘តំ ភូមិភាគេហិ ឧបេតរូបំ, អសក្ខរា ចេវ មុទូ សុភា ច;

នីចត្តិណា [នីចា តិណា (ស្យា. បី.)] អប្បរជា ច ភូមិ, បាសាទិកា យត្ថ ជហន្តិ សោកំ.

១៥៩. ‘‘អនាវកុលា វេឡុរិយូបនីលា, ចតុទ្ទិសំ អម្ពវនំ សុរម្មំ;

បក្កា ច បេសី ច ផលា សុផុល្លា, និច្ចោតុកា ធារយន្តី ផលានិ.

១៦០. ‘‘តេសំ វនានំ នរទេវ មជ្ឈេ, និវេសនំ ភស្សរសន្និកាសំ;

រជតគ្គឡំ សោវណ្ណមយំ ឧឡារំ, ឱភាសតី វិជ្ជុរិវន្តលិក្ខេ.

១៦១. ‘‘មណីមយា សោណ្ណមយា [សោវណ្ណមយា (សី. ស្យា. បី.)] ឧឡារា, អនេកចិត្តា សតតំ សុនិម្មិតា;

បរិបូរា កញ្ញាហិ អលង្កតាភិ, សុវណ្ណកាយូរធរាហិ រាជ.

១៦២. ‘‘សោ សង្ខបាលោ តរមានរូបោ, បាសាទមារុយ្ហ អនោមវណ្ណោ;

សហស្សថម្ភំ អតុលានុភាវំ, យត្ថស្ស ភរិយា មហេសី អហោសិ.

១៦៣. ‘‘ឯកា ច នារី តរមានរូបា, អាទាយ វេឡុរិយមយំ មហគ្ឃំ;

សុភំ មណិំ ជាតិមន្តូបបន្នំ, អចោទិតា អាសនមព្ភិហាសិ.

១៦៤. ‘‘តតោ មំ ឧរគោ ហត្ថេ គហេត្វា, និសីទយី បាមុខអាសនស្មិំ;

ឥទមាសនំ អត្រ ភវំ និសីទតុ, ភវញ្ហិ មេ អញ្ញតរោ គរូនំ.

១៦៥. ‘‘អញ្ញា ច នារី តរមានរូបា, អាទាយ វារិំ ឧបសង្កមិត្វា;

បាទានិ បក្ខាលយី មេ ជនិន្ទ, ភរិយាវ [ភរិយា ច (បី.)] ភត្តូ បតិនោ បិយស្ស.

១៦៦. ‘‘អបរា ច នារី តរមានរូបា, បគ្គយ្ហ សោវណ្ណមយាយ [សោវណ្ណមយា (បី.)] បាតិយា;

អនេកសូបំ វិវិធំ វិយញ្ជនំ, ឧបនាមយី ភត្ត មនុញ្ញរូបំ.

១៦៧. ‘‘តុរិយេហិ [តូរិយេហិ (ក.)] មំ ភារត ភុត្តវន្តំ, ឧបដ្ឋហុំ ភត្តុ មនោ វិទិត្វា;

តតុត្តរិំ [តទុត្តរិំ (ក.)] មំ និបតី មហន្តំ, ទិព្ពេហិ កាមេហិ អនប្បកេហិ.

១៦៨. ‘‘ភរិយា មមេតា តិសតា អឡារ, សព្ពត្តមជ្ឈា បទុមុត្តរាភា;

អឡារ ឯតាស្សុ តេ កាមការា, ទទាមិ តេ តា បរិចារយស្សុ.

១៦៩. ‘‘សំវច្ឆរំ ទិព្ពរសានុភុត្វា, តទាស្សុហំ [តទស្សហំ (បី.)] ឧត្តរិមជ្ឈភាសិំ [ឧត្តរិ បច្ចភាសិំ (សី. ស្យា.), ឧត្តរិំ បច្ចភាសិំ (បី.)];

នាគស្សិទំ កិន្តិ កថញ្ច លទ្ធំ, កថជ្ឈគមាសិ វិមានសេដ្ឋំ’’.

១៧០. ‘‘អធិច្ច លទ្ធំ បរិណាមជំ តេ, សយំកតំ ឧទាហុ ទេវេហិ ទិន្នំ;

បុច្ឆាមិ តំ [តេ (បី.)] នាគរាជេតមត្ថំ, កថជ្ឈគមាសិ វិមានសេដ្ឋំ’’.

១៧១. ‘‘នាធិច្ច លទ្ធំ ន បរិណាមជំ មេ, ន សយំកតំ នាបិ ទេវេហិ ទិន្នំ;

សកេហិ កម្មេហិ អបាបកេហិ, បុញ្ញេហិ មេ លទ្ធមិទំ វិមានំ’’.

១៧២. ‘‘កិំ តេ វតំ កិំ បន ព្រហ្មចរិយំ, កិស្ស សុចិណ្ណស្ស អយំ វិបាកោ;

អក្ខាហិ មេ នាគរាជេតមត្ថំ, កថំ នុ តេ លទ្ធមិទំ វិមានំ’’.

១៧៣. ‘‘រាជា អហោសិំ មគធានមិស្សរោ, ទុយ្យោធនោ នាម មហានុភាវោ;

សោ ឥត្តរំ ជីវិតំ សំវិទិត្វា, អសស្សតំ វិបរិណាមធម្មំ.

១៧៤. ‘‘អន្នញ្ច បានញ្ច បសន្នចិត្តោ, សក្កច្ច ទានំ វិបុលំ អទាសិំ [អទាសិ (បី.)];

ឱបានភូតំ មេ ឃរំ តទាសិ, សន្តប្បិតា សមណព្រាហ្មណា ច.

១៧៥. [អយំ គាថា បី. បោត្ថកេ នត្ថិ] ‘‘មាលញ្ច គន្ធញ្ច វិលេបនញ្ច, បទីបិយំ [បទីបយំ (ស្យា. ក.)] យានមុបស្សយញ្ច;

អច្ឆាទនំ សេយ្យមថន្នបានំ, សក្កច្ច ទានានិ អទម្ហ តត្ថ [អយំ គាថា បី. បោត្ថកេ នត្ថិ].

១៧៦. ‘‘តំ មេ វតំ តំ បន ព្រហ្មចរិយំ, តស្ស សុចិណ្ណស្ស អយំ វិបាកោ;

តេនេវ មេ លទ្ធមិទំ វិមានំ, បហូតភក្ខំ ពហុអន្នបានំ’’;

‘‘នច្ចេហិ គីតេហិ ចុបេតរូបំ, ចិរដ្ឋិតិកំ ន ច សស្សតាយំ.

១៧៧. ‘‘អប្បានុភាវា តំ មហានុភាវំ, តេជស្សិនំ ហន្តិ អតេជវន្តោ;

កិមេវ ទាឋាវុធ កិំ បដិច្ច, ហត្ថត្ត [ហត្ថត្ថ (សី. ស្យា. បី.)] មាគច្ឆិ វនិព្ពកានំ [វណិព្ពកានំ (សី.)].

១៧៨. ‘‘ភយំ នុ តេ អន្វគតំ មហន្តំ, តេជោ នុ តេ នាន្វគំ ទន្តមូលំ;

កិមេវ ទាឋាវុធ កិំ បដិច្ច, កិលេសមាបជ្ជិ វនិព្ពកានំ’’.

១៧៩. ‘‘ន មេ ភយំ អន្វគតំ មហន្តំ, តេជោ ន សក្កា មម តេហិ ហន្តុំ [តេភិហន្តុំ (ស្យា. ក.)];

សតញ្ច ធម្មានិ សុកិត្តិតានិ, សមុទ្ទវេលាវ ទុរច្ចយានិ.

១៨០. ‘‘ចាតុទ្ទសិំ បញ្ចទសិំ អឡារ, ឧបោសថំ និច្ចមុបាវសាមិ;

អថាគមុំ សោឡស ភោជបុត្តា, រជ្ជុំ គហេត្វាន ទឡ្ហញ្ច បាសំ.

១៨១. ‘‘ភេត្វាន នាសំ អតិកស្ស [អន្តកស្ស (ក.)] រជ្ជុំ, នយិំសុ មំ សម្បរិគយ្ហ លុទ្ទា;

ឯតាទិសំ ទុក្ខមហំ តិតិក្ខំ [តិតិក្ខិំ (បី.)], ឧបោសថំ អប្បដិកោបយន្តោ’’.

១៨២. ‘‘ឯកាយនេ តំ បថេ អទ្ទសំសុ, ពលេន វណ្ណេន ចុបេតរូបំ;

សិរិយា បញ្ញាយ ច ភាវិតោសិ, កិំ បត្ថយំ [កិមត្ថិយំ (សី. ស្យា. បី.)] នាគ តបោ ករោសិ.

១៨៣. ‘‘ន បុត្តហេតូ ន ធនស្ស ហេតុ, ន អាយុនោ ចាបិ អឡារ ហេតុ;

មនុស្សយោនិំ អភិបត្ថយានោ, តស្មា បរក្កម្ម តបោ ករោមិ’’.

១៨៤. ‘‘ត្វំ លោហិតក្ខោ វិហតន្តរំសោ, អលង្កតោ កប្បិតកេសមស្សុ;

សុរោសិតោ លោហិតចន្ទនេន, គន្ធព្ពរាជាវ ទិសា បភាសសិ [បភាសិ (ក.)].

១៨៥. ‘‘ទេវិទ្ធិបត្តោសិ មហានុភាវោ, សព្ពេហិ កាមេហិ សមង្គិភូតោ;

បុច្ឆាមិ តំ នាគរាជេតមត្ថំ, សេយ្យោ ឥតោ កេន មនុស្សលោកោ’’.

១៨៦. ‘‘អឡារ នាញ្ញត្រ មនុស្សលោកា, សុទ្ធី វ សំវិជ្ជតិ សំយមោ វា;

អហញ្ច លទ្ធាន មនុស្សយោនិំ, កាហាមិ ជាតិមរណស្ស អន្តំ’’.

១៨៧. ‘‘សំវច្ឆរោ មេ វសតោ [វុសិតោ (បី.)] តវន្តិកេ, អន្នេន បានេន ឧបដ្ឋិតោស្មិ;

អាមន្តយិត្វាន បលេមិ នាគ, ចិរប្បវុដ្ឋោស្មិ [ចិរប្បវុត្ថោ អស្មិ (បី.)] អហំ ជនិន្ទ’’.

១៨៨. ‘‘បុត្តា ច ទារា អនុជីវិនោ ច [ច’នុជីវិនោ (ស្យា. បី.)], និច្ចានុសិដ្ឋា ឧបតិដ្ឋតេ តំ;

កច្ចិន្នុ តំ នាភិសបិត្ថ [នាភិសំសិត្ថ (ស្យា. បី.)] កោចិ, បិយញ្ហិ មេ ទស្សនំ តុយ្ហំ [តុយ្ហ (បី.)] អឡារ’’.

១៨៩. ‘‘យថាបិ មាតូ ច បិតូ អគារេ, បុត្តោ បិយោ បដិវិហិតោ វសេយ្យ [សេយ្យោ (បី.)];

តតោបិ មយ្ហំ ឥធមេវ សេយ្យោ, ចិត្តញ្ហិ តេ នាគ មយី បសន្នំ’’.

១៩០. ‘‘មណី មមំ វិជ្ជតិ លោហិតង្កោ [លោហិតង្គោ (ក.)], ធនាហរោ មណិរតនំ ឧឡារំ;

អាទាយ ត្វំ [តំ (បី.)] គច្ឆ សកំ និកេតំ, លទ្ធា ធនំ តំ មណិមោស្សជស្សុ’’.

១៩១. ‘‘ទិដ្ឋា មយា មានុសកាបិ កាមា, អសស្សតា វិបរិណាមធម្មា;

អាទីនវំ កាមគុណេសុ ទិស្វា, សទ្ធាយហំ បព្ពជិតោម្ហិ រាជ.

១៩២. ‘‘ទុមប្ផលានីវ បតន្តិ មាណវា, ទហរា ច វុទ្ធា ច សរីរភេទា;

ឯតម្បិ ទិស្វា បព្ពជិតោម្ហិ រាជ, អបណ្ណកំ សាមញ្ញមេវ សេយ្យោ’’.

១៩៣. ‘‘អទ្ធា ហវេ សេវិតព្ពា សបញ្ញា, ពហុស្សុតា យេ ពហុឋានចិន្តិនោ;

នាគញ្ច សុត្វាន តវញ្ចឡារ, កាហាមិ បុញ្ញានិ អនប្បកានិ’’.

១៩៤. ‘‘អទ្ធា ហវេ សេវិតព្ពា សបញ្ញា, ពហុស្សុតា យេ ពហុឋានចិន្តិនោ;

នាគញ្ច សុត្វាន មមញ្ច រាជ, ករោហិ បុញ្ញានិ អនប្បកានី’’តិ.

សង្ខបាលជាតកំ ចតុត្ថំ.