៣៤. គន្ធោទកវគ្គោ

១. គន្ធធូបិយត្ថេរអបទានំ

១. ‘‘សិទ្ធត្ថស្ស ភគវតោ, គន្ធធូបំ អទាសហំ;

សុមនេហិ បដិច្ឆន្នំ, ពុទ្ធានុច្ឆវិកញ្ច តំ.

២. ‘‘កញ្ចនគ្ឃិយសង្កាសំ, ពុទ្ធំ លោកគ្គនាយកំ;

ឥន្ទីវរំវ ជលិតំ, អាទិត្តំវ ហុតាសនំ.

៣. ‘‘ព្យគ្ឃុសភំវ បវរំ, អភិជាតំវ កេសរិំ;

និសិន្នំ សមណានគ្គំ, ភិក្ខុសង្ឃបុរក្ខតំ.

៤. ‘‘ទិស្វា ចិត្តំ បសាទេត្វា, បគ្គហេត្វាន អញ្ជលិំ;

វន្ទិត្វា សត្ថុនោ បាទេ, បក្កាមិំ ឧត្តរាមុខោ.

៥. ‘‘ចតុន្នវុតិតោ កប្បេ, យំ គន្ធមទទិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, គន្ធបូជាយិទំ ផលំ.

៦. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ, វិមោក្ខាបិ ច អដ្ឋិមេ;

ឆឡភិញ្ញា សច្ឆិកតា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា គន្ធធូបិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

គន្ធធូបិយត្ថេរស្សាបទានំ បឋមំ.

២. ឧទកបូជកត្ថេរអបទានំ

៧. ‘‘សុវណ្ណវណ្ណំ សម្ពុទ្ធំ, គច្ឆន្តំ អនិលញ្ជសេ;

ឃតាសនំវ ជលិតំ, អាទិត្តំវ ហុតាសនំ.

៨. ‘‘បាណិនា ឧទកំ គយ្ហ, អាកាសេ ឧក្ខិបិំ អហំ;

សម្បដិច្ឆិ មហាវីរោ, ពុទ្ធោ ការុណិកោ ឥសិ.

៩. ‘‘អន្តលិក្ខេ ឋិតោ សត្ថា, បទុមុត្តរនាមកោ;

មម សង្កប្បមញ្ញាយ, ឥមំ គាថមភាសថ.

១០. ‘‘‘ឥមិនា ទកទានេន, បីតិឧប្បាទនេន ច;

កប្បសតសហស្សម្បិ, ទុគ្គតិំ នុបបជ្ជសិ’.

១១. ‘‘តេន កម្មេន ទ្វិបទិន្ទ, លោកជេដ្ឋ នរាសភ;

បត្តោម្ហិ អចលំ ឋានំ, ហិត្វា ជយបរាជយំ.

១២. ‘‘សហស្សរាជនាមេន, តយោ ច ចក្កវត្តិនោ;

បញ្ចសដ្ឋិកប្បសតេ, ចាតុរន្តា ជនាធិបា.

១៣. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ឧទកបូជកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

ឧទកបូជកត្ថេរស្សាបទានំ ទុតិយំ.

៣. បុន្នាគបុប្ផិយត្ថេរអបទានំ

១៤. ‘‘កាននំ វនមោគយ្ហ, វសាមិ លុទ្ទកោ អហំ;

បុន្នាគំ បុប្ផិតំ ទិស្វា, ពុទ្ធសេដ្ឋំ អនុស្សរិំ.

១៥. ‘‘តំ បុប្ផំ ឱចិនិត្វាន, សុគន្ធំ គន្ធិតំ សុភំ;

ថូបំ កត្វាន បុលិនេ, ពុទ្ធស្ស អភិរោបយិំ.

១៦. ‘‘ទ្វេនវុតេ ឥតោ កប្បេ, យំ បុប្ផមភិបូជយិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ពុទ្ធបូជាយិទំ ផលំ.

១៧. ‘‘ឯកម្ហិ នវុតេ កប្បេ, ឯកោ អាសិំ តមោនុទោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

១៨. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា បុន្នាគបុប្ផិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

បុន្នាគបុប្ផិយត្ថេរស្សាបទានំ តតិយំ.

៤. ឯកទុស្សទាយកត្ថេរអបទានំ

១៩. ‘‘នគរេ ហំសវតិយា, អហោសិំ តិណហារកោ;

តិណហារេន ជីវាមិ, តេន បោសេមិ ទារកេ.

២០. ‘‘បទុមុត្តរោ នាម ជិនោ, សព្ពធម្មាន បារគូ;

តមន្ធការំ នាសេត្វា, ឧប្បជ្ជិ លោកនាយកោ.

២១. ‘‘សកេ ឃរេ និសីទិត្វា, ឯវំ ចិន្តេសហំ តទា;

‘ពុទ្ធោ លោកេ សមុប្បន្នោ, ទេយ្យធម្មោ ច នត្ថិ មេ.

២២. ‘‘‘ឥទំ មេ សាដកំ ឯកំ, នត្ថិ មេ កោចិ ទាយកោ;

ទុក្ខោ និរយសម្ផស្សោ, រោបយិស្សាមិ ទក្ខិណំ’.

២៣. ‘‘ឯវាហំ ចិន្តយិត្វាន, សកំ ចិត្តំ បសាទយិំ;

ឯកំ ទុស្សំ គហេត្វាន, ពុទ្ធសេដ្ឋស្សទាសហំ.

២៤. ‘‘ឯកំ ទុស្សំ ទទិត្វាន, ឧក្កុដ្ឋិំ សម្បវត្តយិំ;

យទិ ពុទ្ធោ តុវំ វីរ, តារេហិ មំ មហាមុនិ.

២៥. ‘‘បទុមុត្តរោ លោកវិទូ, អាហុតីនំ បដិគ្គហោ;

មម ទានំ បកិត្តេន្តោ, អកា មេ អនុមោទនំ.

២៦. ‘‘‘ឥមិនា ឯកទុស្សេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;

កប្បសតសហស្សានិ, វិនិបាតំ ន គច្ឆតិ.

២៧. ‘‘‘ឆត្តិំសក្ខត្តុំ ទេវិន្ទោ, ទេវរជ្ជំ ករិស្សតិ;

តេត្តិំសក្ខត្តុំ រាជា ច, ចក្កវត្តី ភវិស្សតិ;

បទេសរជ្ជំ វិបុលំ, គណនាតោ អសង្ខិយំ.

២៨. ‘‘‘ទេវលោកេ មនុស្សេ វា, សំសរន្តោ តុវំ ភវេ;

រូបវា គុណសម្បន្នោ, អនវក្កន្តទេហវា;

អក្ខោភំ អមិតំ ទុស្សំ, លភិស្សសិ យទិច្ឆកំ’.

២៩. ‘‘ឥទំ វត្វាន សម្ពុទ្ធោ, ជលជុត្តមនាមកោ;

នភំ អព្ភុគ្គមី ធីរោ, ហំសរាជាវ អម្ពរេ.

៣០. ‘‘យំ យំ យោនុបបជ្ជាមិ, ទេវត្តំ អថ មានុសំ;

ភោគេ មេ ឩនតា នត្ថិ, ឯកទុស្សស្សិទំ ផលំ.

៣១. ‘‘បទុទ្ធារេ បទុទ្ធារេ, ទុស្សំ និព្ពត្តតេ មមំ;

ហេដ្ឋា ទុស្សម្ហិ តិដ្ឋាមិ, ឧបរិ ឆទនំ មម.

៣២. ‘‘ចក្កវាឡមុបាទាយ, សកាននំ សបព្ពតំ;

ឥច្ឆមានោ ចហំ អជ្ជ, ទុស្សេហិ ឆាទយេយ្យហំ.

៣៣. ‘‘តេនេវ ឯកទុស្សេន, សំសរន្តោ ភវាភវេ;

សុវណ្ណវណ្ណោ ហុត្វាន, សំសរាមិ ភវាភវេ.

៣៤. ‘‘វិបាកំ ឯកទុស្សស្ស, នជ្ឈគំ កត្ថចិក្ខយំ;

អយំ មេ អន្តិមា ជាតិ, វិបច្ចតិ ឥធាបិ មេ.

៣៥. ‘‘សតសហស្សិតោ កប្បេ, យំ ទុស្សមទទិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ឯកទុស្សស្សិទំ ផលំ.

៣៦. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ, ភវា សព្ពេ សមូហតា;

នាគោវ ពន្ធនំ ឆេត្វា, វិហរាមិ អនាសវោ.

៣៧. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ឯកទុស្សទាយកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

ឯកទុស្សទាយកត្ថេរស្សាបទានំ ចតុត្ថំ.

៥. ផុសិតកម្បិយត្ថេរអបទានំ

៣៨. ‘‘វិបស្សី នាម [សព្ពត្ថបិ ឯវមេវ ទិស្សតិ]

សម្ពុទ្ធោ, លោកជេដ្ឋោ នរាសភោ.

ខីណាសវេហិ សហិតោ, សង្ឃារាមេ វសី តទា.

៣៩. ‘‘អារាមទ្វារា និក្ខម្ម, វិបស្សី [សព្ពត្ថបិ ឯវមេវ ទិស្សតិ] លោកនាយកោ;

សហ សតសហស្សេហិ, អដ្ឋ [សហស្សសតសិស្សេហិ, អដ្ឋ (ក.), អដ្ឋ សតសហស្សេហិ, សហ (?)] ខីណាសវេហិ សោ.

៤០. ‘‘អជិនេន និវត្ថោហំ, វាកចីរធរោបិ ច;

កុសុមោទកមាទាយ [កុសុម្ភោទក… (សី. ស្យា.)], សម្ពុទ្ធំ ឧបសង្កមិំ.

៤១. ‘‘សកំ ចិត្តំ បសាទេត្វា, វេទជាតោ កតញ្ជលី;

កុសុមោទកមាទាយ, ពុទ្ធមព្ភុក្កិរិំ អហំ.

៤២. ‘‘តេន កម្មេន សម្ពុទ្ធោ, ជលជុត្តមនាមកោ [សព្ពត្ថបិ ឯវមេវ ទិស្សតិ];

មម កម្មំ បកិត្តេត្វា, អគមា យេន បត្ថិតំ.

៤៣. ‘‘ផុសិតា បញ្ចសហស្សា, យេហិ បូជេសហំ ជិនំ;

អឌ្ឍតេយ្យសហស្សេហិ, ទេវរជ្ជំ អការយិំ.

៤៤. ‘‘អឌ្ឍតេយ្យសហស្សេហិ, ចក្កវត្តី អហោសហំ;

អវសេសេន កម្មេន, អរហត្តមបាបុណិំ.

៤៥. ‘‘ទេវរាជា យទា ហោមិ [អហោសិំ (ស្យា. ក.)], មនុជាធិបតី យទា [តទា (ស្យា. ក.)];

តមេវ នាមធេយ្យំ មេ, ផុសិតោ នាម ហោមហំ.

៤៦. ‘‘ទេវភូតស្ស សន្តស្ស, អថាបិ មានុសស្ស វា;

សមន្តា ព្យាមតោ មយ្ហំ, ផុសិតំវ បវស្សតិ.

៤៧. ‘‘ភវា ឧគ្ឃាដិតា មយ្ហំ, កិលេសា ឈាបិតា មម;

សព្ពាសវបរិក្ខីណោ, ផុសិតស្ស ឥទំ ផលំ.

៤៨. ‘‘ចន្ទនស្សេវ មេ កាយា, តថា គន្ធោ បវាយតិ;

សរីរតោ មម គន្ធោ, អឌ្ឍកោសេ បវាយតិ.

៤៩. ‘‘ទិព្ពគន្ធំ សម្បវន្តំ, បុញ្ញកម្មសមង្គិនំ;

គន្ធំ ឃត្វាន ជានន្តិ, ផុសិតោ អាគតោ ឥធ.

៥០. ‘‘សាខាបលាសកដ្ឋានិ, តិណានិបិ ច សព្ពសោ;

មម សង្កប្បមញ្ញាយ, គន្ធោ សម្បជ្ជតេ ខណេ.

៥១. ‘‘សតសហស្សិតោ [សព្ពត្ថបិ ឯវមេវ ទិស្សតិ] កប្បេ, ចន្ទនំ អភិបូជយិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ផុសិតស្ស ឥទំ ផលំ.

៥២. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ផុសិតកម្បិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

ផុសិតកម្បិយត្ថេរស្សាបទានំ បញ្ចមំ.

៦. បភង្ករត្ថេរអបទានំ

៥៣. ‘‘បទុមុត្តរភគវតោ, លោកជេដ្ឋស្ស តាទិនោ;

វិបិនេ ចេតិយំ អាសិ, វាឡមិគសមាកុលេ.

៥៤. ‘‘ន កោចិ វិសហិ គន្តុំ, ចេតិយំ អភិវន្ទិតុំ;

តិណកដ្ឋលតោនទ្ធំ, បលុគ្គំ អាសិ ចេតិយំ.

៥៥. ‘‘វនកម្មិកោ តទា អាសិំ, បិតុមាតុមតេនហំ [បិតុបេតាមហេនហំ (សី.), បិតាបេតាមហេនហំ (ស្យា.)];

អទ្ទសំ វិបិនេ ថូបំ, លុគ្គំ តិណលតាកុលំ.

៥៦. ‘‘ទិស្វានាហំ ពុទ្ធថូបំ, គរុចិត្តំ ឧបដ្ឋហិំ;

ពុទ្ធសេដ្ឋស្ស ថូបោយំ, បលុគ្គោ អច្ឆតី វនេ.

៥៧. ‘‘នច្ឆន្នំ នប្បតិរូបំ, ជានន្តស្ស គុណាគុណំ;

ពុទ្ធថូបំ អសោធេត្វា, អញ្ញំ កម្មំ បយោជយេ.

៥៨. ‘‘តិណកដ្ឋញ្ច វល្លិញ្ច, សោធយិត្វាន ចេតិយេ;

វន្ទិត្វា អដ្ឋ វារានិ [អដ្ឋ ឋានានិ (ក.)], បដិកុដិកោ អគច្ឆហំ.

៥៩. ‘‘តេន កម្មេន សុកតេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;

ជហិត្វា មានុសំ ទេហំ, តាវតិំសមគច្ឆហំ.

៦០. ‘‘តត្ថ មេ សុកតំ ព្យម្ហំ, សោវណ្ណំ សបភស្សរំ;

សដ្ឋិយោជនមុព្ពិទ្ធំ, តិំសយោជនវិត្ថតំ.

៦១. ‘‘តិសតានិ ច វារានិ, ទេវរជ្ជមការយិំ;

បញ្ចវីសតិក្ខត្តុញ្ច, ចក្កវត្តី អហោសហំ.

៦២. ‘‘ភវាភវេ សំសរន្តោ, មហាភោគំ លភាមហំ;

ភោគេ មេ ឩនតា នត្ថិ, សោធនាយ ឥទំ ផលំ.

៦៣. ‘‘សិវិកា ហត្ថិខន្ធេន, វិបិនេ គច្ឆតោ មម;

យំ យំ ទិសាហំ គច្ឆាមិ, សរណំ សម្បតេ [សិជ្ឈតេ (ក.)] វនំ.

៦៤. ‘‘ខាណុំ វា កណ្ដកំ វាបិ, នាហំ បស្សាមិ ចក្ខុនា;

បុញ្ញកម្មេន សំយុត្តោ, សយមេវាបនីយរេ.

៦៥. ‘‘កុដ្ឋំ គណ្ឌោ កិលាសោ ច, អបមារោ វិតច្ឆិកា;

ទទ្ទុ កច្ឆុ [កណ្ឌុ (ស្យា.)] ច មេ នត្ថិ, សោធនាយ ឥទំ ផលំ.

៦៦. ‘‘អញ្ញម្បិ មេ អច្ឆរិយំ, ពុទ្ធថូបស្ស សោធនេ [ពុទ្ធថូបម្ហិ សោធិតេ (ស្យា.)];

នាភិជានាមិ មេ កាយេ, ជាតំ បិឡកពិន្ទុកំ.

៦៧. ‘‘អញ្ញម្បិ មេ អច្ឆរិយំ, ពុទ្ធថូបម្ហិ សោធិតេ [សព្ពត្ថបិ ឯវមេវ ទិស្សតិ, តថា ឧបរិបិ];

ទុវេ ភវេ សំសរាមិ, ទេវត្តេ អថ មានុសេ.