៨. នាគសមាលវគ្គោ

១. នាគសមាលត្ថេរអបទានំ

១. ‘‘អបាដលិំ អហំ បុប្ផំ, ឧជ្ឈិតំ សុមហាបថេ;

ថូបម្ហិ អភិរោបេសិំ, សិខិនោ លោកពន្ធុនោ.

២. ‘‘ឯកត្តិំសេ ឥតោ កប្បេ, យំ កម្មមករិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ថូបបូជាយិទំ ផលំ.

៣. ‘‘ឥតោ បន្នរសេ កប្បេ, ភូមិយោ [បុប្ផិយោ (ស្យា.)] នាម ខត្តិយោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៤. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ, វិមោក្ខាបិ ច អដ្ឋិមេ;

ឆឡភិញ្ញា សច្ឆិកតា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា នាគសមាលោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

នាគសមាលត្ថេរស្សាបទានំ បឋមំ.

២. បទសញ្ញកត្ថេរអបទានំ

៥. ‘‘អក្កន្តញ្ច បទំ ទិស្វា, តិស្សស្សាទិច្ចពន្ធុនោ;

ហដ្ឋោ ហដ្ឋេន ចិត្តេន, បទេ ចិត្តំ បសាទយិំ.

៦. ‘‘ទ្វេនវុតេ ឥតោ កប្បេ, យំ សញ្ញមលភិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, បទសញ្ញាយិទំ ផលំ.

៧. ‘‘ឥតោ សត្តមកេ កប្បេ, សុមេធោ នាម ខត្តិយោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវតី មហព្ពលោ.

៨. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា បទសញ្ញកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

បទសញ្ញកត្ថេរស្សាបទានំ ទុតិយំ.

៣. ពុទ្ធសញ្ញកត្ថេរអបទានំ

៩. ‘‘ទុមគ្គេ បំសុកូលិកំ, លគ្គំ ទិស្វាន សត្ថុនោ;

តតោ តមញ្ជលិំ កត្វា, បំសុកូលំ អវន្ទហំ.

១០. ‘‘ទ្វេនវុតេ ឥតោ កប្បេ, យំ កម្មមករិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ពុទ្ធសញ្ញាយិទំ ផលំ.

១១. ‘‘ឥតោ ចតុត្ថកេ កប្បេ, ទុមសារោសិ ខត្តិយោ;

ចាតុរន្តោ វិជិតាវី, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

១២. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ពុទ្ធសញ្ញកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

ពុទ្ធសញ្ញកត្ថេរស្សាបទានំ តតិយំ.

៤. ភិសាលុវទាយកត្ថេរអបទានំ

១៣. ‘‘កាននំ វនមោគយ្ហ, វសាមិ វិបិនេ អហំ;

វិបស្សិំ អទ្ទសំ ពុទ្ធំ, អាហុតីនំ បដិគ្គហំ.

១៤. ‘‘ភិសាលុវញ្ច បាទាសិំ, ឧទកំ ហត្ថធោវនំ;

វន្ទិត្វា សិរសា បាទេ, បក្កាមិ ឧត្តរាមុខោ.

១៥. ‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, ភិសាលុវមទំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, បុញ្ញកម្មស្សិទំ ផលំ.

១៦. ‘‘ឥតោ តតិយកេ កប្បេ, ភិសសម្មតខត្តិយោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

១៧. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ភិសាលុវទាយកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

ភិសាលុវទាយកត្ថេរស្សាបទានំ ចតុត្ថំ.

ឆដ្ឋភាណវារំ.

៥. ឯកសញ្ញកត្ថេរអបទានំ

១៨. ‘‘ខណ្ឌោ នាមាសិ នាមេន, វិបស្សិស្សគ្គសាវកោ;

ឯកា ភិក្ខា មយា ទិន្នា, លោកាហុតិបដិគ្គហេ.

១៩. ‘‘តេន ចិត្តប្បសាទេន, ទ្វិបទិន្ទ នរាសភ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ឯកភិក្ខាយិទំ ផលំ.

២០. ‘‘ចត្តាលីសម្ហិតោ កប្បេ, វរុណោ នាម ខត្តិយោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

២១. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ឯកសញ្ញកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

ឯកសញ្ញកត្ថេរស្សាបទានំ បញ្ចមំ.

៦. តិណសន្ថរទាយកត្ថេរអបទានំ

២២. ‘‘ហិមវន្តស្សាវិទូរេ, មហាជាតស្សរោ អហុ;

សតបត្តេហិ សញ្ឆន្នោ, នានាសកុណមាលយោ.

២៣. ‘‘តម្ហិ ន្ហត្វា ច បិត្វា [បីត្វា (សី. ស្យា.)] ច, អវិទូរេ វសាមហំ;

អទ្ទសំ សមណានគ្គំ, គច្ឆន្តំ អនិលញ្ជសេ.

២៤. ‘‘មម សង្កប្បមញ្ញាយ, សត្ថា លោកេ អនុត្តរោ;

អព្ភតោ ឱរុហិត្វាន, ភូមិយំឋាសិ តាវទេ.

២៥. ‘‘វិសាណេន [លាយនេន (ស្យា.)] តិណំ គយ្ហ, និសីទនមទាសហំ;

និសីទិ ភគវា តត្ថ, តិស្សោ លោកគ្គនាយកោ.

២៦. ‘‘សកំ ចិត្តំ បសាទេត្វា, អវន្ទិ លោកនាយកំ;

បដិកុដិកោ [ឧក្កុដិកោ (ស្យា. ក.)] អបសក្កិំ, និជ្ឈាយន្តោ មហាមុនិំ.

២៧. ‘‘តេន ចិត្តប្បសាទេន, និម្មានំ ឧបបជ្ជហំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, សន្ថរស្ស ឥទំ ផលំ.

២៨. ‘‘ឥតោ ទុតិយកេ កប្បេ, មិគ [មិត្ត (ស្យា.)] សម្មតខត្តិយោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

២៩. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា តិណសន្ថរទាយកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

តិណសន្ថរទាយកត្ថេរស្សាបទានំ ឆដ្ឋំ.

៧. សូចិទាយកត្ថេរអបទានំ

៣០. ‘‘តិំសកប្បសហស្សម្ហិ, សម្ពុទ្ធោ លោកនាយកោ;

សុមេធោ នាម នាមេន, ពាត្តិំសវរលក្ខណោ.

៣១. ‘‘តស្ស កញ្ចនវណ្ណស្ស, ទ្វិបទិន្ទស្ស តាទិនោ;

បញ្ច សូចី មយា ទិន្នា, សិព្ពនត្ថាយ ចីវរំ.

៣២. ‘‘តេនេវ សូចិទានេន, និបុណត្ថវិបស្សកំ;

តិក្ខំ លហុញ្ច ផាសុញ្ច, ញាណំ មេ ឧទបជ្ជថ.

៣៣. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ, ភវា សព្ពេ សមូហតា;

ធារេមិ អន្តិមំ ទេហំ, សម្មាសម្ពុទ្ធសាសនេ.

៣៤. ‘‘ទ្វិបទាធិបតី នាម, រាជានោ ចតុរោ អហុំ;

សត្តរតនសម្បន្នា, ចក្កវត្តី មហព្ពលា.

៣៥. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា សូចិទាយកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

សូចិទាយកត្ថេរស្សាបទានំ សត្តមំ.

៨. បាដលិបុប្ផិយត្ថេរអបទានំ

៣៦. ‘‘សុវណ្ណវណ្ណំ សម្ពុទ្ធំ, គច្ឆន្តំ អន្តរាបណេ;

កញ្ចនគ្ឃិយសង្កាសំ, ពាត្តិំសវរលក្ខណំ.

៣៧. ‘‘សេដ្ឋិបុត្តោ តទា អាសិំ, សុខុមាលោ សុខេធិតោ;

ឧច្ឆង្គេ បាដលិបុប្ផំ, កត្វាន [កត្វា តំ (សី. ស្យា.)] អភិសំហរិំ.

៣៨. ‘‘ហដ្ឋោ ហដ្ឋេន ចិត្តេន, បុប្ផេហិ អភិបូជយិំ;

តិស្សំ លោកវិទុំ នាថំ, នរទេវំ នមស្សហំ.

៣៩. ‘‘ទ្វេនវុតេ ឥតោ កប្បេ, យំ កម្មមករិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, បុប្ផបូជាយិទំ ផលំ.

៤០. ‘‘ឥតោ តេសដ្ឋិកប្បម្ហិ, អភិសម្មតនាមកោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៤១. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា បាដលិបុប្ផិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

បាដលិបុប្ផិយត្ថេរស្សាបទានំ អដ្ឋមំ.

៩. ឋិតញ្ជលិយត្ថេរអបទានំ

៤២. ‘‘មិគលុទ្ទោ បុរេ អាសិំ, អរញ្ញេ កាននេ អហំ;

តត្ថ អទ្ទសំ [តត្ថទ្ទសាសិំ (សី. ស្យា.)] សម្ពុទ្ធំ, ពាត្តិំសវរលក្ខណំ.

៤៣. ‘‘តត្ថាហំ អញ្ជលិំ កត្វា, បក្កាមិំ បាចិនាមុខោ;

អវិទូរេ និសិន្នស្ស, និយកេ បណ្ណសន្ថរេ.

៤៤. ‘‘តតោ មេ អសនីបាតោ, មត្ថកេ និបតី តទា;

សោហំ មរណកាលម្ហិ, អកាសិំ បុនរញ្ជលិំ.

៤៥. ‘‘ទ្វេនវុតេ ឥតោ កប្បេ, អញ្ជលិំ អករិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, អញ្ជលិស្ស ឥទំ ផលំ.

៤៦. ‘‘ចតុបណ្ណាសកប្បម្ហិ, មិគកេតុសនាមកោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៤៧. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ឋិតញ្ជលិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

ឋិតញ្ជលិយត្ថេរស្សាបទានំ នវមំ.

១០. តិបទុមិយត្ថេរអបទានំ

៤៨. ‘‘បទុមុត្តរោ នាម ជិនោ, សព្ពធម្មាន បារគូ;

ទន្តោ ទន្តបរិវុតោ, នគរា និក្ខមី តទា.

៤៩. ‘‘នគរេ ហំសវតិយំ, អហោសិំ មាលិកោ តទា;

យំ តត្ថ ឧត្តមំ តោណិ, បទ្មបុប្ផានិ [ឧត្តមំ បុប្ផំ, តីណិ បុប្ផានិ (សី.)] អគ្គហិំ.

៥០. ‘‘អទ្ទសំ វិរជំ ពុទ្ធំ, បដិមគ្គន្តរាបណេ;

សហ [សោហំ (សី.)] ទិស្វាន សម្ពុទ្ធំ, ឯវំ ចិន្តេសហំ តទា.

៥១. ‘‘កិំ មេ ឥមេហិ បុប្ផេហិ, រញ្ញោ ឧបនិតេហិ មេ;

គាមំ វា គាមខេត្តំ វា, សហស្សំ វា លភេយ្យហំ.

៥២. ‘‘អទន្តទមនំ វីរំ, សព្ពសត្តសុខាវហំ;

លោកនាថំ បូជយិត្វា, លច្ឆាមិ អមតំ ធនំ.

៥៣. ‘‘ឯវាហំ ចិន្តយិត្វាន, សកំ ចិត្តំ បសាទយិំ;

តីណិ លោហិតកេ គយ្ហ, អាកាសេ ឧក្ខិបិំ តទា.

៥៤. ‘‘មយា ឧក្ខិត្តមត្តម្ហិ, អាកាសេ បត្ថរិំសុ តេ;

ធារិំសុ មត្ថកេ តត្ថ, ឧទ្ធំវណ្ដា អធោមុខា.

៥៥. ‘‘យេ កេចិ មនុជា ទិស្វា, ឧក្កុដ្ឋិំ សម្បវត្តយុំ;

ទេវតា អន្តលិក្ខម្ហិ, សាធុការំ បវត្តយុំ.

៥៦. ‘‘អច្ឆេរំ លោកេ ឧប្បន្នំ, ពុទ្ធសេដ្ឋស្ស វាហសា;

សព្ពេ ធម្មំ សុណិស្សាម, បុប្ផានំ វាហសា មយំ.

៥៧. ‘‘បទុមុត្តរោ លោកវិទូ, អាហុតីនំ បដិគ្គហោ;

វីថិយញ្ហិ ឋិតោ សន្តោ, ឥមា គាថា អភាសថ.

៥៨. ‘‘‘យោ សោ ពុទ្ធំ អបូជេសិ, រត្តបទ្មេហិ [រត្តបទុមេហិ (សី. ស្យា.)] មាណវោ;

តមហំ កិត្តយិស្សាមិ, សុណាថ មម ភាសតោ.

៥៩. ‘‘‘តិំសកប្បសហស្សានិ, ទេវលោកេ រមិស្សតិ;

តិំសកប្បានិ [តិំសក្ខត្តុញ្ច (ស្យា.)] ទេវិន្ទោ, ទេវរជ្ជំ ករិស្សតិ.

៦០. ‘‘‘មហាវិត្ថារិកំ នាម, ព្យម្ហំ ហេស្សតិ តាវទេ;

តិយោជនសតុព្ពិទ្ធំ, ទិយឌ្ឍសតវិត្ថតំ.

៦១. ‘‘‘ចត្តារិសតសហស្សានិ, និយ្យូហា ច សុមាបិតា;

កូដាគារវរូបេតា, មហាសយនមណ្ឌិតា.

៦២. ‘‘‘កោដិសតសហស្សិយោ, បរិវារេស្សន្តិ អច្ឆរា;

កុសលា នច្ចគីតស្ស, វាទិតេបិ បទក្ខិណា.

៦៣. ‘‘‘ឯតាទិសេ ព្យម្ហវរេ, នារីគណសមាកុលេ;

វស្សិស្សតិ បុប្ផវស្សោ, ទិព្ពោ [បទ (ក.)] លោហិតកោ សទា.

៦៤. ‘‘‘ភិត្តិខីលេ នាគទន្តេ, ទ្វារពាហាយ តោរណេ;

ចក្កមត្តា លោហិតកា, ឱលម្ពិស្សន្តិ តាវទេ.