២. ទុតិយវគ្គោ

១. វិតក្កសុត្តំ

៣៨. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘តថាគតំ, ភិក្ខវេ, អរហន្តំ សម្មាសម្ពុទ្ធំ ទ្វេ វិតក្កា ពហុលំ សមុទាចរន្តិ – ខេមោ ច វិតក្កោ, បវិវេកោ ច [វិវេកោ ច (ស្យា.)]. អព្យាបជ្ឈារាមោ [អព្យាបជ្ជារាមោ (ក.), អព្យាពជ្ឈារាមោ (?)], ភិក្ខវេ, តថាគតោ អព្យាបជ្ឈរតោ. តមេនំ, ភិក្ខវេ, តថាគតំ អព្យាបជ្ឈារាមំ អព្យាបជ្ឈរតំ ឯសេវ វិតក្កោ ពហុលំ សមុទាចរតិ – ‘ឥមាយាហំ ឥរិយាយ ន កិញ្ចិ ព្យាពាធេមិ តសំ វា ថាវរំ វា’តិ.

‘‘បវិវេការាមោ, ភិក្ខវេ, តថាគតោ បវិវេករតោ. តមេនំ, ភិក្ខវេ, តថាគតំ បវិវេការាមំ បវិវេករតំ ឯសេវ វិតក្កោ ពហុលំ សមុទាចរតិ – ‘យំ អកុសលំ តំ បហីន’ន្តិ.

‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, តុម្ហេបិ អព្យាបជ្ឈារាមា វិហរថ អព្យាបជ្ឈរតា. តេសំ វោ, ភិក្ខវេ, តុម្ហាកំ អព្យាបជ្ឈារាមានំ វិហរតំ អព្យាបជ្ឈរតានំ ឯសេវ វិតក្កោ ពហុលំ សមុទាចរិស្សតិ – ‘ឥមាយ មយំ ឥរិយាយ ន កិញ្ចិ ព្យាពាធេម តសំ វា ថាវរំ វា’តិ.

‘‘បវិវេការាមា, ភិក្ខវេ, វិហរថ បវិវេករតា. តេសំ វោ, ភិក្ខវេ, តុម្ហាកំ បវិវេការាមានំ វិហរតំ បវិវេករតានំ ឯសេវ វិតក្កោ ពហុលំ សមុទាចរិស្សតិ – ‘កិំ អកុសលំ, កិំ អប្បហីនំ, កិំ បជហាមា’’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘តថាគតំ ពុទ្ធមសយ្ហសាហិនំ, ទុវេ វិតក្កា សមុទាចរន្តិ នំ;

ខេមោ វិតក្កោ បឋមោ ឧទីរិតោ, តតោ វិវេកោ ទុតិយោ បកាសិតោ.

‘‘តមោនុទំ បារគតំ មហេសិំ, តំ បត្តិបត្តំ វសិមំ អនាសវំ;

វិសន្តរំ [វេសន្តរំ (សី. ក.), វិស្សន្តរំ (បី.)] តណ្ហក្ខយេ វិមុត្តំ, តំ វេ មុនិំ អន្តិមទេហធារិំ;

មារញ្ជហំ [មារជហំ (ស្យា.), មានជហំ (សី. ក.), មានំ ជហំ (បី.)] ព្រូមិ ជរាយ បារគុំ.

‘‘សេលេ យថា បព្ពតមុទ្ធនិដ្ឋិតោ, យថាបិ បស្សេ ជនតំ សមន្តតោ;

តថូបមំ ធម្មមយំ សុមេធោ, បាសាទមារុយ្ហ សមន្តចក្ខុ;

សោកាវតិណ្ណំ ជនតមបេតសោកោ, អវេក្ខតិ ជាតិជរាភិភូត’’ន្តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. បឋមំ.

២. ទេសនាសុត្តំ

៣៩. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘តថាគតស្ស, ភិក្ខវេ, អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស ទ្វេ ធម្មទេសនា បរិយាយេន ភវន្តិ. កតមា ទ្វេ? ‘បាបំ បាបកតោ បស្សថា’តិ – អយំ បឋមា ធម្មទេសនា; ‘បាបំ បាបកតោ ទិស្វា តត្ថ និព្ពិន្ទថ វិរជ្ជថ វិមុច្ចថា’តិ – អយំ ទុតិយា ធម្មទេសនា. តថាគតស្ស, ភិក្ខវេ, អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស ឥមា ទ្វេ ធម្មទេសនា បរិយាយេន ភវន្តី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘តថាគតស្ស ពុទ្ធស្ស, សព្ពភូតានុកម្បិនោ;

បរិយាយវចនំ បស្ស, ទ្វេ ច ធម្មា បកាសិតា.

‘‘បាបកំ បស្សថ ចេតំ [ចេកំ (សី. បី.), ឆេកា (ស្យា.)], តត្ថ ចាបិ វិរជ្ជថ;

តតោ វិរត្តចិត្តាសេ, ទុក្ខស្សន្តំ ករិស្សថា’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ទុតិយំ.

៣. វិជ្ជាសុត្តំ

៤០. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘អវិជ្ជា, ភិក្ខវេ, បុព្ពង្គមា អកុសលានំ ធម្មានំ សមាបត្តិយា អន្វទេវ អហិរិកំ អនោត្តប្បំ; វិជ្ជា ច ខោ, ភិក្ខវេ, បុព្ពង្គមា កុសលានំ ធម្មានំ សមាបត្តិយា អន្វទេវ ហិរោត្តប្ប’’ន្តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘យា កាចិមា ទុគ្គតិយោ, អស្មិំ លោកេ បរម្ហិ ច;

អវិជ្ជាមូលិកា សព្ពា, ឥច្ឆាលោភសមុស្សយា.

‘‘យតោ ច ហោតិ បាបិច្ឆោ, អហិរីកោ អនាទរោ;

តតោ បាបំ បសវតិ, អបាយំ តេន គច្ឆតិ.

‘‘តស្មា ឆន្ទញ្ច លោភញ្ច, អវិជ្ជញ្ច វិរាជយំ;

វិជ្ជំ ឧប្បាទយំ ភិក្ខុ, សព្ពា ទុគ្គតិយោ ជហេ’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. តតិយំ.

៤. បញ្ញាបរិហីនសុត្តំ

៤១. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘តេ, ភិក្ខវេ, សត្តា សុបរិហីនា យេ អរិយាយ បញ្ញាយ បរិហីនា. តេ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទុក្ខំ វិហរន្តិ សវិឃាតំ សឧបាយាសំ សបរិឡាហំ; កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា ទុគ្គតិ បាដិកង្ខា. តេ [តេ ច ខោ (?)], ភិក្ខវេ, សត្តា អបរិហីនា យេ អរិយាយ បញ្ញាយ អបរិហីនា. តេ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សុខំ វិហរន្តិ អវិឃាតំ អនុបាយាសំ អបរិឡាហំ; កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិ បាដិកង្ខា’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘បញ្ញាយ បរិហានេន, បស្ស លោកំ សទេវកំ;

និវិដ្ឋំ នាមរូបស្មិំ, ឥទំ សច្ចន្តិ មញ្ញតិ.

‘‘បញ្ញា ហិ សេដ្ឋា លោកស្មិំ, យាយំ និព្ពេធគាមិនី;

យាយ សម្មា បជានាតិ, ជាតិភវបរិក្ខយំ.

‘‘តេសំ ទេវា មនុស្សា ច, សម្ពុទ្ធានំ សតីមតំ;

បិហយន្តិ ហាសបញ្ញានំ [ហាសុបញ្ញានំ (សី. អដ្ឋ.)], សរីរន្តិមធារិន’’ន្តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ចតុត្ថំ.

៥. សុក្កធម្មសុត្តំ

៤២. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, សុក្កា ធម្មា លោកំ បាលេន្តិ. កតមេ ទ្វេ? ហិរី [ហិរិ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ច, ឱត្តប្បញ្ច. ឥមេ ចេ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ សុក្កា ធម្មា លោកំ ន បាលេយ្យុំ, នយិធ បញ្ញាយេថ មាតាតិ វា មាតុច្ឆាតិ វា មាតុលានីតិ វា អាចរិយភរិយាតិ វា គរូនំ ទារាតិ វា. សម្ភេទំ លោកោ អគមិស្ស យថា អជេឡកា កុក្កុដសូករា សោណសិង្គាលា [សោណសិគាលា (សី. ស្យា. កំ. បី.)]. យស្មា ច ខោ, ភិក្ខវេ, ឥមេ ទ្វេ សុក្កា ធម្មា លោកំ បាលេន្តិ តស្មា បញ្ញាយតិ មាតាតិ វា មាតុច្ឆាតិ វា មាតុលានីតិ វា អាចរិយភរិយាតិ វា គរូនំ ទារាតិ វា’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘យេសំ ចេ ហិរិឱត្តប្បំ, សព្ពទា ច ន វិជ្ជតិ;

វោក្កន្តា សុក្កមូលា តេ, ជាតិមរណគាមិនោ.

‘‘យេសញ្ច ហិរិឱត្តប្បំ, សទា សម្មា ឧបដ្ឋិតា;

វិរូឡ្ហព្រហ្មចរិយា តេ, សន្តោ ខីណបុនព្ភវា’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. បញ្ចមំ.

៦. អជាតសុត្តំ

៤៣. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘អត្ថិ, ភិក្ខវេ, អជាតំ អភូតំ អកតំ អសង្ខតំ. នោ ចេតំ, ភិក្ខវេ, អភវិស្ស អជាតំ អភូតំ អកតំ អសង្ខតំ, នយិធ ជាតស្ស ភូតស្ស កតស្ស សង្ខតស្ស និស្សរណំ បញ្ញាយេថ. យស្មា ច ខោ, ភិក្ខវេ, អត្ថិ អជាតំ អភូតំ អកតំ អសង្ខតំ, តស្មា ជាតស្ស ភូតស្ស កតស្ស សង្ខតស្ស និស្សរណំ បញ្ញាយតី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘ជាតំ ភូតំ សមុប្បន្នំ, កតំ សង្ខតមទ្ធុវំ;

ជរាមរណសង្ឃាដំ, រោគនីឡំ [រោគនិឌ្ឍំ (សី.)] បភង្គុរំ [បភង្គុនំ (ក. សី. ក.), បភង្គុណំ (ស្យា.)].

‘‘អាហារនេត្តិប្បភវំ, នាលំ តទភិនន្ទិតុំ;

តស្ស និស្សរណំ សន្តំ, អតក្កាវចរំ ធុវំ.

‘‘អជាតំ អសមុប្បន្នំ, អសោកំ វិរជំ បទំ;

និរោធោ ទុក្ខធម្មានំ, សង្ខារូបសមោ សុខោ’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. និព្ពានធាតុសុត្តំ

៤៤. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘ទ្វេមា, ភិក្ខវេ, និព្ពានធាតុយោ. កតមេ ទ្វេ? សឧបាទិសេសា ច និព្ពានធាតុ, អនុបាទិសេសា ច និព្ពានធាតុ.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, សឧបាទិសេសា និព្ពានធាតុ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អរហំ ហោតិ ខីណាសវោ វុសិតវា កតករណីយោ ឱហិតភារោ អនុប្បត្តសទត្ថោ បរិក្ខីណភវសំយោជនោ សម្មទញ្ញា វិមុត្តោ. តស្ស តិដ្ឋន្តេវ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ យេសំ អវិឃាតត្តា [អវិគតត្តា (សី. អដ្ឋ.)] មនាបាមនាបំ បច្ចនុភោតិ, សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេតិ. តស្ស យោ រាគក្ខយោ, ទោសក្ខយោ, មោហក្ខយោ – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សឧបាទិសេសា និព្ពានធាតុ.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, អនុបាទិសេសា និព្ពានធាតុ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អរហំ ហោតិ ខីណាសវោ វុសិតវា កតករណីយោ ឱហិតភារោ អនុប្បត្តសទត្ថោ បរិក្ខីណភវសំយោជនោ សម្មទញ្ញា វិមុត្តោ. តស្ស ឥធេវ, ភិក្ខវេ, សព្ពវេទយិតានិ អនភិនន្ទិតានិ សីតិ ភវិស្សន្តិ [សីតីភវិស្សន្តិ (?)]. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អនុបាទិសេសា និព្ពានធាតុ. ឥមា ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ និព្ពានធាតុយោ’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘ទុវេ ឥមា ចក្ខុមតា បកាសិតា, និព្ពានធាតូ អនិស្សិតេន តាទិនា;

ឯកា ហិ ធាតុ ឥធ ទិដ្ឋធម្មិកា, សឧបាទិសេសា ភវនេត្តិសង្ខយា;

អនុបាទិសេសា បន សម្បរាយិកា, យម្ហិ និរុជ្ឈន្តិ ភវានិ សព្ពសោ.

‘‘យេ ឯតទញ្ញាយ បទំ អសង្ខតំ, វិមុត្តចិត្តា ភវនេត្តិសង្ខយា;

តេ ធម្មសារាធិគមា ខយេ រតា, បហំសុ តេ សព្ពភវានិ តាទិនោ’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. សត្តមំ.

៨. បដិសល្លានសុត្តំ

៤៥. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘បដិសល្លានារាមា [បដិសល្លានារាមា (ក.)], ភិក្ខវេ, វិហរថ បដិសល្លានរតា, អជ្ឈត្តំ ចេតោសមថមនុយុត្តា, អនិរាកតជ្ឈានា, វិបស្សនាយ សមន្នាគតា, ព្រូហេតា សុញ្ញាគារានំ. បដិសល្លានារាមានំ, ភិក្ខវេ, វិហរតំ បដិសល្លានរតានំ អជ្ឈត្តំ ចេតោសមថមនុយុត្តានំ អនិរាកតមជ្ឈានានំ វិបស្សនាយ សមន្នាគតានំ ព្រូហេតានំ សុញ្ញាគារានំ ទ្វិន្នំ ផលានំ អញ្ញតរំ ផលំ បាដិកង្ខំ – ទិដ្ឋេវ ធម្មេ អញ្ញា, សតិ វា ឧបាទិសេសេ អនាគាមិតា’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘យេ សន្តចិត្តា និបកា, សតិមន្តោ ច [សតិមន្តោវ (សី. ក.)] ឈាយិនោ;

សម្មា ធម្មំ វិបស្សន្តិ, កាមេសុ អនបេក្ខិនោ.

‘‘អប្បមាទរតា សន្តា, បមាទេ ភយទស្សិនោ;

អភព្ពា បរិហានាយ, និព្ពានស្សេវ សន្តិកេ’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. អដ្ឋមំ.

៩. សិក្ខានិសំសសុត្តំ

៤៦. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘សិក្ខានិសំសា, ភិក្ខវេ, វិហរថ បញ្ញុត្តរា វិមុត្តិសារា សតាធិបតេយ្យា. សិក្ខានិសំសានំ, ភិក្ខវេ, វិហរតំ បញ្ញុត្តរានំ វិមុត្តិសារានំ សតាធិបតេយ្យានំ ទ្វិន្នំ ផលានំ អញ្ញតរំ ផលំ បាដិកង្ខំ – ទិដ្ឋេវ ធម្មេ អញ្ញា, សតិ វា ឧបាទិសេសេ អនាគាមិតា’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘បរិបុណ្ណសិក្ខំ [បរិបុណ្ណសេខំ (សី.), បរិបុណ្ណសេក្ខំ (ស្យា.)] អបហានធម្មំ, បញ្ញុត្តរំ ជាតិខយន្តទស្សិំ;

តំ វេ មុនិំ អន្តិមទេហធារិំ, មារញ្ជហំ ព្រូមិ ជរាយ បារគុំ.

‘‘តស្មា សទា ឈានរតា សមាហិតា, អាតាបិនោ ជាតិខយន្តទស្សិនោ;

មារំ សសេនំ អភិភុយ្យ ភិក្ខវោ, ភវថ ជាតិមរណស្ស បារគា’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. នវមំ.

១០. ជាគរិយសុត្តំ

៤៧. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘ជាគរោ ចស្ស, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ វិហរេយ្យ សតោ សម្បជានោ សមាហិតោ បមុទិតោ វិប្បសន្នោ ច តត្ថ កាលវិបស្សី ច កុសលេសុ ធម្មេសុ. ជាគរស្ស, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ វិហរតោ សតស្ស សម្បជានស្ស សមាហិតស្ស បមុទិតស្ស វិប្បសន្នស្ស តត្ថ កាលវិបស្សិនោ កុសលេសុ ធម្មេសុ ទ្វិន្នំ ផលានំ អញ្ញតរំ ផលំ បាដិកង្ខំ – ទិដ្ឋេវ ធម្មេ អញ្ញា, សតិ វា ឧបាទិសេសេ អនាគាមិតា’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘ជាគរន្តា សុណាថេតំ, យេ សុត្តា តេ បពុជ្ឈថ;

សុត្តា ជាគរិតំ សេយ្យោ, នត្ថិ ជាគរតោ ភយំ.

‘‘យោ ជាគរោ ច សតិមា សម្បជានោ, សមាហិតោ មុទិតោ វិប្បសន្នោ ច;

កាលេន សោ សម្មា ធម្មំ បរិវីមំសមានោ, ឯកោទិភូតោ វិហនេ តមំ សោ.

‘‘តស្មា ហវេ ជាគរិយំ ភជេថ, អាតាបី ភិក្ខុ និបកោ ឈានលាភី;

សំយោជនំ ជាតិជរាយ ឆេត្វា, ឥធេវ សម្ពោធិមនុត្តរំ ផុសេ’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ទសមំ.

១១. អាបាយិកសុត្តំ

៤៨. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, អាបាយិកា នេរយិកា ឥទមប្បហាយ. កតមេ ទ្វេ? យោ ច អព្រហ្មចារី ព្រហ្មចារិបដិញ្ញោ, យោ ច បរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ ចរន្តំ អមូលកេន អព្រហ្មចរិយេន អនុទ្ធំសេតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ អាបាយិកា នេរយិកា ឥទមប្បហាយា’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘អភូតវាទី និរយំ ឧបេតិ, យោ វាបិ កត្វា ន ករោមិ ចាហ;

ឧភោបិ តេ បេច្ច សមា ភវន្តិ, និហីនកម្មា មនុជា បរត្ថ.

‘‘កាសាវកណ្ឋា ពហវោ, បាបធម្មា អសញ្ញតា;

បាបា បាបេហិ កម្មេហិ, និរយំ តេ ឧបបជ្ជរេ.

‘‘សេយ្យោ អយោគុឡោ ភុត្តោ, តត្តោ អគ្គិសិខូបមោ;

យញ្ចេ ភុញ្ជេយ្យ ទុស្សីលោ, រដ្ឋបិណ្ឌមសញ្ញតោ’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ឯកាទសមំ.

១២. ទិដ្ឋិគតសុត្តំ

៤៩. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘ទ្វីហិ, ភិក្ខវេ, ទិដ្ឋិគតេហិ បរិយុដ្ឋិតា ទេវមនុស្សា ឱលីយន្តិ ឯកេ, អតិធាវន្តិ ឯកេ; ចក្ខុមន្តោ ច បស្សន្តិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ឱលីយន្តិ ឯកេ? ភវារាមា, ភិក្ខវេ, ទេវមនុស្សា ភវរតា ភវសម្មុទិតា តេសំ ភវនិរោធាយ ធម្មេ ទេសិយមានេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ ន បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ នាធិមុច្ចតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឱលីយន្តិ ឯកេ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, អតិធាវន្តិ ឯកេ? ភវេនេវ ខោ បនេកេ អដ្ដីយមានា ហរាយមានា ជិគុច្ឆមានា វិភវំ អភិនន្ទន្តិ – យតោ កិរ, ភោ, អយំ អត្តា [សត្តោ (សី. ក.)] កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា ឧច្ឆិជ្ជតិ វិនស្សតិ ន ហោតិ បរំ មរណា; ឯតំ សន្តំ ឯតំ បណីតំ ឯតំ យាថាវន្តិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អតិធាវន្តិ ឯកេ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ចក្ខុមន្តោ បស្សន្តិ? ឥធ ភិក្ខុ ភូតំ ភូតតោ បស្សតិ; ភូតំ ភូតតោ ទិស្វា ភូតស្ស និព្ពិទាយ វិរាគាយ និរោធាយ បដិបន្នោ ហោតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ចក្ខុមន្តោ បស្សន្តី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘យេ [យោ (ស្យា. ក.)] ភូតំ ភូតតោ ទិស្វា, ភូតស្ស ច អតិក្កមំ;

យថាភូតេ វិមុច្ចន្តិ, ភវតណ្ហា បរិក្ខយា.

‘‘ស វេ [សចេ (ក. សី. ស្យា. បី.)] ភូតបរិញ្ញោ, សោ វីតតណ្ហោ ភវាភវេ;

ភូតស្ស វិភវា ភិក្ខុ, នាគច្ឆតិ បុនព្ភវ’’ន្តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ទ្វាទសមំ.

ទុតិយោ វគ្គោ និដ្ឋិតោ.

តស្សុទ្ទានំ –

ទ្វេ ឥន្ទ្រិយា ទ្វេ តបនីយា, សីលេន អបរេ ទុវេ;

អនោត្តាបី កុហនា ទ្វេ ច, សំវេជនីយេន តេ ទស.

វិតក្កា ទេសនា វិជ្ជា, បញ្ញា ធម្មេន បញ្ចមំ;

អជាតំ ធាតុសល្លានំ, សិក្ខា ជាគរិយេន ច;

អបាយទិដ្ឋិយា ចេវ [យេវ (សី. ស្យា.)], ពាវីសតិ បកាសិតាតិ.

ទុកនិបាតោ និដ្ឋិតោ.