នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស

ខុទ្ទកនិកាយេ

ពុទ្ធវំសបាឡិ

១. រតនចង្កមនកណ្ឌំ

១. ព្រហ្មា ច លោកាធិបតី សហម្បតី [សហម្បតិ (ស្យា. កំ.)], កតញ្ជលី អនធិវរំ អយាចថ;

‘‘សន្តីធ សត្តាប្បរជក្ខជាតិកា, ទេសេហិ ធម្មំ អនុកម្បិមំ បជំ’’.

២. សម្បន្នវិជ្ជាចរណស្ស តាទិនោ, ជុតិន្ធរស្សន្តិមទេហធារិនោ;

តថាគតស្សប្បដិបុគ្គលស្ស, ឧប្បជ្ជិ ការុញ្ញតា សព្ពសត្តេ.

៣. ‘‘ន ហេតេ ជានន្តិ សទេវមានុសា, ពុទ្ធោ អយំ កីទិសកោ នរុត្តមោ;

ឥទ្ធិពលំ បញ្ញាពលញ្ច កីទិសំ, ពុទ្ធពលំ លោកហិតស្ស កីទិសំ.

៤. ‘‘ន ហេតេ ជានន្តិ សទេវមានុសា, ពុទ្ធោ អយំ ឯទិសកោ នរុត្តមោ;

ឥទ្ធិពលំ បញ្ញាពលញ្ច ឯទិសំ, ពុទ្ធពលំ លោកហិតស្ស ឯទិសំ.

៥. ‘‘ហន្ទាហំ ទស្សយិស្សាមិ, ពុទ្ធពលមនុត្តរំ;

ចង្កមំ មាបយិស្សាមិ, នភេ រតនមណ្ឌិតំ’’.

៦. ភុម្មា មហារាជិកា តាវតិំសា, យាមា ច ទេវា តុសិតា ច និម្មិតា;

បរនិម្មិតា យេបិ ច ព្រហ្មកាយិកា, អានន្ទិតា វិបុលមកំសុ ឃោសំ.

៧. ឱភាសិតា ច បថវី សទេវកា, បុថូ ច លោកន្តរិកា អសំវុតា;

តមោ ច តិព្ពោ វិហតោ តទា អហុ, ទិស្វាន អច្ឆេរកំ បាដិហីរំ.

៨. សទេវគន្ធព្ពមនុស្សរក្ខសេ, អាភា ឧឡារា វិបុលា អជាយថ;

ឥមស្មិំ លោកេ បរស្មិញ្ចោភយស្មិំ [បរស្មិំ ចូភយេ (ស្យា. កំ.)], អធោ ច ឧទ្ធំ តិរិយញ្ច វិត្ថតំ.

៩. សត្តុត្តមោ អនធិវរោ វិនាយកោ, សត្ថា អហូ ទេវមនុស្សបូជិតោ;

មហានុភាវោ សតបុញ្ញលក្ខណោ, ទស្សេសិ អច្ឆេរកំ បាដិហីរំ.

១០. សោ យាចិតោ ទេវវរេន ចក្ខុមា, អត្ថំ សមេក្ខិត្វា តទា នរុត្តមោ;

ចង្កមំ [ចង្កមំ តត្ថ (សី.)] មាបយិ លោកនាយកោ, សុនិដ្ឋិតំ សព្ពរតននិម្មិតំ.

១១. ឥទ្ធី ច អាទេសនានុសាសនី, តិបាដិហីរេ ភគវា វសី អហុ;

ចង្កមំ មាបយិ លោកនាយកោ, សុនិដ្ឋិតំ សព្ពរតននិម្មិតំ.

១២. ទសសហស្សីលោកធាតុយា, សិនេរុបព្ពតុត្តមេ;

ថម្ភេវ ទស្សេសិ បដិបាដិយា, ចង្កមេ រតនាមយេ.

១៣. ទសសហស្សី អតិក្កម្ម, ចង្កមំ មាបយី ជិនោ;

សព្ពសោណ្ណមយា បស្សេ, ចង្កមេ រតនាមយេ.

១៤. តុលាសង្ឃាដានុវគ្គា, សោវណ្ណផលកត្ថតា;

វេទិកា សព្ពសោវណ្ណា, ទុភតោ បស្សេសុ និម្មិតា.

១៥. មណិមុត្តាវាលុកាកិណ្ណា, និម្មិតោ រតនាមយោ;

ឱភាសេតិ ទិសា សព្ពា, សតរំសីវ ឧគ្គតោ.

១៦. តស្មិំ ចង្កមនេ ធីរោ, ទ្វត្តិំសវរលក្ខណោ;

វិរោចមានោ សម្ពុទ្ធោ, ចង្កមេ ចង្កមី ជិនោ.

១៧. ទិព្ពំ មន្ទារវំ បុប្ផំ, បទុមំ បារិឆត្តកំ;

ចង្កមនេ ឱកិរន្តិ, សព្ពេ ទេវា សមាគតា.

១៨. បស្សន្តិ តំ ទេវសង្ឃា, ទសសហស្សី បមោទិតា;

នមស្សមានា និបតន្តិ, តុដ្ឋហដ្ឋា បមោទិតា.

១៩. តាវតិំសា ច យាមា ច, តុសិតា ចាបិ ទេវតា;

និម្មានរតិនោ ទេវា, យេ ទេវា វសវត្តិនោ;

ឧទគ្គចិត្តា សុមនា, បស្សន្តិ លោកនាយកំ.

២០. សទេវគន្ធព្ពមនុស្សរក្ខសា, នាគា សុបណ្ណា អថ វាបិ កិន្នរា;

បស្សន្តិ តំ លោកហិតានុកម្បកំ, នភេវ អច្ចុគ្គតចន្ទមណ្ឌលំ.

២១. អាភស្សរា សុភកិណ្ហា, វេហប្ផលា អកនិដ្ឋា ច ទេវតា;

សុសុទ្ធសុក្កវត្ថវសនា, តិដ្ឋន្តិ បញ្ជលីកតា.

២២. មុញ្ចន្តិ បុប្ផំ បន បញ្ចវណ្ណិកំ, មន្ទារវំ ចន្ទនចុណ្ណមិស្សិតំ;

ភមេន្តិ ចេលានិ ច អម្ពរេ តទា, ‘‘អហោ ជិនោ លោកហិតានុកម្បកោ.

២៣. ‘‘តុវំ សត្ថា ច កេតូ ច, ធជោ យូបោ ច បាណិនំ;

បរាយនោ បតិដ្ឋា ច, ទីបោ ច ទ្វិបទុត្តមោ [ទិបទុត្តមោ (សី. ស្យា.)].

២៤. ‘‘ទសសហស្សីលោកធាតុយា, ទេវតាយោ មហិទ្ធិកា;

បរិវារេត្វា នមស្សន្តិ, តុដ្ឋហដ្ឋា បមោទិតា.

២៥. ‘‘ទេវតា ទេវកញ្ញា ច, បសន្នា តុដ្ឋមានសា;

បញ្ចវណ្ណិកបុប្ផេហិ, បូជយន្តិ នរាសភំ.

២៦. ‘‘បស្សន្តិ តំ ទេវសង្ឃា, បសន្នា តុដ្ឋមានសា;

បញ្ចវណ្ណិកបុប្ផេហិ, បូជយន្តិ នរាសភំ.

២៧. ‘‘អហោ អច្ឆរិយំ លោកេ, អព្ភុតំ លោមហំសនំ;

ន មេទិសំ ភូតបុព្ពំ, អច្ឆេរំ លោមហំសនំ’’.

២៨. សកសកម្ហិ ភវនេ, និសីទិត្វាន ទេវតា;

ហសន្តិ តា មហាហសិតំ, ទិស្វានច្ឆេរកំ នភេ.

២៩. អាកាសដ្ឋា ច ភូមដ្ឋា, តិណបន្ថនិវាសិនោ;

កតញ្ជលី នមស្សន្តិ, តុដ្ឋហដ្ឋា បមោទិតា.

៣០. យេបិ ទីឃាយុកា នាគា, បុញ្ញវន្តោ មហិទ្ធិកា;

បមោទិតា នមស្សន្តិ, បូជយន្តិ នរុត្តមំ.

៣១. សង្គីតិយោ បវត្តេន្តិ, អម្ពរេ អនិលញ្ជសេ;

ចម្មនទ្ធានិ វាទេន្តិ, ទិស្វានច្ឆេរកំ នភេ.

៣២. សង្ខា ច បណវា ចេវ, អថោបិ ឌិណ្ឌិមា [ឌេណ្ឌិមា (សី.)] ពហូ;

អន្តលិក្ខស្មិំ វជ្ជន្តិ, ទិស្វានច្ឆេរកំ នភេ.

៣៣. អព្ភុតោ វត នោ អជ្ជ, ឧប្បជ្ជិ លោមហំសនោ;

ធុវមត្ថសិទ្ធិំ លភាម, ខណោ នោ បដិបាទិតោ.

៣៤. ពុទ្ធោតិ តេសំ សុត្វាន, បីតិ ឧប្បជ្ជិ តាវទេ;

ពុទ្ធោ ពុទ្ធោតិ កថយន្តា, តិដ្ឋន្តិ បញ្ជលីកតា.

៣៥. ហិង្ការា សាធុការា ច [ហិង្ការំ សាធុការញ្ច (សី. ស្យា.)], ឧក្កុដ្ឋិ សម្បហំសនំ [សម្បសាទនំ (សី.), សម្បនាទនំ (ស្យា.)];

បជា ច វិវិធា គគនេ, វត្តេន្តិ បញ្ជលីកតា.

៣៦. គាយន្តិ សេឡេន្តិ ច វាទយន្តិ ច, ភុជានិ បោថេន្តិ ច នច្ចយន្តិ ច;

មុញ្ចន្តិ បុប្ផំ បន បញ្ចវណ្ណិកំ, មន្ទារវំ ចន្ទនចុណ្ណមិស្សិតំ.

៣៧. ‘‘យថា តុយ្ហំ មហាវីរ, បាទេសុ ចក្កលក្ខណំ;

ធជវជិរបដាកា, វឌ្ឍមានង្កុសាចិតំ.

៣៨. ‘‘រូបេ សីលេ សមាធិម្ហិ, បញ្ញាយ ច អសាទិសោ;

វិមុត្តិយា អសមសមោ, ធម្មចក្កប្បវត្តនេ.

៣៩. ‘‘ទសនាគពលំ កាយេ, តុយ្ហំ បាកតិកំ ពលំ;

ឥទ្ធិពលេន អសមោ, ធម្មចក្កប្បវត្តនេ.

៤០. ‘‘ឯវំ សព្ពគុណូបេតំ, សព្ពង្គសមុបាគតំ;

មហាមុនិំ ការុណិកំ, លោកនាថំ នមស្សថ.

៤១. ‘‘អភិវាទនំ ថោមនញ្ច, វន្ទនញ្ច បសំសនំ;

នមស្សនញ្ច បូជញ្ច, សព្ពំ អរហសី តុវំ.

៤២. ‘‘យេ កេចិ លោកេ វន្ទនេយ្យា, វន្ទនំ អរហន្តិ យេ;

សព្ពសេដ្ឋោ មហាវីរ, សទិសោ តេ ន វិជ្ជតិ.

៤៣. ‘‘សារិបុត្តោ មហាបញ្ញោ, សមាធិជ្ឈានកោវិទោ;

គិជ្ឈកូដេ ឋិតោយេវ, បស្សតិ លោកនាយកំ.

៤៤. ‘‘សុផុល្លំ សាលរាជំវ, ចន្ទំវ គគនេ យថា;

មជ្ឈន្ហិកេវ [មជ្ឈន្តិកេវ (សព្ពត្ថ)] សូរិយំ, ឱលោកេសិ នរាសភំ.

៤៥. ‘‘ជលន្តំ ទីបរុក្ខំវ, តរុណសូរិយំវ ឧគ្គតំ;

ព្យាមប្បភានុរញ្ជិតំ, ធីរំ បស្សតិ លោកនាយកំ.

៤៦. ‘‘បញ្ចន្នំ ភិក្ខុសតានំ, កតកិច្ចាន តាទិនំ;

ខីណាសវានំ វិមលានំ, ខណេន សន្និបាតយិ.

៤៧. ‘‘លោកប្បសាទនំ នាម, បាដិហីរំ និទស្សយិ;

អម្ហេបិ តត្ថ គន្ត្វាន, វន្ទិស្សាម មយំ ជិនំ.

៤៨. ‘‘ឯថ សព្ពេ គមិស្សាម, បុច្ឆិស្សាម មយំ ជិនំ;

កង្ខំ វិនោទយិស្សាម, បស្សិត្វា លោកនាយកំ’’.

៤៩. សាធូតិ តេ បដិស្សុត្វា, និបកា សំវុតិន្ទ្រិយា;

បត្តចីវរមាទាយ, តរមានា ឧបាគមុំ.

៥០. ខីណាសវេហិ វិមលេហិ, ទន្តេហិ ឧត្តមេ ទមេ;

សារិបុត្តោ មហាបញ្ញោ, ឥទ្ធិយា ឧបសង្កមិ.

៥១. តេហិ ភិក្ខូហិ បរិវុតោ, សារិបុត្តោ មហាគណី;

លឡន្តោ ទេវោវ គគនេ, ឥទ្ធិយា ឧបសង្កមិ.

៥២. ឧក្កាសិតញ្ច ខិបិតំ [ឧក្កាសិតញ្ច ខិបិតញ្ច (ស្យា. អដ្ឋ.)], អជ្ឈុបេក្ខិយ សុព្ពតា;

សគារវា សប្បតិស្សា, សម្ពុទ្ធំ ឧបសង្កមុំ.

៥៣. ឧបសង្កមិត្វា បស្សន្តិ, សយម្ភុំ លោកនាយកំ;

នភេ អច្ចុគ្គតំ ធីរំ, ចន្ទំវ គគនេ យថា.

៥៤. ជលន្តំ ទីបរុក្ខំវ, វិជ្ជុំវ គគនេ យថា;

មជ្ឈន្ហិកេវ សូរិយំ, បស្សន្តិ លោកនាយកំ.

៥៥. បញ្ចភិក្ខុសតា សព្ពេ, បស្សន្តិ លោកនាយកំ;

រហទមិវ វិប្បសន្នំ, សុផុល្លំ បទុមំ យថា.

៥៦. អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វាន, តុដ្ឋហដ្ឋា បមោទិតា;

នមស្សមានា និបតន្តិ, សត្ថុនោ ចក្កលក្ខណេ.

៥៧. សារិបុត្តោ មហាបញ្ញោ, កោរណ្ឌសមសាទិសោ;

សមាធិជ្ឈានកុសលោ, វន្ទតេ លោកនាយកំ.

៥៨. គជ្ជិតា កាលមេឃោវ, នីលុប្បលសមសាទិសោ;

ឥទ្ធិពលេន អសមោ, មោគ្គល្លានោ មហិទ្ធិកោ.

៥៩. មហាកស្សបោបិ ច ថេរោ, ឧត្តត្តកនកសន្និភោ;

ធុតគុណេ អគ្គនិក្ខិត្តោ, ថោមិតោ សត្ថុវណ្ណិតោ.

៦០. ទិព្ពចក្ខូនំ យោ អគ្គោ, អនុរុទ្ធោ មហាគណី;

ញាតិសេដ្ឋោ ភគវតោ, អវិទូរេវ តិដ្ឋតិ.

៦១. អាបត្តិអនាបត្តិយា, សតេកិច្ឆាយ កោវិទោ;

វិនយេ អគ្គនិក្ខិត្តោ, ឧបាលិ សត្ថុវណ្ណិតោ.

៦២. សុខុមនិបុណត្ថបដិវិទ្ធោ, កថិកានំ បវរោ គណី;

ឥសិ មន្តានិយា បុត្តោ, បុណ្ណោ នាមាតិ វិស្សុតោ.

៦៣. ឯតេសំ ចិត្តមញ្ញាយ, ឱបម្មកុសលោ មុនិ;

កង្ខច្ឆេទោ មហាវីរោ, កថេសិ អត្តនោ គុណំ.

៦៤. ‘‘ចត្តារោ តេ អសង្ខេយ្យា, កោដិ យេសំ ន នាយតិ;

សត្តកាយោ ច អាកាសោ, ចក្កវាឡា ចនន្តកា;

ពុទ្ធញាណំ អប្បមេយ្យំ, ន សក្កា ឯតេ វិជានិតុំ.

៦៥. ‘‘កិមេតំ អច្ឆរិយំ លោកេ, យំ មេ ឥទ្ធិវិកុព្ពនំ;

អញ្ញេ ពហូ អច្ឆរិយា, អព្ភុតា លោមហំសនា.

៦៦. ‘‘យទាហំ តុសិតេ កាយេ, សន្តុសិតោ នាមហំ តទា;

ទសសហស្សី សមាគម្ម, យាចន្តិ បញ្ជលី មមំ.

៦៧. ‘‘‘កាលោ ខោ តេ [កាលោ ទេវ (សី.), កាលោយំ តេ (ស្យា. ក.)] មហាវីរ, ឧប្បជ្ជ មាតុកុច្ឆិយំ;

សទេវកំ តារយន្តោ, ពុជ្ឈស្សុ អមតំ បទំ’.

៦៨. ‘‘តុសិតា កាយា ចវិត្វាន, យទា ឱក្កមិ កុច្ឆិយំ;

ទសសហស្សីលោកធាតុ, កម្បិត្ថ ធរណី តទា.

៦៩. ‘‘យទាហំ មាតុកុច្ឆិតោ, សម្បជានោវ និក្ខមិំ;

សាធុការំ បវត្តេន្តិ, ទសសហស្សី បកម្បថ.

៧០. ‘‘ឱក្កន្តិំ មេ សមោ នត្ថិ, ជាតិតោ អភិនិក្ខមេ;

សម្ពោធិយំ អហំ សេដ្ឋោ, ធម្មចក្កប្បវត្តនេ.

៧១. ‘‘អហោ អច្ឆរិយំ លោកេ, ពុទ្ធានំ គុណមហន្តតា;

ទសសហស្សីលោកធាតុ, ឆប្បការំ បកម្បថ;

ឱភាសោ ច មហា អាសិ, អច្ឆេរំ លោមហំសនំ’’.

៧២. ភគវា តម្ហិ [ភគវា ច តម្ហិ (សី. ស្យា. ក.)] សមយេ, លោកជេដ្ឋោ នរាសភោ;