១៤. សោភិតវគ្គោ

១. សោភិតត្ថេរអបទានំ

១. ‘‘បទុមុត្តរោ នាម ជិនោ, លោកជេដ្ឋោ នរាសភោ;

មហតោ ជនកាយស្ស, ទេសេតិ អមតំ បទំ.

២. ‘‘តស្សាហំ វចនំ សុត្វា, វាចាសភិមុទីរិតំ [វាចាសភិមុទីរយិំ (?)];

អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វាន, ឯកគ្គោ អាសហំ តទា.

៣. ‘‘យថា សមុទ្ទោ ឧទធីនមគ្គោ, នេរូ នគានំ បវរោ សិលុច្ចយោ;

តថេវ យេ ចិត្តវសេន វត្តរេ, ន ពុទ្ធញាណស្ស កលំ ឧបេន្តិ តេ.

៤. ‘‘ធម្មវិធិំ [ធម្មេ វិធិំ (សី.)] ឋបេត្វាន, ពុទ្ធោ ការុណិកោ ឥសិ;

ភិក្ខុសង្ឃេ និសីទិត្វា, ឥមា គាថា អភាសថ.

៥. ‘‘‘យោ សោ ញាណំ បកិត្តេសិ, ពុទ្ធម្ហិ លោកនាយកេ;

កប្បានំ សតសហស្សំ, ទុគ្គតិំ ន គមិស្សតិ.

៦. ‘‘‘កិលេសេ ឈាបយិត្វាន, ឯកគ្គោ សុសមាហិតោ;

សោភិតោ នាម នាមេន, ហេស្សតិ សត្ថុ សាវកោ’.

៧. ‘‘បញ្ញាសេ កប្បសហស្សេ, សត្តេវាសុំ យសុគ្គតា [សមុគ្គតា (ស្យា.)];

សត្តរតនសម្បន្នា, ចក្កវត្តី មហព្ពលា.

៨. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ, ភវា សព្ពេ សមូហតា;

តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

៩. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ, វិមោក្ខាបិ ច អដ្ឋិមេ;

ឆឡភិញ្ញា សច្ឆិកតា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា សោភិតោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

សោភិតត្ថេរស្សាបទានំ បឋមំ.

២. សុទស្សនត្ថេរអបទានំ

១០. ‘‘វិនតា នទិយា [វិត្ថតាយ នទិយា (ស្យា.)] តីរេ, បិលក្ខុ [បិលក្ខោ (សី. ថេរគាថា អដ្ឋ.)] ផលិតោ អហុ;

តាហំ រុក្ខំ គវេសន្តោ, អទ្ទសំ លោកនាយកំ.

១១. ‘‘កេតកំ បុប្ផិតំ ទិស្វា, វណ្ដេ ឆេត្វានហំ តទា;

ពុទ្ធស្ស អភិរោបេសិំ, សិខិនោ លោកពន្ធុនោ.

១២. ‘‘យេន ញាណេន បត្តោសិ, អច្ចុតំ អមតំ បទំ;

តំ ញាណំ អភិបូជេមិ, ពុទ្ធសេដ្ឋ មហាមុនិ.

១៣. ‘‘ញាណម្ហិ បូជំ កត្វាន, បិលក្ខុមទ្ទសំ អហំ;

បដិលទ្ធោម្ហិ តំ បញ្ញំ [តំ សញ្ញំ (ស្យា.), តំ បុញ្ញំ (ក.)], ញាណបូជាយិទំ ផលំ.

១៤. ‘‘ឯកត្តិំសេ ឥតោ កប្បេ, យំ បុប្ផមភិរោបយិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ញាណបូជាយិទំ ផលំ.

១៥. ‘‘ឥតោ តេរសកប្បម្ហិ, ទ្វាទសាសុំ ផលុគ្គតា;

សត្តរតនសម្បន្នា, ចក្កវត្តី មហប្ផលា.

១៦. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា សុទស្សនោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

សុទស្សនត្ថេរស្សាបទានំ ទុតិយំ.

៣. ចន្ទនបូជនកត្ថេរអបទានំ

១៧. ‘‘ចន្ទភាគានទីតីរេ, អហោសិំ កិន្នរោ តទា;

បុប្ផភក្ខោ ចហំ អាសិំ, បុប្ផានិវសនោ តថា [បុប្ផានំ វសនោ អហំ (ស្យា.)].

១៨. ‘‘អត្ថទស្សី តុ ភគវា, លោកជេដ្ឋោ នរាសភោ;

វិបិនគ្គេន និយ្យាសិ, ហំសរាជាវ អម្ពរេ.

១៩. ‘‘នមោ តេ បុរិសាជញ្ញ, ចិត្តំ តេ សុវិសោធិតំ;

បសន្នមុខវណ្ណោសិ, វិប្បសន្នមុខិន្ទ្រិយោ.

២០. ‘‘ឱរោហិត្វាន អាកាសា, ភូរិបញ្ញោ សុមេធសោ;

សង្ឃាដិំ បត្ថរិត្វាន, បល្លង្កេន ឧបាវិសិ.

២១. ‘‘វិលីនំ ចន្ទនាទាយ, អគមាសិំ ជិនន្តិកំ;

បសន្នចិត្តោ សុមនោ, ពុទ្ធស្ស អភិរោបយិំ.

២២. ‘‘អភិវាទេត្វាន សម្ពុទ្ធំ, លោកជេដ្ឋំ នរាសភំ;

បាមោជ្ជំ ជនយិត្វាន, បក្កាមិំ ឧត្តរាមុខោ.

២៣. ‘‘អដ្ឋារសេ កប្បសតេ, ចន្ទនំ យំ អបូជយិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ពុទ្ធបូជាយិទំ ផលំ.

២៤. ‘‘ចតុទ្ទសេ កប្បសតេ, ឥតោ អាសិំសុ តេ តយោ;

រោហណី នាម [រោហិតា នាម (សី.), រោហិណី នាម (ស្យា.)] នាមេន, ចក្កវត្តី មហព្ពលា.

២៥. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ចន្ទនបូជនកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ;

ចន្ទនបូជនកត្ថេរស្សាបទានំ តតិយំ.

អដ្ឋមភាណវារំ.

៤. បុប្ផច្ឆទនិយត្ថេរអបទានំ

២៦. ‘‘សុនន្ទោ នាម នាមេន, ព្រាហ្មណោ មន្តបារគូ;

អជ្ឈាយកោ យាចយោគោ, វាជបេយ្យំ អយាជយិ.

២៧. ‘‘បទុមុត្តរោ លោកវិទូ, អគ្គោ ការុណិកោ ឥសិ;

ជនតំ អនុកម្បន្តោ, អម្ពរេ ចង្កមី តទា.

២៨. ‘‘ចង្កមិត្វាន សម្ពុទ្ធោ, សព្ពញ្ញូ លោកនាយកោ;

មេត្តាយ អផរិ សត្តេ, អប្បមាណេ [អប្បមាណំ (សី. ស្យា.)] និរូបធិ.

២៩. ‘‘វណ្ដេ ឆេត្វាន បុប្ផានិ, ព្រាហ្មណោ មន្តបារគូ;

សព្ពេ សិស្សេ សមានេត្វា, អាកាសេ ឧក្ខិបាបយិ.

៣០. ‘‘យាវតា នគរំ អាសិ, បុប្ផានំ ឆទនំ តទា;

ពុទ្ធស្ស អានុភាវេន, សត្តាហំ ន វិគច្ឆថ.

៣១. ‘‘តេនេវ សុក្កមូលេន, អនុភោត្វាន សម្បទា;

សព្ពាសវេ បរិញ្ញាយ, តិណ្ណោ លោកេ វិសត្តិកំ.

៣២. ‘‘ឯការសេ កប្បសតេ, បញ្ចតិំសាសុ ខត្តិយា;

អម្ពរំសសនាមា តេ, ចក្កវត្តី មហព្ពលា.

៣៣. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា បុប្ផច្ឆទនិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

បុប្ផច្ឆទនិយត្ថេរស្សាបទានំ ចតុត្ថំ.

៥. រហោសញ្ញកត្ថេរអបទានំ

៣៤. ‘‘ហិមវន្តស្សាវិទូរេ, វសភោ នាម បព្ពតោ;

តស្មិំ បព្ពតបាទម្ហិ, អស្សមោ អាសិ មាបិតោ.

៣៥. ‘‘តីណិ សិស្សសហស្សានិ, វាចេសិំ ព្រាហ្មណោ [ព្រាហ្មណេ (សី.)] តទា;

សំហរិត្វាន [សំសាវិត្វាន (ស្យា.)] តេ សិស្សេ, ឯកមន្តំ ឧបាវិសិំ.

៣៦. ‘‘ឯកមន្តំ និសីទិត្វា, ព្រាហ្មណោ មន្តបារគូ;

ពុទ្ធវេទំ គវេសន្តោ [បវេសន្តោ (ក.)], ញាណេ ចិត្តំ បសាទយិំ.

៣៧. ‘‘តត្ថ ចិត្តំ បសាទេត្វា, និសីទិំ បណ្ណសន្ថរេ;

បល្លង្កំ អាភុជិត្វាន, តត្ថ កាលង្កតោ អហំ.

៣៨. ‘‘ឯកត្តិំសេ ឥតោ កប្បេ, យំ សញ្ញមលភិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ញាណសញ្ញាយិទំ ផលំ.

៣៩. ‘‘សត្តវីសតិកប្បម្ហិ, រាជា សិរិធរោ អហុ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៤០. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា រហោសញ្ញកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

រហោសញ្ញកត្ថេរស្សាបទានំ បញ្ចមំ.

៦. ចម្បកបុប្ផិយត្ថេរអបទានំ

៤១. ‘‘កណិការំវ ជោតន្តំ, និសិន្នំ បព្ពតន្តរេ;

ឱភាសេន្តំ ទិសា សព្ពា, ឱសធិំ វិយ តារកំ [ឱសធី វិយ តារកា (ក.)].

៤២. ‘‘តយោ មាណវកា អាសុំ, សកេ សិប្បេ សុសិក្ខិតា;

ខារិភារំ គហេត្វាន, អន្វេន្តិ មម បច្ឆតោ.

៤៣. ‘‘បុដកេ សត្ត បុប្ផានិ, និក្ខិត្តានិ តបស្សិនា;

គហេត្វា តានិ ញាណម្ហិ, វេស្សភុស្សាភិរោបយិំ.

៤៤. ‘‘ឯកត្តិំសេ ឥតោ កប្បេ, យំ បុប្ផមភិរោបយិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ញាណបូជាយិទំ ផលំ.

៤៥. ‘‘ឯកូនតិំសកប្បម្ហិ, វិបុលាភ [វិហតាភា (ស្យា.)] សនាមកោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី [រាជា ហោសិ (ក.)] មហព្ពលោ.

៤៦. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ចម្បកបុប្ផិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ;

ចម្បកបុប្ផិយត្ថេរស្សាបទានំ ឆដ្ឋំ.

៧. អត្ថសន្ទស្សកត្ថេរអបទានំ

៤៧. ‘‘វិសាលមាឡេ អាសីនោ, អទ្ទសំ លោកនាយកំ;

ខីណាសវំ ពលប្បត្តំ, ភិក្ខុសង្ឃបុរក្ខតំ.

៤៨. ‘‘សតសហស្សា តេវិជ្ជា, ឆឡភិញ្ញា មហិទ្ធិកា;

បរិវារេន្តិ សម្ពុទ្ធំ, កោ ទិស្វា នប្បសីទតិ.

៤៩. ‘‘ញាណេ ឧបនិធា យស្ស, ន វិជ្ជតិ សទេវកេ;

អនន្តញាណំ សម្ពុទ្ធំ, កោ ទិស្វា នប្បសីទតិ.

៥០. ‘‘ធម្មកាយញ្ច ទីបេន្តំ, កេវលំ រតនាករំ;

វិកប្បេតុំ [វិកោបេតុំ (សី. ស្យា.)] ន សក្កោន្តិ, កោ ទិស្វា នប្បសីទតិ.

៥១. ‘‘ឥមាហិ តីហិ គាថាហិ, នារទោវ្ហយវច្ឆលោ [សរគច្ឆិយោ (សី.), បុរគច្ឆិយោ (ស្យា.)];

បទុមុត្តរំ ថវិត្វាន, សម្ពុទ្ធំ អបរាជិតំ.

៥២. ‘‘តេន ចិត្តប្បសាទេន, ពុទ្ធសន្ថវនេន ច;

កប្បានំ សតសហស្សំ, ទុគ្គតិំ, នុបបជ្ជហំ.

៥៣. ‘‘ឥតោ តិំសកប្បសតេ, សុមិត្តោ នាម ខត្តិយោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៥៤. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា អត្ថសន្ទស្សកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

អត្ថសន្ទស្សកត្ថេរស្សាបទានំ សត្តមំ.

៨. ឯកបសាទនិយត្ថេរអបទានំ

៥៥. ‘‘នារទោ ឥតិ មេ នាមំ [នារទោ ឥតិ នាមេន (ស្យា. ក.) ឧបរិ តេវីសតិមវគ្គេ បន ឆដ្ឋាបទានេ ‘‘មេ នាមំ‘‘ឥច្ចេវ ទិស្សតិ], កេសវោ ឥតិ មំ វិទូ;

កុសលាកុសលំ ឯសំ, អគមំ ពុទ្ធសន្តិកំ.

៥៦. ‘‘មេត្តចិត្តោ ការុណិកោ, អត្ថទស្សី មហាមុនិ;

អស្សាសយន្តោ សត្តេ សោ, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា.

៥៧. ‘‘សកំ ចិត្តំ បសាទេត្វា, សិរេ កត្វាន អញ្ជលិំ;

សត្ថារំ អភិវាទេត្វា, បក្កាមិំ បាចិនាមុខោ.

៥៨. ‘‘សត្តរសេ កប្បសតេ, រាជា អាសិ មហីបតិ;

អមិត្តតាបនោ នាម, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៥៩. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ឯកបសាទនិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

ឯកបសាទនិយត្ថេរស្សាបទានំ អដ្ឋមំ.

៩. សាលបុប្ផទាយកត្ថេរអបទានំ

៦០. ‘‘មិគរាជា តទា អាសិំ, អភិជាតោ សុកេសរី;

គិរិទុគ្គំ គវេសន្តោ, អទ្ទសំ លោកនាយកំ.

៦១. ‘‘អយំ នុ ខោ មហាវីរោ, និព្ពាបេតិ មហាជនំ;

យំនូនាហំ ឧបាសេយ្យំ, ទេវទេវំ នរាសភំ.

៦២. ‘‘សាខំ សាលស្ស ភញ្ជិត្វា, សកោសំ បុប្ផមាហរិំ;

ឧបគន្ត្វាន សម្ពុទ្ធំ, អទាសិំ បុប្ផមុត្តមំ.

៦៣. ‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, យំ បុប្ផមភិរោបយិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, បុប្ផទានស្សិទំ ផលំ.

៦៤. ‘‘ឥតោ ច នវមេ កប្បេ, វិរោចនសនាមកា;

តយោ អាសិំសុ រាជានោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលា.

៦៥. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា សាលបុប្ផទាយកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.