៤១. មេត្តេយ្យវគ្គោ

១. តិស្សមេត្តេយ្យត្ថេរអបទានំ

១. ‘‘បព្ភារកូដំ និស្សាយ, សោភិតោ នាម តាបសោ;

បវត្តផលំ ភុញ្ជិត្វា, វសតិ បព្ពតន្តរេ.

២. ‘‘អគ្គិំ ទារុំ អាហរិត្វា, ឧជ្ជាលេសិំ អហំ តទា;

ឧត្តមត្ថំ គវេសន្តោ, ព្រហ្មលោកូបបត្តិយា.

៣. ‘‘បទុមុត្តរោ លោកវិទូ, អាហុតីនំ បដិគ្គហោ;

មមុទ្ធរិតុកាមោ សោ, អាគច្ឆិ មម សន្តិកេ.

៤. ‘‘កិំ ករោសិ មហាបុញ្ញ, ទេហិ មេ អគ្គិទារុកំ;

អហមគ្គិំ បរិចរេ, តតោ មេ សុទ្ធិ ហោហិតិ [ហេហិតិ (សី.)].

៥. ‘‘សុភទ្ទកោ ត្វំ មនុជេ, ទេវតេ ត្វំ បជានសិ;

តុវំ អគ្គិំ បរិចរ, ហន្ទ តេ អគ្គិទារុកំ.

៦. ‘‘តតោ កដ្ឋំ គហេត្វាន, អគ្គិំ ឧជ្ជាលយី ជិនោ;

ន តត្ថ កដ្ឋំ បជ្ឈាយិ, បាដិហេរំ មហេសិនោ.

៧. ‘‘ន តេ អគ្គិ បជ្ជលតិ, អាហុតី តេ ន វិជ្ជតិ;

និរត្ថកំ វតំ តុយ្ហំ, អគ្គិំ បរិចរស្សុ មេ.

៨. ‘‘កីទិសោ សោ [តេ (ស្យា. ក.)] មហាវីរ, អគ្គិ តវ បវុច្ចតិ;

មយ្ហម្បិ កថយស្សេតំ, ឧភោ បរិចរាមសេ.

៩. ‘‘ហេតុធម្មនិរោធាយ, កិលេសសមណាយ ច;

ឥស្សាមច្ឆរិយំ ហិត្វា, តយោ ឯតេ មមាហុតី.

១០. ‘‘កីទិសោ ត្វំ មហាវីរ, កថំ គោត្តោសិ មារិស;

អាចារបដិបត្តិ តេ, ពាឡ្ហំ ខោ មម រុច្ចតិ.

១១. ‘‘ខត្តិយម្ហិ កុលេ ជាតោ, អភិញ្ញាបារមិំ គតោ;

សព្ពាសវបរិក្ខីណោ, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ.

១២. ‘‘យទិ ពុទ្ធោសិ សព្ពញ្ញូ, បភង្ករ តមោនុទ;

នមស្សិស្សាមិ តំ ទេវ, ទុក្ខស្សន្តករោ តុវំ.

១៣. ‘‘បត្ថរិត្វាជិនចម្មំ, និសីទនមទាសហំ;

និសីទ នាថ សព្ពញ្ញុ, ឧបដ្ឋិស្សាមហំ តុវំ.

១៤. ‘‘និសីទិ ភគវា តត្ថ, អជិនម្ហិ សុវិត្ថតេ;

និមន្តយិត្វា សម្ពុទ្ធំ, បព្ពតំ អគមាសហំ.

១៥. ‘‘ខារិភារញ្ច បូរេត្វា, តិន្ទុកផលមាហរិំ;

មធុនា យោជយិត្វាន, ផលំ ពុទ្ធស្សទាសហំ.

១៦. ‘‘មម និជ្ឈាយមានស្ស, បរិភុញ្ជិ តទា ជិនោ;

តត្ថ ចិត្តំ បសាទេសិំ, បេក្ខន្តោ លោកនាយកំ.

១៧. ‘‘បទុមុត្តរោ លោកវិទូ, អាហុតីនំ បដិគ្គហោ;

មមស្សមេ និសីទិត្វា, ឥមា គាថា អភាសថ.

១៨. ‘‘‘យោ មំ ផលេន តប្បេសិ, បសន្នោ សេហិ បាណិភិ;

តមហំ កិត្តយិស្សាមិ, សុណាថ មម ភាសតោ.

១៩. ‘‘‘បញ្ចវីសតិក្ខត្តុំ សោ, ទេវរជ្ជំ ករិស្សតិ;

សហស្សក្ខត្តុំ រាជា ច, ចក្កវត្តី ភវិស្សតិ.

២០. ‘‘‘តស្ស សង្កប្បមញ្ញាយ, បុព្ពកម្មសមង្គិនោ;

អន្នំ បានញ្ច វត្ថញ្ច, សយនញ្ច មហារហំ.

២១. ‘‘‘បុញ្ញកម្មេន សំយុត្តា, និព្ពត្តិស្សន្តិ តាវទេ;

សទា បមុទិតោ ចាយំ, ភវិស្សតិ អនាមយោ.

២២. ‘‘‘ឧបបជ្ជតិ យំ យោនិំ, ទេវត្តំ អថ មានុសំ;

សព្ពត្ថ សុខិតោ ហុត្វា, មនុស្សត្តំ គមិស្សតិ.

២៣. ‘‘‘អជ្ឈាយកោ មន្តធរោ, តិណ្ណំ វេទាន បារគូ;

សម្ពុទ្ធំ ឧបគន្ត្វាន, អរហា សោ ភវិស្សតិ’.

២៤. ‘‘យតោ សរាមិ អត្តានំ, យតោ បត្តោស្មិ វិញ្ញុតំ;

ភោគេ មេ ឩនតា នត្ថិ, ផលទានស្សិទំ ផលំ.

២៥. ‘‘វរធម្មមនុប្បត្តោ, រាគទោសេ សមូហនិំ;

សព្ពាសវបរិក្ខីណោ, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ.

២៦. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ, ភវា សព្ពេ សមូហតា;

នាគោវ ពន្ធនំ ឆេត្វា, វិហរាមិ អនាសវោ.

២៧. ‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ, មម ពុទ្ធស្ស សន្តិកេ;

តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

២៨. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ, វិមោក្ខាបិ ច អដ្ឋិមេ;

ឆឡភិញ្ញា សច្ឆិកតា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា តិស្សមេត្តេយ្យោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

តិស្សមេត្តេយ្យត្ថេរស្សាបទានំ បឋមំ.

២. បុណ្ណកត្ថេរអបទានំ

២៩. ‘‘បព្ភារកូដំ និស្សាយ, សយម្ភូ អបរាជិតោ;

អាពាធិកោ ច សោ [អាពាធិកោ គរុ (សី.)] ពុទ្ធោ, វសតិ បព្ពតន្តរេ.

៣០. ‘‘មម អស្សមសាមន្តា, បនាទោ អាសិ តាវទេ;

ពុទ្ធេ និព្ពាយមានម្ហិ, អាលោកោ ឧទបជ្ជថ [អាសិ តាវទេ (ស្យា. ក.)].

៣១. ‘‘យាវតា វនសណ្ឌស្មិំ, អច្ឆកោកតរច្ឆកា;

វាឡា ច [ព្យគ្ឃា (សី.)] កេសរី សព្ពេ, អភិគជ្ជិំសុ តាវទេ.

៣២. ‘‘ឧប្បាតំ តមហំ ទិស្វា, បព្ភារំ អគមាសហំ;

តត្ថទ្ទស្សាសិំ សម្ពុទ្ធំ, និព្ពុតំ អបរាជិតំ.

៣៣. ‘‘សុផុល្លំ សាលរាជំវ, សតរំសិំវ ឧគ្គតំ;

វីតច្ចិកំវ អង្គារំ, និព្ពុតំ អបរាជិតំ.

៣៤. ‘‘តិណំ កដ្ឋញ្ច បូរេត្វា, ចិតកំ តត្ថកាសហំ;

ចិតកំ សុកតំ កត្វា, សរីរំ ឈាបយិំ អហំ.

៣៥. ‘‘សរីរំ ឈាបយិត្វាន, គន្ធតោយំ សមោកិរិំ;

អន្តលិក្ខេ ឋិតោ យក្ខោ, នាមមគ្គហិ តាវទេ.

៣៦. ‘‘យំ បូរិតំ [តំ បូរិតំ (ស្យា.), សប្បុរិស (ក.)] តយា កិច្ចំ, សយម្ភុស្ស មហេសិនោ;

បុណ្ណកោ នាម នាមេន, សទា ហោហិ តុវំ [យទា ហោសិ តុវំ (ស្យា.), សទា ហោហិតិ ត្វំ (ក.)] មុនេ.

៣៧. ‘‘តម្ហា កាយា ចវិត្វាន, ទេវលោកំ អគច្ឆហំ;

តត្ថ ទិព្ពមយោ គន្ធោ, អន្តលិក្ខា បវស្សតិ [អន្តលិក្ខេ បវាយតិ (សី.)].

៣៨. ‘‘តត្រាបិ នាមធេយ្យំ មេ, បុណ្ណកោតិ អហូ តទា;

ទេវភូតោ មនុស្សោ វា, សង្កប្បំ បូរយាមហំ.

៣៩. ‘‘ឥទំ បច្ឆិមកំ មយ្ហំ, ចរិមោ វត្តតេ ភវោ;

ឥធាបិ បុណ្ណកោ នាម, នាមធេយ្យំ បកាសតិ.

៤០. ‘‘តោសយិត្វាន សម្ពុទ្ធំ, គោតមំ សក្យបុង្គវំ;

សព្ពាសវេ បរិញ្ញាយ, វិហរាមិ អនាសវោ.

៤១. ‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, យំ កម្មមករិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, តនុកិច្ចស្សិទំ ផលំ.

៤២. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… វិហរាមិ អនាសវោ.

៤៣. ‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

៤៤. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា បុណ្ណកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

បុណ្ណកត្ថេរស្សាបទានំ ទុតិយំ.

៣. មេត្តគុត្ថេរអបទានំ

៤៥. ‘‘ហិមវន្តស្សាវិទូរេ, អសោកោ នាម បព្ពតោ;

តត្ថាសិ អស្សមោ មយ្ហំ, វិស្សកម្មេន [វិសុកម្មេន (សី. ស្យា. ក.)] មាបិតោ.

៤៦. ‘‘សុមេធោ នាម សម្ពុទ្ធោ, អគ្គោ ការុណិកោ មុនិ;

និវាសយិត្វា បុព្ពណ្ហេ, បិណ្ឌាយ មេ [មំ (សី.)] ឧបាគមិ.

៤៧. ‘‘ឧបាគតំ មហាវីរំ, សុមេធំ លោកនាយកំ;

បគ្គយ្ហ សុគតបត្តំ [សុគតំ បត្តំ (សី.), សុភកំ បត្តំ (បី.)], សប្បិតេលំ អបូរយិំ [សប្បិតេលេន បូរយិំ (សី.), សប្បិតេលស្ស’បូរយិំ (?)].

៤៨. ‘‘ទត្វានហំ ពុទ្ធសេដ្ឋេ, សុមេធេ លោកនាយកេ;

អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វាន, ភិយ្យោ [ភីយោ (សី.), ភីយ្យោ (បី.)] ហាសំ ជនេសហំ.

៤៩. ‘‘ឥមិនា សប្បិទានេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;

ទេវភូតោ មនុស្សោ វា, លភាមិ វិបុលំ សុខំ.

៥០. ‘‘វិនិបាតំ វិវជ្ជេត្វា, សំសរាមិ ភវាភវេ;

តត្ថ ចិត្តំ បណិធិត្វា, លភាមិ អចលំ បទំ.

៥១. ‘‘លាភា តុយ្ហំ សុលទ្ធំ តេ, យំ មំ អទ្ទក្ខិ ព្រាហ្មណ;

មម ទស្សនមាគម្ម, អរហត្តំ ភវិស្សតិ [អរហា ត្វំ ភវិស្សសិ (សី. បី.), អរហត្តំ គមិស្សសិ (ស្យា.)].

៥២. ‘‘វិស្សត្ថោ [វិស្សដ្ឋោ (ស្យា. បី.), វិសដ្ឋោ (ក.)] ហោហិ មា ភាយិ, អធិគន្ត្វា មហាយសំ;

មមញ្ហិ សប្បិំ ទត្វាន, បរិមោក្ខសិ ជាតិយា.

៥៣. ‘‘ឥមិនា សប្បិទានេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;

ទេវភូតោ មនុស្សោ វា, លភសេ វិបុលំ សុខំ.

៥៤. ‘‘ឥមិនា សប្បិទានេន, មេត្តចិត្តវតាយ ច;

អដ្ឋារសេ កប្បសតេ, ទេវលោកេ រមិស្សសិ.

៥៥. ‘‘អដ្ឋតិំសតិក្ខត្តុញ្ច, ទេវរាជា ភវិស្សសិ;

បទេសរជ្ជំ វិបុលំ, គណនាតោ អសង្ខិយំ.

៥៦. ‘‘ឯកបញ្ញាសក្ខត្តុញ្ច, ចក្កវត្តី ភវិស្សសិ;

ចាតុរន្តោ វិជិតាវី, ជម្ពុមណ្ឌស្ស [ជម្ពុសណ្ឌស្ស (សី. បី.)] ឥស្សរោ.

៥៧. ‘‘មហាសមុទ្ទោវក្ខោភោ, ទុទ្ធរោ បថវី យថា;

ឯវមេវ ច តេ ភោគា, អប្បមេយ្យា ភវិស្សរេ.

៥៨. ‘‘សដ្ឋិកោដី ហិរញ្ញស្ស, ចជិត្វា [ចត្វាន (សី. ក.), ទត្វាន (ស្យា. បី.)] បព្ពជិំ អហំ;

កិំ កុសលំ គវេសន្តោ, ពាវរិំ ឧបសង្កមិំ.

៥៩. ‘‘តត្ថ មន្តេ អធីយាមិ, ឆឡង្គំ នាម លក្ខណំ;

តមន្ធការំ វិធមំ, ឧប្បជ្ជិ ត្វំ មហាមុនិ.

៦០. ‘‘តវ ទស្សនកាមោហំ, អាគតោម្ហិ មហាមុនិ;

តវ ធម្មំ សុណិត្វាន, បត្តោម្ហិ អចលំ បទំ.

៦១. ‘‘តិំសកប្បសហស្សម្ហិ, សប្បិំ ពុទ្ធស្សទាសហំ;

ឯត្ថន្តរេ នាភិជានេ, សប្បិំ វិញ្ញាបិតំ [វិញ្ញាបិតា (?)] មយា.

៦២. ‘‘មម សង្កប្បមញ្ញាយ, ឧប្បជ្ជតិ យទិច្ឆកំ;

ចិត្តមញ្ញាយ និព្ពត្តំ, សព្ពេ សន្តប្បយាមហំ.

៦៣. ‘‘អហោ ពុទ្ធា អហោ ធម្មា [អហោ ពុទ្ធោ អហោ ធម្មោ (សី.) ថេរគា. ២០១ ថេរគាថាយ តទដ្ឋកថាយ ច សំសន្ទេតព្ពំ], អហោ នោ សត្ថុ សម្បទា;

ថោកញ្ហិ សប្បិំ ទត្វាន, អប្បមេយ្យំ លភាមហំ.

៦៤. ‘‘មហាសមុទ្ទេ ឧទកំ, យាវតា នេរុបស្សតោ;

មម សប្បិំ ឧបាទាយ, កលភាគំ ន ហេស្សតិ [ហិស្សតិ (ស្យា. ក.), ឯស្សតិ (សី.)].

៦៥. ‘‘យាវតា ចក្កវាឡស្ស, ករិយន្តស្ស [ការយន្តស្ស (ស្យា.), កយិរន្តស្ស (បី.), អាហរន្តស្ស (ក.)] រាសិតោ;

មម និព្ពត្តវត្ថានំ [មយា និវត្ថវត្ថានំ (បី.)], ឱកាសោ សោ ន សម្មតិ.

៦៦. ‘‘បព្ពតរាជា ហិមវា, បវរោបិ សិលុច្ចយោ;

មមានុលិត្តគន្ធស្ស, ឧបនិធិំ [ឧបនិធំ (សី. ស្យា. ក.), ឧបនីយំ (បី.)] ន ហេស្សតិ.

៦៧. ‘‘វត្ថំ គន្ធញ្ច សប្បិញ្ច, អញ្ញញ្ច ទិដ្ឋធម្មិកំ;

អសង្ខតញ្ច និព្ពានំ, សប្បិទានស្សិទំ ផលំ.

៦៨. ‘‘សតិបដ្ឋានសយនោ, សមាធិឈានគោចរោ;

ពោជ្ឈង្គភោជនោ [… ជននោ (ស្យា. ក.)] អជ្ជ, សប្បិទានស្សិទំ ផលំ.

៦៩. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… វិហរាមិ អនាសវោ.

៧០. ‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

៧១. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា មេត្តគូ ថេរោ ឥមា គាថាយោ

អភាសិត្ថាតិ.

មេត្តគុត្ថេរស្សាបទានំ តតិយំ.

៤. ធោតកត្ថេរអបទានំ

៧២. ‘‘គង្គា ភាគីរថី នាម, ហិមវន្តា បភាវិតា [ហិមវន្តប្បភាវិតា (សី.)];

ហំសវតិយា ទ្វារេន, អនុសន្ទតិ តាវទេ.