២. ទុតិយវគ្គោ

១. មោហបរិញ្ញាសុត្តំ

១១. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘មោហំ, ភិក្ខវេ, អនភិជានំ អបរិជានំ តត្ថ ចិត្តំ អវិរាជយំ អប្បជហំ អភព្ពោ ទុក្ខក្ខយាយ. មោហញ្ច ខោ, ភិក្ខវេ, អភិជានំ បរិជានំ តត្ថ ចិត្តំ វិរាជយំ បជហំ ភព្ពោ ទុក្ខក្ខយាយា’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘យេន មោហេន មូឡ្ហាសេ, សត្តា គច្ឆន្តិ ទុគ្គតិំ;

តំ មោហំ សម្មទញ្ញាយ, បជហន្តិ វិបស្សិនោ;

បហាយ ន បុនាយន្តិ, ឥមំ លោកំ កុទាចន’’ន្តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. បឋមំ.

២. កោធបរិញ្ញាសុត្តំ

១២. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘កោធំ, ភិក្ខវេ, អនភិជានំ អបរិជានំ តត្ថ ចិត្តំ អវិរាជយំ អប្បជហំ អភព្ពោ ទុក្ខក្ខយាយ. កោធញ្ច ខោ, ភិក្ខវេ, អភិជានំ បរិជានំ តត្ថ ចិត្តំ វិរាជយំ បជហំ ភព្ពោ ទុក្ខក្ខយាយា’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘យេន កោធេន កុទ្ធាសេ, សត្តា គច្ឆន្តិ ទុគ្គតិំ;

តំ កោធំ សម្មទញ្ញាយ, បជហន្តិ វិបស្សិនោ;

បហាយ ន បុនាយន្តិ, ឥមំ លោកំ កុទាចន’’ន្តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ទុតិយំ.

៣.មក្ខបរិញ្ញាសុត្តំ

១៣. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘មក្ខំ, ភិក្ខវេ, អនភិជានំ អបរិជានំ តត្ថ ចិត្តំ អវិរាជយំ អប្បជហំ អភព្ពោ ទុក្ខក្ខយាយ. មក្ខញ្ច ខោ, ភិក្ខវេ, អភិជានំ បរិជានំ តត្ថ ចិត្តំ វិរាជយំ បជហំ ភព្ពោ ទុក្ខក្ខយាយា’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘យេន មក្ខេន មក្ខាសេ, សត្តា គច្ឆន្តិ ទុគ្គតិំ;

តំ មក្ខំ សម្មទញ្ញាយ, បជហន្តិ វិបស្សិនោ;

បហាយ ន បុនាយន្តិ, ឥមំ លោកំ កុទាចន’’ន្តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. តតិយំ.

៤. អវិជ្ជានីវរណសុត្តំ

១៤. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញំ ឯកនីវរណម្បិ សមនុបស្សាមិ យេន [យេនេវំ (?)] នីវរណេន និវុតា បជា ទីឃរត្តំ សន្ធាវន្តិ សំសរន្តិ យថយិទំ, ភិក្ខវេ, អវិជ្ជានីវរណំ [អវិជ្ជានីវរណេន (?)]. អវិជ្ជានីវរណេន ហិ, ភិក្ខវេ, និវុតា បជា ទីឃរត្តំ សន្ធាវន្តិ សំសរន្តី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘នត្ថញ្ញោ ឯកធម្មោបិ, យេនេវំ [យេនេវ (សី. បី. ក.)] និវុតា បជា;

សំសរន្តិ អហោរត្តំ, យថា មោហេន អាវុតា.

‘‘យេ ច មោហំ បហន្ត្វាន, តមោខន្ធំ [តមោក្ខន្ធំ (សី. ស្យា. បី.)] បទាលយុំ;

ន តេ បុន សំសរន្តិ, ហេតុ តេសំ ន វិជ្ជតី’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ចតុត្ថំ.

៥. តណ្ហាសំយោជនសុត្តំ

១៥. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញំ ឯកសំយោជនម្បិ សមនុបស្សាមិ យេន [យេនេវំ (ស្យា.)] សំយោជនេន សំយុត្តា សត្តា ទីឃរត្តំ សន្ធាវន្តិ សំសរន្តិ យថយិទំ, ភិក្ខវេ, តណ្ហាសំយោជនំ [តណ្ហាសំយោជនេន (?)]. តណ្ហាសំយោជនេន ហិ, ភិក្ខវេ, សំយុត្តា សត្តា ទីឃរត្តំ សន្ធាវន្តិ សំសរន្តី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘តណ្ហាទុតិយោ បុរិសោ, ទីឃមទ្ធាន សំសរំ;

ឥត្ថភាវញ្ញថាភាវំ [ឥត្ថម្ភាវញ្ញថាភាវំ (ស្យា.)], សំសារំ នាតិវត្តតិ.

‘‘ឯតមាទីនវំ [ឯវមាទីនវំ (សី. បី. ក.)] ញត្វា, តណ្ហំ [តណ្ហា (សី. ក.)] ទុក្ខស្ស សម្ភវំ;

វីតតណ្ហោ អនាទានោ, សតោ ភិក្ខុ បរិព្ពជេ’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. បញ្ចមំ.

៦. បឋមសេខសុត្តំ

១៦. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘សេខស្ស, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ អប្បត្តមានសស្ស អនុត្តរំ យោគក្ខេមំ បត្ថយមានស្ស វិហរតោ អជ្ឈត្តិកំ អង្គន្តិ ករិត្វា នាញ្ញំ ឯកង្គម្បិ សមនុបស្សាមិ យំ ឯវំ ពហូបការំ យថយិទំ, ភិក្ខវេ, យោនិសោ មនសិការោ. យោនិសោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ មនសិ ករោន្តោ អកុសលំ បជហតិ, កុសលំ ភាវេតី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘យោនិសោ មនសិការោ, ធម្មោ សេខស្ស ភិក្ខុនោ;

នត្ថញ្ញោ ឯវំ ពហុការោ, ឧត្តមត្ថស្ស បត្តិយា;

យោនិសោ បទហំ ភិក្ខុ, ខយំ ទុក្ខស្ស បាបុណេ’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. ទុតិយសេខសុត្តំ

១៧. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘សេខស្ស, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ អប្បត្តមានសស្ស អនុត្តរំ យោគក្ខេមំ បត្ថយមានស្ស វិហរតោ ពាហិរំ អង្គន្តិ ករិត្វា នាញ្ញំ ឯកង្គម្បិ សមនុបស្សាមិ យំ ឯវំ ពហូបការំ យថយិទំ, ភិក្ខវេ, កល្យាណមិត្តតា. កល្យាណមិត្តោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អកុសលំ បជហតិ, កុសលំ ភាវេតី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘កល្យាណមិត្តោ យោ ភិក្ខុ, សប្បតិស្សោ សគារវោ;

ករំ មិត្តានំ វចនំ, សម្បជានោ បតិស្សតោ;

បាបុណេ អនុបុព្ពេន, សព្ពសំយោជនក្ខយ’’ន្តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. សត្តមំ.

៨. សង្ឃភេទសុត្តំ

១៨. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘ឯកធម្មោ, ភិក្ខវេ, លោកេ ឧប្បជ្ជមានោ ឧប្បជ្ជតិ ពហុជនាហិតាយ ពហុជនាសុខាយ ពហុនោ ជនស្ស អនត្ថាយ អហិតាយ ទុក្ខាយ ទេវមនុស្សានំ. កតមោ ឯកធម្មោ? សង្ឃភេទោ. សង្ឃេ ខោ បន, ភិក្ខវេ, ភិន្នេ អញ្ញមញ្ញំ ភណ្ឌនានិ ចេវ ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញំ បរិភាសា ច ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញំ បរិក្ខេបា ច ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញំ បរិច្ចជនា ច ហោន្តិ. តត្ថ អប្បសន្នា ចេវ នប្បសីទន្តិ, បសន្នានញ្ច ឯកច្ចានំ អញ្ញថត្តំ ហោតី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘អាបាយិកោ នេរយិកោ, កប្បដ្ឋោ សង្ឃភេទកោ;

វគ្គារាមោ អធម្មដ្ឋោ, យោគក្ខេមា បធំសតិ [យោគក្ខេមតោ ធំសតិ (ស្យា. បី.), យោគក្ខេមា វិមំសតិ (សី. ក.)];

សង្ឃំ សមគ្គំ ភេត្វាន [ភិត្វាន (សី. ក.), ភិន្ទិត្វា (ចូឡវ. ៣៥៤; អ. និ. ១០.៣៩)], កប្បំ និរយម្ហិ បច្ចតី’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. អដ្ឋមំ.

៩. សង្ឃសាមគ្គីសុត្តំ

១៩. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘ឯកធម្មោ, ភិក្ខវេ, លោកេ ឧប្បជ្ជមានោ ឧប្បជ្ជតិ ពហុជនហិតាយ ពហុជនសុខាយ ពហុនោ ជនស្ស អត្ថាយ ហិតាយ សុខាយ ទេវមនុស្សានំ. កតមោ ឯកធម្មោ? សង្ឃសាមគ្គី. សង្ឃេ ខោ បន, ភិក្ខវេ, សមគ្គេ ន ចេវ អញ្ញមញ្ញំ ភណ្ឌនានិ ហោន្តិ, ន ច អញ្ញមញ្ញំ បរិភាសា ហោន្តិ, ន ច អញ្ញមញ្ញំ បរិក្ខេបា ហោន្តិ, ន ច អញ្ញមញ្ញំ បរិច្ចជនា ហោន្តិ. តត្ថ អប្បសន្នា ចេវ បសីទន្តិ, បសន្នានញ្ច ភិយ្យោភាវោ ហោតី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘សុខា សង្ឃស្ស សាមគ្គី, សមគ្គានញ្ចនុគ្គហោ;

សមគ្គរតោ ធម្មដ្ឋោ, យោគក្ខេមា ន ធំសតិ;

សង្ឃំ សមគ្គំ កត្វាន, កប្បំ សគ្គម្ហិ មោទតី’’តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. នវមំ.

១០. បទុដ្ឋចិត្តសុត្តំ

២០. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា, វុត្តមរហតាតិ មេ សុតំ –

‘‘ឥធាហំ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចំ បុគ្គលំ បទុដ្ឋចិត្តំ ឯវំ ចេតសា ចេតោ បរិច្ច បជានាមិ – ‘ឥមម្ហិ ចាយំ សមយេ បុគ្គលោ កាលង្ករេយ្យ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ’. តំ កិស្ស ហេតុ? ចិត្តំ ហិស្ស, ភិក្ខវេ, បទុដ្ឋំ. ចេតោបទោសហេតុ ខោ បន, ភិក្ខវេ, ឯវមិធេកច្ចេ សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជន្តី’’តិ. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច. តត្ថេតំ ឥតិ វុច្ចតិ –

‘‘បទុដ្ឋចិត្តំ ញត្វាន, ឯកច្ចំ ឥធ បុគ្គលំ;

ឯតមត្ថញ្ច ព្យាកាសិ, ពុទ្ធោ ភិក្ខូន សន្តិកេ.

‘‘ឥមម្ហិ ចាយំ សមយេ, កាលំ កយិរាថ បុគ្គលោ;

និរយំ ឧបបជ្ជេយ្យ, ចិត្តំ ហិស្ស បទូសិតំ.

‘‘យថា ហរិត្វា និក្ខិបេយ្យ, ឯវមេវ តថាវិធោ;

ចេតោបទោសហេតុ ហិ, សត្តា គច្ឆន្តិ ទុគ្គតិ’’ន្តិ.

អយម្បិ អត្ថោ វុត្តោ ភគវតា, ឥតិ មេ សុតន្តិ. ទសមំ.

ទុតិយោ វគ្គោ និដ្ឋិតោ.

តស្សុទ្ទានំ –

មោហោ កោធោ អថ មក្ខោ, វិជ្ជា តណ្ហា សេខទុវេ ច;

ភេទោ សាមគ្គិបុគ្គលោ [មោហកោធ អថ មក្ខាគតោ, មូហា កាមសេក្ខទុវេ; ភេទសាមគ្គបុគ្គលោ ច (សី. ក.) មោហកោធា អថ មក្ខោ មោហកាមា សេក្ខា ទុវេ; ភេទមោទា បុគ្គលោ ច (ស្យា. បី.)], វគ្គមាហុ ទុតិយន្តិ វុច្ចតីតិ.