១០. ទសកនិបាតោ

៤៣៩. ចតុទ្វារជាតកំ (១)

១. ចតុទ្វារមិទំ នគរំ, អាយសំ ទឡ្ហបាការំ;

ឱរុទ្ធបដិរុទ្ធោស្មិ, កិំ បាបំ បកតំ មយា.

២. សព្ពេ អបិហិតា ទ្វារា, ឱរុទ្ធោស្មិ យថា ទិជោ;

កិមាធិករណំ យក្ខ, ចក្កាភិនិហតោ អហំ.

៣. លទ្ធា សតសហស្សានិ, អតិរេកានិ វីសតិ;

អនុកម្បកានំ ញាតីនំ, វចនំ សម្ម នាករិ.

៤. លង្ឃិំ សមុទ្ទំ បក្ខន្ទិ, សាគរំ អប្បសិទ្ធិកំ;

ចតុព្ភិ អដ្ឋជ្ឈគមា, អដ្ឋាហិបិ ច សោឡស.

៥. សោឡសាហិ ច ពាត្តិំស, អត្រិច្ឆំ ចក្កមាសទោ;

ឥច្ឆាហតស្ស បោសស្ស, ចក្កំ ភមតិ មត្ថកេ.

៦. ឧបរិវិសាលា ទុប្បូរា, ឥច្ឆា វិសដគាមិនី [វិសដគាមិនិំ (បី. ក.)];

យេ ច តំ អនុគិជ្ឈន្តិ, តេ ហោន្តិ ចក្កធារិនោ.

៧. ពហុភណ្ឌំ [ពហុំ ភណ្ឌំ (សី. បី.)] អវហាយ, មគ្គំ អប្បដិវេក្ខិយ;

យេសញ្ចេតំ អសង្ខាតំ, តេ ហោន្តិ ចក្កធារិនោ.

៨. កម្មំ សមេក្ខេ វិបុលញ្ច ភោគំ, ឥច្ឆំ ន សេវេយ្យ អនត្ថសំហិតំ;

ករេយ្យ វាក្យំ អនុកម្បកានំ, តំ តាទិសំ នាតិវត្តេយ្យ ចក្កំ.

៩. កីវចិរំ នុ មេ យក្ខ, ចក្កំ សិរសិ ឋស្សតិ;

កតិ វស្សសហស្សានិ, តំ មេ អក្ខាហិ បុច្ឆិតោ.

១០. អតិសរោ បច្ចសរោ [អច្ចសរោ (សី. ស្យា. បី.)], មិត្តវិន្ទ សុណោហិ មេ;

ចក្កំ តេ សិរសិ [សិរស្មិ (ស្យា.)] មាវិទ្ធំ, ន តំ ជីវំ បមោក្ខសីតិ.

ចតុទ្វារជាតកំ បឋមំ.

៤៤០. កណ្ហជាតកំ (២)

១១. កណ្ហោ វតាយំ បុរិសោ, កណ្ហំ ភុញ្ជតិ ភោជនំ;

កណ្ហេ ភូមិបទេសស្មិំ, ន មយ្ហំ មនសោ បិយោ.

១២. ន កណ្ហោ តចសា ហោតិ, អន្តោសារោ ហិ ព្រាហ្មណោ;

យស្មិំ បាបានិ កម្មានិ, ស វេ កណ្ហោ សុជម្បតិ.

១៣. ឯតស្មិំ តេ សុលបិតេ, បតិរូបេ សុភាសិតេ;

វរំ ព្រាហ្មណ តេ ទម្មិ, យំ កិញ្ចិ មនសិច្ឆសិ.

១៤. វរញ្ចេ មេ អទោ សក្ក, សព្ពភូតានមិស្សរ;

សុនិក្កោធំ សុនិទ្ទោសំ, និល្លោភំ វុត្តិមត្តនោ;

និស្នេហមភិកង្ខាមិ, ឯតេ មេ ចតុរោ វរេ.

១៥. កិំ នុ កោធេ វា [កោធេវ (សី. បី.)] ទោសេ វា, លោភេ ស្នេហេ ច ព្រាហ្មណ;

អាទីនវំ ត្វំ បស្សសិ [សម្បស្សសិ (សី. បី.)], តំ មេ អក្ខាហិ បុច្ឆិតោ.

១៦. អប្បោ ហុត្វា ពហុ ហោតិ, វឌ្ឍតេ សោ អខន្តិជោ;

អាសង្គី ពហុបាយាសោ, តស្មា កោធំ ន រោចយេ.

១៧. ទុដ្ឋស្ស ផរុសា [បឋមា (បី. សី. និយ្យ)] វាចា, បរាមាសោ អនន្តរា;

តតោ បាណិ តតោ ទណ្ឌោ, សត្ថស្ស បរមា គតិ [បរាមសតិ (ក.)];

ទោសោ កោធសមុដ្ឋានោ, តស្មា ទោសំ ន រោចយេ.

១៨. អាលោបសាហសាការា [សហសាការា (សី. ស្យា. បី.)], និកតី វញ្ចនានិ ច;

ទិស្សន្តិ លោភធម្មេសុ, តស្មា លោភំ ន រោចយេ.

១៩. ស្នេហសង្គថិតា [សង្គធិតា (ក.), សង្គន្តិតា (ស្យា.)] គន្ថា, សេន្តិ មនោមយា បុថូ;

តេ ភុសំ ឧបតាបេន្តិ, តស្មា ស្នេហំ ន រោចយេ.

២០. ឯតស្មិំ តេ សុលបិតេ, បតិរូបេ សុភាសិតេ;

វរំ ព្រាហ្មណ តេ ទម្មិ, យំ កិញ្ចិ មនសិច្ឆសិ.

២១. វរញ្ចេ មេ អទោ សក្ក, សព្ពភូតានមិស្សរ;

អរញ្ញេ មេ វិហរតោ, និច្ចំ ឯកវិហារិនោ;

អាពាធា មា [ន (ស្យា. បី.)] ឧប្បជ្ជេយ្យុំ, អន្តរាយករា ភុសា.

២២. ឯតស្មិំ តេ សុលបិតេ, បតិរូបេ សុភាសិតេ;

វរំ ព្រាហ្មណ តេ ទម្មិ, យំ កិញ្ចិ មនសិច្ឆសិ.

២៣. វរញ្ចេ មេ អទោ សក្ក, សព្ពភូតានមិស្សរ;

ន មនោ វា សរីរំ វា, មំ-កតេ សក្ក កស្សចិ;

កទាចិ ឧបហញ្ញេថ, ឯតំ សក្ក វរំ វរេតិ.

កណ្ហជាតកំ ទុតិយំ.

៤៤១. ចតុបោសថិយជាតកំ (៣)

២៤. យោ កោបនេយ្យេ ន ករោតិ កោបំ, ន កុជ្ឈតិ សប្បុរិសោ កទាចិ;

កុទ្ធោបិ សោ នាវិករោតិ កោបំ, តំ វេ នរំ សមណមាហុ [សមណំ អាហុ (សី.)] លោកេ.

២៥. ឩនូទរោ យោ សហតេ ជិឃច្ឆំ, ទន្តោ តបស្សី មិតបានភោជនោ;

អាហារហេតុ ន ករោតិ បាបំ, តំ វេ នរំ សមណមាហុ លោកេ.

២៦. ខិឌ្ឌំ រតិំ វិប្បជហិត្វាន សព្ពំ, ន ចាលិកំ ភាសសិ កិញ្ចិ លោកេ;

វិភូសដ្ឋានា វិរតោ មេថុនស្មា, តំ វេ នរំ សមណមាហុ លោកេ.

២៧. បរិគ្គហំ លោភធម្មញ្ច សព្ពំ, យោ វេ បរិញ្ញាយ បរិច្ចជេតិ;

ទន្តំ ឋិតត្តំ អមមំ និរាសំ, តំ វេ នរំ សមណមាហុ លោកេ.

២៨. បុច្ឆាម កត្តារមនោមបញ្ញំ [មនោមបញ្ញ (ស្យា. ក.)], កថាសុ នោ វិគ្គហោ អត្ថិ ជាតោ;

ឆិន្ទជ្ជ កង្ខំ វិចិកិច្ឆិតានិ, តទជ្ជ [តយាជ្ជ (សី.)] កង្ខំ វិតរេមុ សព្ពេ.

២៩. យេ បណ្ឌិតា អត្ថទសា ភវន្តិ, ភាសន្តិ តេ យោនិសោ តត្ថ កាលេ;

កថំ នុ កថានំ អភាសិតានំ, អត្ថំ នយេយ្យុំ កុសលា ជនិន្ទា.

៣០. កថំ ហវេ ភាសតិ នាគរាជា, គរុឡោ បន វេនតេយ្យោ កិមាហ;

គន្ធព្ពរាជា បន កិំ វទេសិ, កថំ បន កុរូនំ រាជសេដ្ឋោ.

៣១. ខន្តិំ ហវេ ភាសតិ នាគរាជា, អប្បាហារំ គរុឡោ វេនតេយ្យោ;

គន្ធព្ពរាជា រតិវិប្បហានំ, អកិញ្ចនំ កុរូនំ រាជសេដ្ឋោ.

៣២. សព្ពានិ ឯតានិ សុភាសិតានិ, ន ហេត្ថ ទុព្ភាសិតមត្ថិ កិញ្ចិ;

យស្មិញ្ច ឯតានិ បតិដ្ឋិតានិ, អរាវ នាភ្យា សុសមោហិតានិ;

ចតុព្ភិ ធម្មេហិ សមង្គិភូតំ, តំ វេ នរំ សមណមាហុ លោកេ.

៣៣. តុវញ្ហិ [តុវំ នុ (សី. បី.)] សេដ្ឋោ ត្វមនុត្តរោសិ, ត្វំ ធម្មគូ ធម្មវិទូ សុមេធោ;

បញ្ញាយ បញ្ហំ សមធិគ្គហេត្វា, អច្ឆេច្ឆិ ធីរោ វិចិកិច្ឆិតានិ;

អច្ឆេច្ឆិ កង្ខំ វិចិកិច្ឆិតានិ, ចុន្ទោ យថា នាគទន្តំ ខរេន.

៣៤. នីលុប្បលាភំ វិមលំ អនគ្ឃំ, វត្ថំ ឥទំ ធូមសមានវណ្ណំ;

បញ្ហស្ស វេយ្យាករណេន តុដ្ឋោ, ទទាមិ តេ ធម្មបូជាយ ធីរ.

៣៥. សុវណ្ណមាលំ សតបត្តផុល្លិតំ, សកេសរំ រត្នសហស្សមណ្ឌិតំ;

បញ្ហស្ស វេយ្យាករណេន តុដ្ឋោ, ទទាមិ តេ ធម្មបូជាយ ធីរ.

៣៦. មណិំ អនគ្ឃំ រុចិរំ បភស្សរំ, កណ្ឋាវសត្តំ [វសិតំ (ក.)] មណិភូសិតំ មេ;

បញ្ហស្ស វេយ្យាករណេន តុដ្ឋោ, ទទាមិ តេ ធម្មបូជាយ ធីរ.

៣៧. គវំ សហស្សំ ឧសភញ្ច នាគំ, អាជញ្ញយុត្តេ ច រថេ ទស ឥមេ;

បញ្ហស្ស វេយ្យាករណេន តុដ្ឋោ, ទទាមិ តេ គាមវរានិ សោឡស.

៣៨. សារិបុត្តោ តទា នាគោ, សុបណ្ណោ បន កោលិតោ;

គន្ធព្ពរាជា អនុរុទ្ធោ, រាជា អានន្ទ បណ្ឌិតោ;

វិធុរោ ពោធិសត្តោ ច, ឯវំ ធារេថ ជាតកន្តិ.

ចតុបោសថិយជាតកំ តតិយំ.

៤៤២. សង្ខជាតកំ (៤)

៣៩. ពហុស្សុតោ សុតធម្មោសិ សង្ខ, ទិដ្ឋា តយា សមណព្រាហ្មណា ច;

អថក្ខណេ ទស្សយសេ វិលាបំ, អញ្ញោ នុ កោ តេ បដិមន្តកោ មយា.

៤០. សុព្ភូ [សុព្ភា (ស្យា.), សុម្ភា, សុភ្មា (ក.)] សុភា សុប្បដិមុក្កកម្ពុ, បគ្គយ្ហ សោវណ្ណមយាយ បាតិយា;

‘‘ភុញ្ជស្សុ ភត្តំ’’ ឥតិ មំ វទេតិ, សទ្ធាវិត្តា [សទ្ធាចិត្តា (សី. បី. ក.)], តមហំ នោតិ ព្រូមិ.

៤១. ឯតាទិសំ ព្រាហ្មណ ទិស្វាន [ទិស្វ (សី. បី.)] យក្ខំ, បុច្ឆេយ្យ បោសោ សុខមាសិសានោ [សុខមាសសានោ (ស្យា.), សុខមាសិសមានោ (ក.)];

ឧដ្ឋេហិ នំ បញ្ជលិកាភិបុច្ឆ, ទេវី នុសិ ត្វំ ឧទ មានុសី នុ.

៤២. យំ ត្វំ សុខេនាភិសមេក្ខសេ មំ, ភុញ្ជស្សុ ភត្តំ ឥតិ មំ វទេសិ;

បុច្ឆាមិ តំ នារិ មហានុភាវេ, ទេវី នុសិ ត្វំ ឧទ មានុសី នុ.

៤៣. ទេវី អហំ សង្ខ មហានុភាវា, ឥធាគតា សាគរវារិមជ្ឈេ;

អនុកម្បិកា នោ ច បទុដ្ឋចិត្តា, តវេវ អត្ថាយ ឥធាគតាស្មិ.

៤៤. ឥធន្នបានំ សយនាសនញ្ច, យានានិ នានាវិវិធានិ សង្ខ;

សព្ពស្ស ត្យាហំ បដិបាទយាមិ, យំ កិញ្ចិ តុយ្ហំ មនសាភិបត្ថិតំ.

៤៥. យំ កិញ្ចិ យិដ្ឋញ្ច ហុតញ្ច [យិដ្ឋំវ ហុតំវ (សី. បី.)] មយ្ហំ, សព្ពស្ស នោ ឥស្សរា ត្វំ សុគត្តេ;

សុសោណិ សុព្ភមុ [សុព្ភុ (សី.), សុព្ភា (ស្យា.)] សុវិលគ្គមជ្ឈេ [សុវិលាកមជ្ឈេ (ស្យា. បី. សី. អដ្ឋ.), សុវិលាតមជ្ឈេ (ក.)], កិស្ស មេ កម្មស្ស អយំ វិបាកោ.

៤៦. ឃម្មេ បថេ ព្រាហ្មណ ឯកភិក្ខុំ, ឧគ្ឃដ្ដបាទំ តសិតំ កិលន្តំ;

បដិបាទយី សង្ខ ឧបាហនានិ [ឧបាហនាហិ (សី. បី.)], សា ទក្ខិណា កាមទុហា តវជ្ជ.

៤៧. សា ហោតុ នាវា ផលកូបបន្នា, អនវស្សុតា ឯរកវាតយុត្តា;

អញ្ញស្ស យានស្ស ន ហេត្ថ [ន ហត្ថិ (បី.)] ភូមិ, អជ្ជេវ មំ មោឡិនិំ បាបយស្សុ.

៤៨. សា តត្ថ វិត្តា សុមនា បតីតា, នាវំ សុចិត្តំ អភិនិម្មិនិត្វា;

អាទាយ សង្ខំ បុរិសេន សទ្ធិំ, ឧបានយី នគរំ សាធុរម្មន្តិ.

សង្ខជាតកំ ចតុត្ថំ.

៤៤៣. ចូឡពោធិជាតកំ (៥)

៤៩. យោ តេ ឥមំ វិសាលក្ខិំ, បិយំ សម្ហិតភាសិនិំ [សម្មិល្លភាសិនិំ (សី. បី.), សម្មិល្លហាសិនិំ (ស្យា.)];

អាទាយ ពលា គច្ឆេយ្យ, កិំ នុ កយិរាសិ ព្រាហ្មណ.

៥០. ឧប្បជ្ជេ [ឧប្បជ្ជ (សី. បី.)] មេ ន មុច្ចេយ្យ, ន មេ មុច្ចេយ្យ ជីវតោ;

រជំវ វិបុលា វុដ្ឋិ, ខិប្បមេវ និវារយេ [និវារយិំ (ក.)].

៥១. យំ នុ បុព្ពេ វិកត្ថិត្ថោ [វិកត្ថិតោ (ក. សី. ស្យា. ក.)], ពលម្ហិវ អបស្សិតោ;

ស្វជ្ជ តុណ្ហិកតោ [តុណ្ហិកតោ (សី.), តុណ្ហិក្ខកោ (បី.)] ទានិ, សង្ឃាដិំ សិព្ពមច្ឆសិ.

៥២. ឧប្បជ្ជិ មេ ន មុច្ចិត្ថ, ន មេ មុច្ចិត្ថ ជីវតោ;

រជំវ វិបុលា វុដ្ឋិ, ខិប្បមេវ និវារយិំ.

៥៣. កិំ តេ ឧប្បជ្ជិ នោ មុច្ចិ, កិំ តេ ន មុច្ចិ ជីវតោ;

រជំវ វិបុលា វុដ្ឋិ, កតមំ ត្វំ និវារយិ.

៥៤. យម្ហិ ជាតេ ន បស្សតិ, អជាតេ សាធុ បស្សតិ;

សោ មេ ឧប្បជ្ជិ នោ មុច្ចិ, កោធោ ទុម្មេធគោចរោ.

៥៥. យេន ជាតេន នន្ទន្តិ, អមិត្តា ទុក្ខមេសិនោ;

សោ មេ ឧប្បជ្ជិ នោ មុច្ចិ, កោធោ ទុម្មេធគោចរោ.

៥៦. យស្មិញ្ច ជាយមានម្ហិ, សទត្ថំ នាវពុជ្ឈតិ;

សោ មេ ឧប្បជ្ជិ នោ មុច្ចិ, កោធោ ទុម្មេធគោចរោ.

៥៧. យេនាភិភូតោ កុសលំ ជហាតិ, បរក្ករេ វិបុលញ្ចាបិ អត្ថំ;

ស ភីមសេនោ ពលវា បមទ្ទី, កោធោ មហារាជ ន មេ អមុច្ចថ.

៥៨. កដ្ឋស្មិំ មត្ថមានស្មិំ [មន្ថមានស្មិំ (បី.), មទ្ទមានស្មិំ (ក.)], បាវកោ នាម ជាយតិ;

តមេវ កដ្ឋំ ឌហតិ, យស្មា សោ ជាយតេ គិនិ.

៥៩. ឯវំ មន្ទស្ស បោសស្ស, ពាលស្ស អវិជានតោ;

សារម្ភា [សារព្ភា (ក.)] ជាយតេ កោធោ, សោបិ តេនេវ ឌយ្ហតិ.

៦០. អគ្គីវ តិណកដ្ឋស្មិំ, កោធោ យស្ស បវឌ្ឍតិ;

និហីយតិ តស្ស យសោ, កាឡបក្ខេវ ចន្ទិមា.

៦១. អនេធោ [អនិន្ធោ (សី. ក.), អនិន្ទោ (ស្យា.)] ធូមកេតូវ, កោធោ យស្សូបសម្មតិ;

អាបូរតិ តស្ស យសោ, សុក្កបក្ខេវ ចន្ទិមាតិ.

ចូឡពោធិជាតកំ បញ្ចមំ.

៤៤៤. កណ្ហទីបាយនជាតកំ (៦)

៦២. សត្តាហមេវាហំ បសន្នចិត្តោ, បុញ្ញត្ថិកោ អាចរិំ [អចរិំ (សី. ស្យា. បី.)] ព្រហ្មចរិយំ;

អថាបរំ យំ ចរិតំ មមេទំ [មម យិទំ (ស្យា.), មមាយិទំ (បី.)], វស្សានិ បញ្ញាស សមាធិកានិ;

អកាមកោ វាបិ [វាហិ (បី. ក.)] អហំ ចរាមិ, ឯតេន សច្ចេន សុវត្ថិ ហោតុ;

ហតំ វិសំ ជីវតុ យញ្ញទត្តោ.

៦៣. យស្មា ទានំ នាភិនន្ទិំ កទាចិ, ទិស្វានហំ អតិថិំ វាសកាលេ;

ន ចាបិ មេ អប្បិយតំ អវេទុំ, ពហុស្សុតា សមណព្រាហ្មណា ច.

អកាមកោ វាបិ អហំ ទទាមិ, ឯតេន សច្ចេន សុវត្ថិ ហោតុ;

ហតំ វិសំ ជីវតុ យញ្ញទត្តោ.

៦៤. អាសីវិសោ តាត បហូតតេជោ, យោ តំ អទំសី [អឌំសី (ស្យា.)] សចរា [ពិលរា (សី.), បិឡារា (ស្យា.), បតរា (បី.)] ឧទិច្ច;