២០. តមាលបុប្ផិយវគ្គោ

១. តមាលបុប្ផិយត្ថេរអបទានំ

១. ‘‘ចុល្លាសីតិសហស្សានិ, ថម្ភា សោវណ្ណយា អហូ;

ទេវលដ្ឋិបដិភាគំ, វិមានំ មេ សុនិម្មិតំ.

២. ‘‘តមាលបុប្ផំ បគ្គយ្ហ, វិប្បសន្នេន ចេតសា;

ពុទ្ធស្ស អភិរោបយិំ, សិខិនោ លោកពន្ធុនោ.

៣. ‘‘ឯកត្តិំសេ ឥតោ កប្បេ, យំ កម្មមករិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ពុទ្ធបូជាយិទំ ផលំ.

៤. ‘‘ឥតោ វីសតិមេ កប្បេ, ចន្ទតិត្តោតិ ឯកកោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៥. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ, វិមោក្ខាបិ ច អដ្ឋិមេ;

ឆឡភិញ្ញា សច្ឆិកតា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា តមាលបុប្ផិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

តមាលបុប្ផិយត្ថេរស្សាបទានំ បឋមំ.

២. តិណសន្ថារកត្ថេរអបទានំ

៦. ‘‘យទា វនវាសី [យំ ទាយវាសិកោ (សី.)] ឥសិ, តិណំ លាយតិ សត្ថុនោ;

សព្ពេ បទក្ខិណាវដ្ដា [បទក្ខិណាវត្តា (សី. ស្យា.)], បថព្យា [បុថវ្យា (សី.)] និបតិំសុ តេ.

៧. ‘‘តមហំ តិណមាទាយ, សន្ថរិំ ធរណុត្តមេ;

តីណេវ តាលបត្តានិ, អាហរិត្វានហំ តទា.

៨. ‘‘តិណេន ឆទនំ កត្វា, សិទ្ធត្ថស្ស អទាសហំ;

សត្តាហំ ធារយុំ តស្ស [តត្ថ (ស្យា.)], ទេវមានុសសត្ថុនោ.

៩. ‘‘ចតុន្នវុតិតោ កប្បេ, យំ តិណំ អទទិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, តិណទានស្សិទំ ផលំ.

១០. ‘‘បញ្ចសដ្ឋិម្ហិតោ កប្បេ, ចត្តារោសុំ មហទ្ធនា;

សត្តរតនសម្បន្នា, ចក្កវត្តី មហព្ពលា.

១១. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា តិណសន្ថារកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

តិណសន្ថារកត្ថេរស្សាបទានំ ទុតិយំ.

៣. ខណ្ឌបុល្លិយត្ថេរអបទានំ

១២. ‘‘ផុស្សស្ស ខោ ភគវតោ, ថូបោ អាសិ មហាវនេ;

កុញ្ជរេហិ តទា ភិន្នោ, បរូឡ្ហោ បាទបោ [បរូឡ្ហបាទបោ (សី.), សំរូឡ្ហោ បាទបោ (ស្យា.)] តហិំ.

១៣. ‘‘វិសមញ្ច សមំ កត្វា, សុធាបិណ្ឌំ អទាសហំ;

តិលោកគរុនោ តស្ស, គុណេហិ បរិតោសិតោ [បរិតោ សុតោ (ក.)].

១៤. ‘‘ទ្វេនវុតេ ឥតោ កប្បេ, យំ កម្មមករិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, សុធាបិណ្ឌស្សិទំ ផលំ.

១៥. ‘‘សត្តសត្តតិកប្បម្ហិ, ជិតសេនាសុំ សោឡស;

សត្តរតនសម្បន្នា, ចក្កវត្តី មហព្ពលា.

១៦. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ខណ្ឌផុល្លិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

ខណ្ឌបុល្លិយត្ថេរស្សាបទានំ តតិយំ.

៤. អសោកបូជកត្ថេរអបទានំ

១៧. ‘‘តិវរាយំ [តិបុរាយំ (ស្យា.)] បុរេ រម្មេ, រាជុយ្យានំ អហុ តទា;

ឧយ្យានបាលោ តត្ថាសិំ, រញ្ញោ ពទ្ធចរោ អហំ.

១៨. ‘‘បទុមោ នាម នាមេន, សយម្ភូ សប្បភោ អហុ;

និសិន្នំ [និសិន្នោ (ក.)] បុណ្ឌរីកម្ហិ, ឆាយា ន ជហិ តំ មុនិំ.

១៩. ‘‘អសោកំ បុប្ផិតំ ទិស្វា, បិណ្ឌិភារំ សុទស្សនំ;

ពុទ្ធស្ស អភិរោបេសិំ, ជលជុត្តមនាមិនោ.

២០. ‘‘ចតុន្នវុតិតោ កប្បេ, យំ បុប្ផមភិរោបយិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ពុទ្ធបូជាយិទំ ផលំ.

២១. ‘‘សត្តតិំសម្ហិតោ កប្បេ, សោឡស អរណញ្ជហា [អរុណញ្ជហា (សី.)];

សត្តរតនសម្បន្នា, ចក្កវត្តី មហព្ពលា.

២២. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា អសោកបូជកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

អសោកបូជកត្ថេរស្សាបទានំ ចតុត្ថំ.

៥. អង្កោលកត្ថេរអបទានំ

២៣. ‘‘អង្កោលំ បុប្ផិតំ ទិស្វា, មាលាវរំ សកោសកំ [សមោគធំ (ស្យា.)];

ឱចិនិត្វាន តំ បុប្ផំ, អគមំ ពុទ្ធសន្តិកំ.

២៤. ‘‘សិទ្ធត្ថោ តម្ហិ សមយេ, បតិលីនោ មហាមុនិ;

មុហុត្តំ បដិមានេត្វា, គុហាយំ បុប្ផមោកិរិំ.

២៥. ‘‘ចតុន្នវុតិតោ កប្បេ, យំ បុប្ផមភិបូជយិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, បុប្ផទានស្សិទំ [ពុទ្ធបូជាយិទំ (សី. ស្យា.)] ផលំ.

២៦. ‘‘ឆត្តិំសម្ហិ ឥតោ កប្បេ, អាសេកោ ទេវគជ្ជិតោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

២៧. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា អង្កោលកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

អង្កោលកត្ថេរស្សាបទានំ បញ្ចមំ.

៦. កិសលយបូជកត្ថេរអបទានំ

២៨. ‘‘នគរេ ទ្វារវតិយា, មាលាវច្ឆោ មមំ អហុ;

ឧទបានោ ច តត្ថេវ, បាទបានំ វិរោហនោ.

២៩. ‘‘សពលេន ឧបត្ថទ្ធោ, សិទ្ធត្ថោ អបរាជិតោ;

មមានុកម្បមានោ សោ, គច្ឆតេ អនិលញ្ជសេ.

៣០. ‘‘អញ្ញំ កិញ្ចិ ន បស្សាមិ, បូជាយោគ្គំ មហេសិនោ;

អសោកំ បល្លវំ ទិស្វា, អាកាសេ ឧក្ខិបិំ អហំ.

៣១. ‘‘ពុទ្ធស្ស តេ កិសលយា, គច្ឆតោ យន្តិ បច្ឆតោ;

តាហំ ទិស្វាន សំវិជិំ [សោហំ ទិស្វាន តំ ឥទ្ធិំ (សី. ស្យា.)], អហោ ពុទ្ធស្សុឡារតា.

៣២. ‘‘ចតុន្នវុតិតោ កប្បេ, បល្លវំ អភិរោបយិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ពុទ្ធបូជាយិទំ ផលំ.

៣៣. ‘‘សត្តតិំសេ [សត្តវីសេ (សី. ស្យា.)] ឥតោ កប្បេ, ឯកោ ឯកិស្សរោ អហុ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៣៤. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា កិសលយបូជកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

កិសលយបូជកត្ថេរស្សាបទានំ ឆដ្ឋំ.

៧. តិន្ទុកទាយកត្ថេរអបទានំ

៣៥. ‘‘គិរិទុគ្គចរោ អាសិំ, មក្កដោ ថាមវេគិកោ;

ផលិនំ តិន្ទុកំ ទិស្វា, ពុទ្ធសេដ្ឋំ អនុស្សរិំ.

៣៦. ‘‘និក្ខមិត្វា កតិបាហំ, វិចិនិំ លោកនាយកំ;

បសន្នចិត្តោ សុមនោ, សិទ្ធត្ថំ តិភវន្តគុំ.

៣៧. ‘‘មម សង្កប្បមញ្ញាយ, សត្ថា លោកេ អនុត្តរោ;

ខីណាសវសហស្សេហិ, អាគច្ឆិ មម សន្តិកំ.

៣៨. ‘‘បាមោជ្ជំ ជនយិត្វាន, ផលហត្ថោ ឧបាគមិំ;

បដិគ្គហេសិ ភគវា, សព្ពញ្ញូ វទតំ វរោ.

៣៩. ‘‘ចតុន្នវុតិតោ កប្បេ, យំ ផលំ អទទិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ផលទានស្សិទំ ផលំ.

៤០. ‘‘សត្តបញ្ញាសកប្បម្ហិ, ឧបនន្ទសនាមកោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៤១. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា តិន្ទុកទាយកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

តិន្ទុកទាយកត្ថេរស្សាបទានំ សត្តមំ.

៨. មុដ្ឋិបូជកត្ថេរអបទានំ

៤២. ‘‘សុមេធោ នាម ភគវា, លោកជេដ្ឋោ នរាសភោ;

បច្ឆិមេ អនុកម្បាយ, បធានំ បទហី ជិនោ.

៤៣. ‘‘តស្ស ចង្កមមានស្ស, ទ្វិបទិន្ទស្ស តាទិនោ;

គិរិនេលស្ស បុប្ផានំ, មុដ្ឋិំ ពុទ្ធស្ស រោបយិំ.

៤៤. ‘‘តេន ចិត្តប្បសាទេន, សុក្កមូលេន ចោទិតោ;

តិំសកប្បសហស្សានិ, ទុគ្គតិំ នុបបជ្ជហំ.

៤៥. ‘‘តេវីសតិកប្បសតេ, សុនេលោ នាម ខត្តិយោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ឯកោ អាសិំ មហព្ពលោ.

៤៦. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា មុដ្ឋិបូជកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

មុដ្ឋិបូជកត្ថេរស្សាបទានំ អដ្ឋមំ.

៩. កិំកណិកបុប្ផិយត្ថេរអបទានំ

៤៧. ‘‘សុមង្គលោតិ នាមេន, សយម្ភូ អបរាជិតោ;

បវនា និក្ខមិត្វាន, នគរំ បាវិសី ជិនោ.

៤៨. ‘‘បិណ្ឌចារំ ចរិត្វាន, និក្ខម្ម នគរា មុនិ;

កតកិច្ចោវ សម្ពុទ្ធោ, សោ វសី វនមន្តរេ.

៤៩. ‘‘កិំកណិបុប្ផំ បគ្គយ្ហ, ពុទ្ធស្ស អភិរោបយិំ;

បសន្នចិត្តោ សុមនោ, សយម្ភុស្ស មហេសិនោ.

៥០. ‘‘ចតុន្នវុតិតោ កប្បេ, យំ បុប្ផមភិរោបយិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ពុទ្ធបូជាយិទំ ផលំ.

៥១. ‘‘ឆឡាសីតិម្ហិតោ កប្បេ, អបិលាសិសនាមកោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៥២. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា កិំកណិកបុប្ផិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

កិំកណិកបុប្ផិយត្ថេរស្សាបទានំ នវមំ.

១០. យូថិកបុប្ផិយត្ថេរអបទានំ

៥៣. ‘‘បទុមុត្តរោ នាម ជិនោ, អាហុតីនំ បដិគ្គហោ;

បវនា និក្ខមិត្វាន, វិហារំ យាតិ ចក្ខុមា.

៥៤. ‘‘ឧភោ ហត្ថេហិ បគ្គយ្ហ, យូថិកំ បុប្ផមុត្តមំ;

ពុទ្ធស្ស អភិរោបយិំ, មេត្តចិត្តស្ស តាទិនោ.

៥៥. ‘‘តេន ចិត្តប្បសាទេន, អនុភោត្វាន សម្បទា;

កប្បានំ សតសហស្សំ, ទុគ្គតិំ នុបបជ្ជហំ.

៥៦. ‘‘ឥតោ បញ្ញាសកប្បេសុ, ឯកោ អាសិំ ជនាធិបោ;

សមិត្តនន្ទនោ នាម, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៥៧. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា យូថិកបុប្ផិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ;

យូថិកបុប្ផិយត្ថេរស្សាបទានំ ទសមំ.

តមាលបុប្ផិយវគ្គោ វីសតិមោ.

តស្សុទ្ទានំ –

តមាលតិណសន្ថារោ, ខណ្ឌផុល្លិ អសោកិយោ;

អង្កោលកី កិសលយោ, តិន្ទុកោ នេលបុប្ផិយោ;

កិំកណិកោ យូថិកោ ច, គាថា បញ្ញាស អដ្ឋ ចាតិ.

អថ វគ្គុទ្ទានំ –

ភិក្ខាទាយី បរិវារោ, សេរេយ្យោ សោភិតោ តថា;

ឆត្តញ្ច ពន្ធុជីវី ច, សុបារិចរិយោបិ ច.

កុមុទោ កុដជោ ចេវ, តមាលិ ទសមោ កតោ;

ឆសតានិ ច គាថានិ, ឆសដ្ឋិ ច តតុត្តរិ.

ភិក្ខាវគ្គទសកំ.