១៥. វីសតិនិបាតោ

៤៩៧. មាតង្គជាតកំ (១)

១. កុតោ នុ អាគច្ឆសិ ទុម្មវាសី [រុម្មវាសី (សី. បី.)], ឱតល្លកោ បំសុបិសាចកោវ;

សង្ការចោឡំ បដិមុញ្ច [បដិមុច្ច (សី. បី.)] កណ្ឋេ, កោ រេ តុវំ ហោសិ [ហោហិសិ (សី. បី.)] អទក្ខិណេយ្យោ.

២. អន្នំ តវេទំ [តវ ឥទំ (ក. សី. បី.), តវយិទំ (ស្យា.)] បកតំ យសស្សិ, តំ ខជ្ជរេ ភុញ្ជរេ បិយ្យរេ ច;

ជានាសិ មំ ត្វំ បរទត្តូបជីវិំ, ឧត្តិដ្ឋបិណ្ឌំ លភតំ សបាកោ.

៣. អន្នំ មមេទំ [មម ឥទំ (ក. សី. បី.), មមយិទំ (ស្យា.)] បកតំ ព្រាហ្មណានំ, អត្តត្ថាយ សទ្ទហតោ មមេទំ [មម ឥទំ (ក. សី. បី.), មមយិទំ (ស្យា.)];

អបេហិ ឯត្តោ កិមិធដ្ឋិតោសិ, ន មាទិសា តុយ្ហំ ទទន្តិ ជម្ម.

៤. ថលេ ច និន្នេ ច វបន្តិ ពីជំ, អនូបខេត្តេ ផលមាសមានា [មាសសានា (សី. បី.), មាសិំ សមានា (ស្យា.)];

ឯតាយ សទ្ធាយ ទទាហិ ទានំ, អប្បេវ អារាធយេ ទក្ខិណេយ្យេ.

៥. ខេត្តានិ មយ្ហំ វិទិតានិ លោកេ, យេសាហំ ពីជានិ បតិដ្ឋបេមិ;

យេ ព្រាហ្មណា ជាតិមន្តូបបន្នា, តានីធ ខេត្តានិ សុបេសលានិ.

៦. ជាតិមទោ ច អតិមានិតា ច, លោភោ ច ទោសោ ច មទោ ច មោហោ;

ឯតេ អគុណា យេសុ ច សន្តិ [យេសុ វសន្តិ (សី. បី.)] សព្ពេ, តានីធ ខេត្តានិ អបេសលានិ.

៧. ជាតិមទោ ច អតិមានិតា ច, លោភោ ច ទោសោ ច មទោ ច មោហោ;

ឯតេ អគុណា យេសុ ន សន្តិ សព្ពេ, តានីធ ខេត្តានិ សុបេសលានិ.

៨. ក្វេត្ថ គតា [ក្វត្ថ គតា (ស្យា.), កត្ថេវ ភដ្ឋា (បី.)] ឧបជោតិយោ ច, ឧបជ្ឈាយោ ច អថវា គណ្ឌកុច្ឆិ [អណ្ឌកុច្ឆិ (សី. ស្យា. បី.)];

ឥមស្ស ទណ្ឌញ្ច វធញ្ច ទត្វា, គលេ គហេត្វា ខលយាថ [គលយាថ (ក.)] ជម្មំ.

៩. គិរិំ នខេន ខណសិ, អយោ ទន្តេហិ [ទន្តេន (សី. បី.)] ខាទសិ;

ជាតវេទំ បទហសិ, យោ ឥសិំ បរិភាសសិ.

១០. ឥទំ វត្វាន មាតង្គោ, ឥសិ សច្ចបរក្កមោ;

អន្តលិក្ខស្មិំ បក្កាមិ [បក្កមិ (ក.)], ព្រាហ្មណានំ ឧទិក្ខតំ.

១១. អាវេល្លិតំ [អវេឋិតំ (សី. បី.)] បិដ្ឋិតោ ឧត្តមង្គំ, ពាហុំ [ពាហំ (សី. បី.)] បសារេតិ អកម្មនេយ្យំ [អកម្បនេយ្យំ (ក.)];

សេតានិ អក្ខីនិ យថា មតស្ស, កោ មេ ឥមំ បុត្តមកាសិ ឯវំ.

១២. ឥធាគមា សមណោ ទុម្មវាសី, ឱតល្លកោ បំសុបិសាចកោវ;

សង្ការចោឡំ បដិមុញ្ច កណ្ឋេ, សោ តេ ឥមំ បុត្តមកាសិ ឯវំ.

១៣. កតមំ ទិសំ អគមា ភូរិបញ្ញោ, អក្ខាថ មេ មាណវា ឯតមត្ថំ;

គន្ត្វាន តំ បដិករេមុ អច្ចយំ, អប្បេវ នំ បុត្ត លភេមុ ជីវិតំ.

១៤. វេហាយសំ អគមា ភូរិបញ្ញោ, បថទ្ធុនោ បន្នរសេវ ចន្ទោ;

អបិ ចាបិ សោ បុរិមទិសំ អគច្ឆិ, សច្ចប្បដិញ្ញោ ឥសិ សាធុរូបោ.

១៥. អាវេល្លិតំ បិដ្ឋិតោ ឧត្តមង្គំ, ពាហុំ បសារេតិ អកម្មនេយ្យំ;

សេតានិ អក្ខីនិ យថា មតស្ស, កោ មេ ឥមំ បុត្តមកាសិ ឯវំ.

១៦. យក្ខា ហវេ សន្តិ មហានុភាវា, អន្វាគតា ឥសយោ សាធុរូបា;

តេ ទុដ្ឋចិត្តំ កុបិតំ វិទិត្វា, យក្ខា ហិ តេ បុត្តមកំសុ ឯវំ.

១៧. យក្ខា ច មេ បុត្តមកំសុ ឯវំ, ត្វញ្ញេវ មេ មា កុទ្ធោ [កុទ្ធ (ក.)] ព្រហ្មចារិ;

តុម្ហេវ [តុយ្ហេវ (ក.)] បាទេ សរណំ គតាស្មិ, អន្វាគតា បុត្តសោកេន ភិក្ខុ.

១៨. តទេវ ហិ ឯតរហិ ច មយ្ហំ, មនោបទោសោ ន មមត្ថិ [មម នត្ថិ (បី.)] កោចិ;

បុត្តោ ច តេ វេទមទេន មត្តោ, អត្ថំ ន ជានាតិ អធិច្ច វេទេ.

១៩. អទ្ធា ហវេ ភិក្ខុ មុហុត្តកេន, សម្មុយ្ហតេវ បុរិសស្ស សញ្ញា;

ឯកាបរាធំ [ឯតាបរាធំ (ក.)] ខម ភូរិបញ្ញ, ន បណ្ឌិតា កោធពលា ភវន្តិ.

២០. ឥទញ្ច មយ្ហំ ឧត្តិដ្ឋបិណ្ឌំ, តវ [នត្ថិ សី. បី. បោត្ថកេសុ] មណ្ឌព្យោ ភុញ្ជតុ អប្បបញ្ញោ;

យក្ខា ច តេ នំ [តេ បុត្តំ (ស្យា.)] ន វិហេឋយេយ្យុំ, បុត្តោ ច តេ ហេស្សតិ [ហោហិតិ (សី. បី.)] សោ អរោគោ.

២១. មណ្ឌព្យ ពាលោសិ បរិត្តបញ្ញោ, យោ បុញ្ញខេត្តានមកោវិទោសិ;

មហក្កសាវេសុ ទទាសិ ទានំ, កិលិដ្ឋកម្មេសុ អសញ្ញតេសុ.

២២. ជដា ច កេសា អជិនា និវត្ថា, ជរូទបានំវ មុខំ បរូឡ្ហំ;

បជំ ឥមំ បស្សថ ទុម្មរូបំ [រុម្មរូបិំ (សី. បី.)], ន ជដាជិនំ តាយតិ អប្បបញ្ញំ.

២៣. យេសំ រាគោ ច ទោសោ ច, អវិជ្ជា ច វិរាជិតា;

ខីណាសវា អរហន្តោ, តេសុ ទិន្នំ មហប្ផលន្តិ.

មាតង្គជាតកំ បឋមំ.

៤៩៨. ចិត្តសម្ភូតជាតកំ (២)

២៤. សព្ពំ នរានំ សផលំ សុចិណ្ណំ, ន កម្មុនា កិញ្ចន មោឃមត្ថិ;

បស្សាមិ សម្ភូតំ មហានុភាវំ, សកម្មុនា បុញ្ញផលូបបន្នំ.

២៥. សព្ពំ នរានំ សផលំ សុចិណ្ណំ, ន កម្មុនា កិញ្ចន មោឃមត្ថិ;

កច្ចិន្នុ ចិត្តស្សបិ ឯវមេវំ, ឥទ្ធោ មនោ តស្ស យថាបិ មយ្ហំ.

២៦. សព្ពំ នរានំ សផលំ សុចិណ្ណំ, ន កម្មុនា កិញ្ចន មោឃមត្ថិ;

ចិត្តម្បិ ជានាហិ [ចិត្តំ វិជានាហិ (សី. បី.)] តថេវ ទេវ, ឥទ្ធោ មនោ តស្ស យថាបិ តុយ្ហំ.

២៧. ភវំ នុ ចិត្តោ សុតមញ្ញតោ តេ, ឧទាហុ តេ កោចិ នំ ឯតទក្ខា;

គាថា សុគីតា ន មមត្ថិ កង្ខា, ទទាមិ តេ គាមវរំ សតញ្ច.

២៨. ន ចាហំ ចិត្តោ សុតមញ្ញតោ មេ, ឥសី ច មេ ឯតមត្ថំ អសំសិ;

‘‘គន្ត្វាន រញ្ញោ បដិគាហិ [បដិគាយិ (ស្យា. ក.), បដិគាយ (?)] គាថំ, អបិ តេ វរំ អត្តមនោ ទទេយ្យ’’ [អបិ នុ តេ វរំ អត្តមនោ ទទេយ្យ (ស្យា.), អបិ នុ តេ អត្តមនោ វរំ ទទេ (ក.)].

២៩. យោជេន្តុ វេ រាជរថេ, សុកតេ ចិត្តសិព្ពនេ;

កច្ឆំ នាគានំ ពន្ធថ, គីវេយ្យំ បដិមុញ្ចថ.

៣០. អាហញ្ញន្តុ [អាហញ្ញរេ (ស្យា.)] ភេរិមុទិង្គសង្ខេ [សង្ខា (ស្យា.)], សីឃានិ យានានិ ច យោជយន្តុ;

អជ្ជេវហំ អស្សមំ តំ គមិស្សំ, យត្ថេវ ទក្ខិស្សមិសិំ និសិន្នំ.

៣១. សុលទ្ធលាភោ វត មេ អហោសិ, គាថា សុគីតា បរិសាយ មជ្ឈេ;

ស្វាហំ ឥសិំ សីលវតូបបន្នំ, ទិស្វា បតីតោ សុមនោហមស្មិ.

៣២. អាសនំ ឧទកំ បជ្ជំ, បដិគ្គណ្ហាតុ នោ ភវំ;

អគ្ឃេ ភវន្តំ បុច្ឆាម, អគ្ឃំ កុរុតុ នោ ភវំ.

៣៣. រម្មញ្ច តេ អាវសថំ ករោន្តុ, នារីគណេហិ បរិចារយស្សុ;

ករោហិ ឱកាសមនុគ្គហាយ, ឧភោបិ មំ ឥស្សរិយំ ករោម.

៣៤. ទិស្វា ផលំ ទុច្ចរិតស្ស រាជ, អថោ សុចិណ្ណស្ស មហាវិបាកំ;

អត្តានមេវ បដិសំយមិស្សំ, ន បត្ថយេ បុត្ត [បុត្តំ (សី. បី.)] បសុំ ធនំ វា.

៣៥. ទសេវិមា វស្សទសា, មច្ចានំ ឥធ ជីវិតំ;

អបត្តញ្ញេវ តំ ឱធិំ, នឡោ ឆិន្នោវ សុស្សតិ.

៣៦. តត្ថ កា នន្ទិ កា ខិឌ្ឌា, កា រតី កា ធនេសនា;

កិំ មេ បុត្តេហិ ទារេហិ, រាជ មុត្តោស្មិ ពន្ធនា.

៣៧. សោហំ ឯវំ បជានាមិ [សោ អហំ សុប្បជានាមិ (សី. បី.)], មច្ចុ មេ នប្បមជ្ជតិ;

អន្តកេនាធិបន្នស្ស, កា រតី កា ធនេសនា.

៣៨. ជាតិ នរានំ អធមា ជនិន្ទ, ចណ្ឌាលយោនិ ទ្វិបទាកនិដ្ឋា [ទិបទាកនិដ្ឋា (សី. បី.)];

សកេហិ កម្មេហិ សុបាបកេហិ, ចណ្ឌាលគព្ភេ [ចណ្ឌាលិគព្ភេ (ស្យា.)] អវសិម្ហ បុព្ពេ.

៣៩. ចណ្ឌាលាហុម្ហ អវន្តីសុ, មិគា នេរញ្ជរំ បតិ;

ឧក្កុសា នម្មទាតីរេ [រម្មទាតីរេ (ស្យា. ក.)], ត្យជ្ជ ព្រាហ្មណខត្តិយា.

៤០. ឧបនីយតិ ជីវិតមប្បមាយុ, ជរូបនីតស្ស ន សន្តិ តាណា;

ករោហិ បញ្ចាល មមេត [មមេវ (ស្យា. ក.)] វាក្យំ, មាកាសិ កម្មានិ ទុក្ខុទ្រយានិ.

៤១. ឧបនីយតិ ជីវិតមប្បមាយុ, ជរូបនីតស្ស ន សន្តិ តាណា;

ករោហិ បញ្ចាល មមេត វាក្យំ, មាកាសិ កម្មានិ ទុក្ខប្ផលានិ.

៤២. ឧបនីយតិ ជីវិតមប្បមាយុ, ជរូបនីតស្ស ន សន្តិ តាណា;

ករោហិ បញ្ចាល មមេត វាក្យំ, មាកាសិ កម្មានិ រជស្សិរានិ.

៤៣. ឧបនីយតិ ជីវិតមប្បមាយុ, វណ្ណំ ជរា ហន្តិ នរស្ស ជិយ្យតោ;

ករោហិ បញ្ចាល មមេត វាក្យំ, មាកាសិ កម្មំ និរយូបបត្តិយា.

៤៤. អទ្ធា ហិ សច្ចំ វចនំ តវេតំ, យថា ឥសី ភាសសិ ឯវមេតំ;

កាមា ច មេ សន្តិ អនប្បរូបា, តេ ទុច្ចជា មាទិសកេន ភិក្ខុ.

៤៥. នាគោ យថា បង្កមជ្ឈេ ព្យសន្នោ, បស្សំ ថលំ នាភិសម្ភោតិ គន្តុំ;

ឯវម្បហំ [ឯវមហំ (ស្យា.)] កាមបង្កេ ព្យសន្នោ, ន ភិក្ខុនោ មគ្គមនុព្ពជាមិ.

៤៦. យថាបិ មាតា ច បិតា ច បុត្តំ, អនុសាសរេ កិន្តិ សុខី ភវេយ្យ;

ឯវម្បិ មំ ត្វំ អនុសាស ភន្តេ, យថា ចិរំ [យមាចរំ (សី. បី. ក. អដ្ឋ.)] បេច្ច សុខី ភវេយ្យំ.

៤៧. នោ ចេ តុវំ ឧស្សហសេ ជនិន្ទ, កាមេ ឥមេ មានុសកេ បហាតុំ;

ធម្មិំ [ធម្មំ (សី. បី.)] ពលិំ បដ្ឋបយស្សុ រាជ, អធម្មការោ តវ [អធម្មការោ ច តេ (សី. ស្យា. បី.)] មាហុ រដ្ឋេ.

៤៨. ទូតា វិធាវន្តុ ទិសា ចតស្សោ, និមន្តកា សមណព្រាហ្មណានំ;

តេ អន្នបានេន ឧបដ្ឋហស្សុ, វត្ថេន សេនាសនបច្ចយេន ច.

៤៩. អន្នេន បានេន បសន្នចិត្តោ, សន្តប្បយ សមណព្រាហ្មណេ ច;

ទត្វា ច ភុត្វា ច យថានុភាវំ, អនិន្ទិតោ សគ្គមុបេហិ [មុបេតិ (បី. ក.)] ឋានំ.

៥០. សចេ ច តំ រាជ មទោ សហេយ្យ, នារីគណេហិ បរិចារយន្តំ;

ឥមមេវ គាថំ មនសី ករោហិ, ភាសេសិ [ភាសេហិ (ស្យា. បី. ក.)] ចេនំ បរិសាយ មជ្ឈេ.

៥១. អព្ភោកាសសយោ ជន្តុ, វជន្ត្យា ខីរបាយិតោ;

បរិកិណ្ណោ សុវានេហិ [សុបិនេហិ (សី. បី.)], ស្វាជ្ជ រាជាតិ វុច្ចតីតិ.

ចិត្តសម្ភូតជាតកំ ទុតិយំ.

៤៩៩. សិវិជាតកំ (៣)

៥២. ទូរេ អបស្សំ ថេរោវ, ចក្ខុំ យាចិតុមាគតោ;

ឯកនេត្តា ភវិស្សាម, ចក្ខុំ មេ ទេហិ យាចិតោ.

៥៣. កេនានុសិដ្ឋោ ឥធ មាគតោសិ, វនិព្ពក [វណិព្ពក (សី.)] ចក្ខុបថានិ យាចិតុំ;

សុទុច្ចជំ យាចសិ ឧត្តមង្គំ, យមាហុ នេត្តំ បុរិសេន ទុច្ចជំ.

៥៤. យមាហុ ទេវេសុ សុជម្បតីតិ, មឃវាតិ នំ អាហុ មនុស្សលោកេ;

តេនានុសិដ្ឋោ ឥធ មាគតោស្មិ, វនិព្ពកោ ចក្ខុបថានិ យាចិតុំ.

៥៥. វនិព្ពតោ [វនិព្ពកោ (ស្យា. បី.)] មយ្ហ វនិំ [វនំ (ក.), វណិំ (សី. ស្យា. បី.)] អនុត្តរំ, ទទាហិ តេ ចក្ខុបថានិ យាចិតោ;

ទទាហិ មេ ចក្ខុបថំ អនុត្តរំ, យមាហុ នេត្តំ បុរិសេន ទុច្ចជំ.

៥៦. យេន អត្ថេន អាគច្ឆិ [អាគញ្ឆិ (សី. បី.)], យមត្ថមភិបត្ថយំ;

តេ តេ ឥជ្ឈន្តុ សង្កប្បា, លភ ចក្ខូនិ ព្រាហ្មណ.

៥៧. ឯកំ តេ យាចមានស្ស, ឧភយានិ ទទាមហំ;

ស ចក្ខុមា គច្ឆ ជនស្ស បេក្ខតោ, យទិច្ឆសេ ត្វំ តទតេ សមិជ្ឈតុ.

៥៨. មា នោ ទេវ អទា ចក្ខុំ, មា នោ សព្ពេ បរាករិ [បរក្ករិ (ស្យា. ក. អដ្ឋ.), បរិក្ករិ (ក.) បរិ + អា + ករិ = បរាករិ];

ធនំ ទេហិ មហារាជ, មុត្តា វេឡុរិយា ពហូ.

៥៩. យុត្តេ ទេវ រថេ ទេហិ, អាជានីយេ ចលង្កតេ;

នាគេ ទេហិ មហារាជ, ហេមកប្បនវាសសេ.

៦០. យថា តំ សិវយោ [សីវិយោ (ស្យា.)] សព្ពេ, សយោគ្គា សរថា សទា;

សមន្តា បរិកិរេយ្យុំ [បរិករេយ្យុំ (ស្យា. បី.)], ឯវំ ទេហិ រថេសភ.

៦១. យោ វេ ទស្សន្តិ វត្វាន, អទានេ កុរុតេ មនោ;

ភូម្យំ [ភូម្យា (សី. បី.)] សោ បតិតំ បាសំ, គីវាយំ បដិមុញ្ចតិ.

៦២. យោ វេ ទស្សន្តិ វត្វាន, អទានេ កុរុតេ មនោ;

បាបា បាបតរោ ហោតិ, សម្បត្តោ យមសាធនំ.

៦៣. យញ្ហិ យាចេ តញ្ហិ ទទេ, យំ ន យាចេ ន តំ ទទេ;

ស្វាហំ តមេវ ទស្សាមិ, យំ មំ យាចតិ ព្រាហ្មណោ.

៦៤. អាយុំ នុ វណ្ណំ នុ សុខំ ពលំ នុ, កិំ បត្ថយានោ នុ ជនិន្ទ ទេសិ;

កថញ្ហិ រាជា សិវិនំ អនុត្តរោ, ចក្ខូនិ ទជ្ជា បរលោកហេតុ.

៦៥. ន វាហមេតំ យសសា ទទាមិ, ន បុត្តមិច្ឆេ ន ធនំ ន រដ្ឋំ;

សតញ្ច ធម្មោ ចរិតោ បុរាណោ, ឥច្ចេវ ទានេ រមតេ មនោ មម [មមំ (សី. បី.)].

៦៦. សខា ច មិត្តោ ច មមាសិ សីវិក [សីវក (សី. បី.)], សុសិក្ខិតោ សាធុ ករោហិ មេ វចោ;

ឧទ្ធរិត្វា [ឧទ្ធត្វ (សី.), លទ្ធ ត្វំ (បី.)] ចក្ខូនិ មមំ ជិគីសតោ, ហត្ថេសុ ឋបេហិ [អាវេសិ (សី.)] វនិព្ពកស្ស.

៦៧. ចោទិតោ សិវិរាជេន, សិវិកោ វចនង្ករោ;

រញ្ញោ ចក្ខូនុទ្ធរិត្វា [ចក្ខូនិ ឧទ្ធត្វា (សី. បី.)], ព្រាហ្មណស្សូបនាមយិ;

សចក្ខុ ព្រាហ្មណោ អាសិ, អន្ធោ រាជា ឧបាវិសិ.

៦៨. តតោ សោ កតិបាហស្ស, ឧបរូឡ្ហេសុ ចក្ខុសុ;

សូតំ អាមន្តយី រាជា, សិវីនំ រដ្ឋវឌ្ឍនោ.

៦៩. យោជេហិ សារថិ យានំ, យុត្តញ្ច បដិវេទយ;

ឧយ្យានភូមិំ គច្ឆាម, បោក្ខរញ្ញោ វនានិ ច.

៧០. សោ ច បោក្ខរណីតីរេ [បោក្ខរណិយា តីរេ (សី. បី.)], បល្លង្កេន ឧបាវិសិ;

តស្ស សក្កោ បាតុរហុ, ទេវរាជា សុជម្បតិ.

៧១. សក្កោហមស្មិ ទេវិន្ទោ, អាគតោស្មិ តវន្តិកេ;

វរំ វរស្សុ រាជីសិ, យំ កិញ្ចិ មនសិច្ឆសិ.

៧២. បហូតំ មេ ធនំ សក្ក, ពលំ កោសោ ចនប្បកោ;