៤៩. បំសុកូលវគ្គោ

១. បំសុកូលសញ្ញកត្ថេរអបទានំ

១. ‘‘តិស្សោ នាមាសិ ភគវា, សយម្ភូ អគ្គបុគ្គលោ;

បំសុកូលំ ឋបេត្វាន, វិហារំ បាវិសី ជិនោ.

២. ‘‘វិនតំ [សជ្ជិតំ (ស្យា.), តិយន្តំ (បី.)] ធនុមាទាយ, ភក្ខត្ថាយ ចរិំ អហំ;

មណ្ឌលគ្គំ គហេត្វាន, កាននំ បាវិសិំ អហំ.

៣. ‘‘តត្ថទ្ទសំ បំសុកូលំ, ទុមគ្គេ លគ្គិតំ តទា;

ចាបំ តត្ថេវ និក្ខិប្ប, សិរេ កត្វាន អញ្ជលិំ.

៤. ‘‘បសន្នចិត្តោ សុមនោ, វិបុលាយ ច បីតិយា;

ពុទ្ធសេដ្ឋំ សរិត្វាន, បំសុកូលំ អវន្ទហំ.

៥. ‘‘ទ្វេនវុតេ ឥតោ កប្បេ, បំសុកូលមវន្ទហំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, វន្ទនាយ ឥទំ ផលំ.

៦. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ, ភវា សព្ពេ សមូហតា;

នាគោវ ពន្ធនំ ឆេត្វា, វិហរាមិ អនាសវោ.

៧. ‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ, មម ពុទ្ធស្ស សន្តិកេ;

តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

៨. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ, វិមោក្ខាបិ ច អដ្ឋិមេ;

ឆឡភិញ្ញា សច្ឆិកតា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា បំសុកូលសញ្ញកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ

អភាសិត្ថាតិ.

បំសុកូលសញ្ញកត្ថេរស្សាបទានំ បឋមំ.

២. ពុទ្ធសញ្ញកត្ថេរអបទានំ

៩. ‘‘អជ្ឈាយកោ មន្តធរោ, តិណ្ណំ វេទាន បារគូ;

លក្ខណេ ឥតិហាសេ ច, សនិឃណ្ឌុសកេដុភេ.

១០. ‘‘នទីសោតបដិភាគា, សិស្សា អាយន្តិ មេ តទា;

តេសាហំ មន្តេ [មន្តំ (ស្យា. ក.)] វាចេមិ, រត្តិន្ទិវមតន្ទិតោ.

១១. ‘‘សិទ្ធត្ថោ នាម សម្ពុទ្ធោ, លោកេ ឧប្បជ្ជិ តាវទេ;

តមន្ធការំ នាសេត្វា, ញាណាលោកំ បវត្តយិ.

១២. ‘‘មម អញ្ញតរោ សិស្សោ, សិស្សានំ សោ កថេសិ មេ;

សុត្វាន តេ ឯតមត្ថំ, អារោចេសុំ មមំ តទា.

១៣. ‘‘ពុទ្ធោ លោកេ សមុប្បន្នោ, សព្ពញ្ញូ លោកនាយកោ;

តស្សានុវត្តតិ ជនោ, លាភោ អម្ហំ ន វិជ្ជតិ [ន ហេស្សតិ (សី. បី.)].

១៤. ‘‘អធិច្ចុប្បត្តិកា ពុទ្ធា, ចក្ខុមន្តោ មហាយសា;

យំនូនាហំ ពុទ្ធសេដ្ឋំ, បស្សេយ្យំ លោកនាយកំ.

១៥. ‘‘អជិនំ មេ គហេត្វាន, វាកចីរំ កមណ្ឌលុំ;

អស្សមា អភិនិក្ខម្ម, សិស្សេ អាមន្តយិំ អហំ.

១៦. ‘‘ឱទុម្ពរិកបុប្ផំវ, ចន្ទម្ហិ សសកំ យថា;

វាយសានំ យថា ខីរំ, ទុល្លភោ លោកនាយកោ [ទុល្លភា លោកនាយកា (សី.), ទុល្លភំ លោកនាយកំ (ស្យា. បី. ក.)].

១៧. ‘‘ពុទ្ធោ លោកម្ហិ ឧប្បន្នោ, មនុស្សត្តម្បិ ទុល្លភំ;

ឧភោសុ វិជ្ជមានេសុ, សវនញ្ច សុទុល្លភំ.

១៨. ‘‘ពុទ្ធោ លោកេ សមុប្បន្នោ, ចក្ខុំ លច្ឆាម នោ ភវំ;

ឯថ សព្ពេ គមិស្សាម, សម្មាសម្ពុទ្ធសន្តិកំ.

១៩. ‘‘កមណ្ឌលុធរា សព្ពេ, ខរាជិននិវាសិនោ;

តេ ជដា ភារភរិតា, និក្ខមុំ វិបិនា តទា.

២០. ‘‘យុគមត្តំ បេក្ខមានា, ឧត្តមត្ថំ គវេសិនោ;

អាសត្តិទោសរហិតា, អសម្ភីតាវ កេសរី.

២១. ‘‘អប្បកិច្ចា អលោលុប្បា, និបកា សន្តវុត្តិនោ;

ឧញ្ឆាយ ចរមានា តេ, ពុទ្ធសេដ្ឋមុបាគមុំ.

២២. ‘‘ទិយឌ្ឍយោជនេ សេសេ, ព្យាធិ មេ ឧបបជ្ជថ;

ពុទ្ធសេដ្ឋំ សរិត្វាន, តត្ថ កាលង្កតោ អហំ.

២៣. ‘‘ចតុន្នវុតិតោ កប្បេ, យំ សញ្ញមលភិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ពុទ្ធសញ្ញាយិទំ ផលំ.

២៤. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… វិហរាមិ អនាសវោ.

២៥. ‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

២៦. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ពុទ្ធសញ្ញកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ

អភាសិត្ថាតិ.

ពុទ្ធសញ្ញកត្ថេរស្សាបទានំ ទុតិយំ.

៣. ភិសទាយកត្ថេរអបទានំ

២៧. ‘‘ឱគយ្ហ យំ [ឱគយ្ហាហំ (សី. ស្យា. បី.)] បោក្ខរណិំ, នានាកុញ្ជរសេវិតំ;

ឧទ្ធរាមិ ភិសំ តត្ថ, ឃាសហេតុ [អសនហេតុ (ស្យា.)] អហំ តទា.

២៨. ‘‘ភគវា តម្ហិ សមយេ, បទុមុត្តរសវ្ហយោ;

រត្តម្ពរធរោ [រត្តកម្ពលធរោ (ស្យា.)] ពុទ្ធោ, គច្ឆតិ អនិលញ្ជសេ.

២៩. ‘‘ធុនន្តោ បំសុកូលានិ, សទ្ទមស្សោសហំ តទា;

ឧទ្ធំ និជ្ឈាយមានោហំ, អទ្ទសំ លោកនាយកំ.

៣០. ‘‘តត្ថេវ ឋិតកោ សន្តោ, អាយាចិំ លោកនាយកំ;

មធុំ ភិសេហិ សវតិ, ខីរំ សប្បិំ មុឡាលិភិ.

៣១. ‘‘បដិគ្គណ្ហាតុ មេ ពុទ្ធោ, អនុកម្បាយ ចក្ខុមា;

តតោ ការុណិកោ សត្ថា, ឱរុហិត្វា មហាយសោ.

៣២. ‘‘បដិគ្គណ្ហិ មមំ ភិក្ខំ, អនុកម្បាយ ចក្ខុមា;

បដិគ្គហេត្វា សម្ពុទ្ធោ, អកា មេ អនុមោទនំ.

៣៣. ‘‘‘សុខី ហោតុ [ហោហិ (សី. ស្យា. បី. ក.)] មហាបុញ្ញ, គតិ តុយ្ហំ សមិជ្ឈតុ;

ឥមិនា ភិសទានេន, លភស្សុ វិបុលំ សុខំ’.

៣៤. ‘‘ឥទំ វត្វាន សម្ពុទ្ធោ, ជលជុត្តមនាមកោ;

ភិក្ខមាទាយ សម្ពុទ្ធោ, អម្ពរេនាគមា ជិនោ.

៣៥. ‘‘តតោ ភិសំ គហេត្វាន, អាគច្ឆិំ មម អស្សមំ;

ភិសំ រុក្ខេ លគេត្វាន [លគ្គិត្វាន (ស្យា. ក.)], មម ទានមនុស្សរិំ.

៣៦. ‘‘មហាវាតោ វុដ្ឋហិត្វា, សញ្ចាលេសិ វនំ តទា;

អាកាសោ អភិនាទិត្ថ, អសនិយា ផលន្តិយា.

៣៧. ‘‘តតោ មេ អសនិបាតោ, មត្ថកេ និបតី តទា;

សោហំ និសិន្នកោ សន្តោ, តត្ថ កាលង្កតោ អហុំ.

៣៨. ‘‘បុញ្ញកម្មេន សំយុត្តោ, តុសិតំ ឧបបជ្ជហំ;

កឡេវរំ មេ បតិតំ, ទេវលោកេ រមិំ អហំ.

៣៩. ‘‘ឆឡសីតិសហស្សានិ, នារិយោ សមលង្កតា;

សាយបាតំ [សាយំ បាតំ (ស្យា. ក.)] ឧបដ្ឋន្តិ, ភិសទានស្សិទំ ផលំ.

៤០. ‘‘មនុស្សយោនិមាគន្ត្វា, សុខិតោ ហោមហំ សទា;

ភោគេ មេ ឩនតា នត្ថិ, ភិសទានស្សិទំ ផលំ.

៤១. ‘‘អនុកម្បិតកោ តេន, ទេវទេវេន តាទិនា;

សព្ពាសវា បរិក្ខីណា, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ.

៤២. ‘‘សតសហស្សិតោ កប្បេ, យំ ភិសំ [ភិក្ខំ (សព្ពត្ថ)] អទទិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ភិសទានស្សិទំ ផលំ.

៤៣. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… វិហរាមិ អនាសវោ.

៤៤. ‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

៤៥. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ភិសទាយកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ

អភាសិត្ថាតិ.

ភិសទាយកត្ថេរស្សាបទានំ តតិយំ.

៤. ញាណថវិកត្ថេរអបទានំ

៤៦. ‘‘ទក្ខិណេ ហិមវន្តស្ស, សុកតោ អស្សមោ មម;

ឧត្តមត្ថំ គវេសន្តោ, វសាមិ វិបិនេ តទា.

៤៧. ‘‘លាភាលាភេន សន្តុដ្ឋោ, មូលេន ច ផលេន ច;

អន្វេសន្តោ អាចរិយំ, វសាមិ ឯកកោ អហំ.

៤៨. ‘‘សុមេធោ នាម សម្ពុទ្ធោ, លោកេ ឧប្បជ្ជិ តាវទេ;

ចតុសច្ចំ បកាសេតិ, ឧទ្ធរន្តោ មហាជនំ.

៤៩. ‘‘នាហំ សុណោមិ សម្ពុទ្ធំ, នបិ មេ កោចិ សំសតិ [ភាសតិ (សី.), សាសតិ (ស្យា. បី.)];

អដ្ឋវស្សេ អតិក្កន្តេ, អស្សោសិំ លោកនាយកំ.

៥០. ‘‘អគ្គិទារុំ នីហរិត្វា, សម្មជ្ជិត្វាន អស្សមំ;

ខារិភារំ គហេត្វាន, និក្ខមិំ វិបិនា អហំ.

៥១. ‘‘ឯករត្តិំ វសន្តោហំ, គាមេសុ និគមេសុ ច;

អនុបុព្ពេន ចន្ទវតិំ, តទាហំ ឧបសង្កមិំ.

៥២. ‘‘ភគវា តម្ហិ សមយេ, សុមេធោ លោកនាយកោ;

ឧទ្ធរន្តោ ពហូ សត្តេ, ទេសេតិ អមតំ បទំ.

៥៣. ‘‘ជនកាយមតិក្កម្ម, វន្ទិត្វា ជិនសាគរំ;

ឯកំសំ អជិនំ កត្វា, សន្ថវិំ លោកនាយកំ.

៥៤. ‘‘‘តុវំ សត្ថា ច កេតុ ច, ធជោ យូបោ ច បាណិនំ;

បរាយនោ [បរាយណោ (សី. បី.)] បតិដ្ឋា ច, ទីបោ ច ទ្វិបទុត្តមោ.

ឯកវីសតិមំ ភាណវារំ.

៥៥. ‘‘‘នេបុញ្ញោ ទស្សនេ វីរោ, តារេសិ ជនតំ តុវំ;

នត្ថញ្ញោ តារកោ លោកេ, តវុត្តរិតរោ មុនេ.

៥៦. ‘‘‘សក្កា ថេវេ [ហវេ (សី. បី.) ភវេ (ស្យា. ក.)] កុសគ្គេន, បមេតុំ សាគរុត្តមេ [សាគរុត្តមោ (សី. ស្យា. បី.)];

នត្វេវ តវ សព្ពញ្ញុ, ញាណំ សក្កា បមេតវេ.

៥៧. ‘‘‘តុលទណ្ឌេ [តុលមណ្ឌលេ (សី. បី.)] ឋបេត្វាន, មហិំ [មហី (ស្យា. បី.)] សក្កា ធរេតវេ;

នត្វេវ តវ បញ្ញាយ, បមាណមត្ថិ ចក្ខុម.

៥៨. ‘‘‘អាកាសោ មិនិតុំ សក្កា, រជ្ជុយា អង្គុលេន វា;

នត្វេវ តវ សព្ពញ្ញុ, សីលំ សក្កា បមេតវេ.

៥៩. ‘‘‘មហាសមុទ្ទេ ឧទកំ, អាកាសោ ច វសុន្ធរា;

បរិមេយ្យានិ ឯតានិ, អប្បមេយ្យោសិ ចក្ខុម’.

៦០. ‘‘ឆហិ គាថាហិ សព្ពញ្ញុំ, កិត្តយិត្វា មហាយសំ;

អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វាន, តុណ្ហី អដ្ឋាសហំ តទា.

៦១. ‘‘យំ វទន្តិ សុមេធោតិ, ភូរិបញ្ញំ សុមេធសំ;

ភិក្ខុសង្ឃេ និសីទិត្វា, ឥមា គាថា អភាសថ.

៦២. ‘‘‘យោ មេ ញាណំ បកិត្តេសិ, វិប្បសន្នេន ចេតសា;

តមហំ កិត្តយិស្សាមិ, សុណាថ មម ភាសតោ.

៦៣. ‘‘‘សត្តសត្តតិ កប្បានិ, ទេវលោកេ រមិស្សតិ;

សហស្សក្ខត្តុំ ទេវិន្ទោ, ទេវរជ្ជំ ករិស្សតិ.

៦៤. ‘‘‘អនេកសតក្ខត្តុញ្ច, ចក្កវត្តី ភវិស្សតិ;

បទេសរជ្ជំ វិបុលំ, គណនាតោ អសង្ខិយំ.

៦៥. ‘‘‘ទេវភូតោ មនុស្សោ វា, បុញ្ញកម្មសមាហិតោ;

អនូនមនសង្កប្បោ, តិក្ខបញ្ញោ ភវិស្សតិ’.

៦៦. ‘‘តិំសកប្បសហស្សម្ហិ, ឱក្កាកកុលសម្ភវោ;

គោតមោ នាម គោត្តេន, សត្ថា លោកេ ភវិស្សតិ.

៦៧. ‘‘អគារា អភិនិក្ខម្ម, បព្ពជិស្សតិ កិញ្ចនោ;

ជាតិយា សត្តវស្សេន, អរហត្តំ ផុសិស្សតិ.

៦៨. ‘‘យតោ សរាមិ អត្តានំ, យតោ បត្តោស្មិ សាសនំ;

ឯត្ថន្តរេ ន ជានាមិ, ចេតនំ អមនោរមំ.

៦៩. ‘‘សំសរិត្វា ភវេ សព្ពេ, សម្បត្តានុភវិំ អហំ;

ភោគេ មេ ឩនតា នត្ថិ, ផលំ ញាណស្ស ថោមនេ.

៧០. ‘‘តិយគ្គី និព្ពុតា មយ្ហំ, ភវា សព្ពេ សមូហតា;

សព្ពាសវា បរិក្ខីណា, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ.

៧១. ‘‘តិំសកប្បសហស្សម្ហិ, យំ ញាណមថវិំ អហំ [មភិថោមយិំ (សី. បី.), មភិថោមហំ (ស្យា.)];