១៣. សេរេយ្យវគ្គោ

១. សេរេយ្យកត្ថេរអបទានំ

១. ‘‘អជ្ឈាយកោ មន្តធរោ, តិណ្ណំ វេទាន បារគូ;

អព្ភោកាសេ ឋិតោ សន្តោ, អទ្ទសំ លោកនាយកំ.

២. ‘‘សីហំ យថា វនចរំ, ព្យគ្ឃរាជំវ និត្តសំ;

តិធាបភិន្នមាតង្គំ, កុញ្ជរំវ មហេសិនំ.

៣. ‘‘សេរេយ្យកំ គហេត្វាន, អាកាសេ ឧក្ខិបិំ [និក្ខិបិំ (ក.)] អហំ;

ពុទ្ធស្ស អានុភាវេន, បរិវារេន្តិ សព្ពសោ [សព្ពតោ (សី.)].

៤. ‘‘អធិដ្ឋហិ មហាវីរោ, សព្ពញ្ញូ លោកនាយកោ;

សមន្តា បុប្ផច្ឆទនា, ឱកិរិំសុ នរាសភំ.

៥. ‘‘តតោ សា បុប្ផកញ្ចុកា, អន្តោវណ្ដា ពហិមុខា;

សត្តាហំ ឆទនំ កត្វា, តតោ អន្តរធាយថ.

៦. ‘‘តញ្ច អច្ឆរិយំ ទិស្វា, អព្ភុតំ លោមហំសនំ;

ពុទ្ធេ ចិត្តំ បសាទេសិំ, សុគតេ លោកនាយកេ.

៧. ‘‘តេន ចិត្តប្បសាទេន, សុក្កមូលេន ចោទិតោ;

កប្បានំ សតសហស្សំ, ទុគ្គតិំ នុបបជ្ជហំ.

៨. ‘‘បន្នរសសហស្សម្ហិ, កប្បានំ បញ្ចវីសតិ;

វីតមលា [ចិត្តមាលា (សី.), វិលាមាលា (ស្យា.)] សមានា ច, ចក្កវត្តី មហព្ពលា.

៩. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ, វិមោក្ខាបិ ច អដ្ឋិមេ;

ឆឡភិញ្ញា សច្ឆិកតា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា សេរេយ្យកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

សេរេយ្យកត្ថេរស្សាបទានំ បឋមំ.

២. បុប្ផថូបិយត្ថេរអបទានំ

១០. ‘‘ហិមវន្តស្សាវិទូរេ, កុក្កុរោ នាម [កុក្កុដោ នាម (សី.)] បព្ពតោ;

វេមជ្ឈេ តស្ស វសតិ, ព្រាហ្មណោ មន្តបារគូ.

១១. ‘‘បញ្ច សិស្សសហស្សានិ, បរិវារេន្តិ មំ សទា;

បុព្ពុដ្ឋាយី ច តេ អាសុំ, មន្តេសុ ច វិសារទា.

១២. ‘‘ពុទ្ធោ លោកេ សមុប្បន្នោ, តំ វិជានាថ នោ ភវំ;

អសីតិព្យញ្ជនានស្ស, ពាត្តិំសវរលក្ខណា.

១៣. ‘‘ព្យាមប្បភោ ជិនវរោ, អាទិច្ចោវ វិរោចតិ;

សិស្សានំ វចនំ សុត្វា, ព្រាហ្មណោ មន្តបារគូ.

១៤. ‘‘អស្សមា អភិនិក្ខម្ម, ទិសំ បុច្ឆតិ សិស្សកេ [ព្រាហ្មណោ (ស្យា.)];

យម្ហិ ទេសេ មហាវីរោ, វសតិ លោកនាយកោ.

១៥. ‘‘តាហំ ទិសំ នមស្សិស្សំ, ជិនំ អប្បដិបុគ្គលំ;

ឧទគ្គចិត្តោ សុមនោ, បូជេសិំ តំ តថាគតំ.

១៦. ‘‘ឯថ សិស្សា គមិស្សាម, ទក្ខិស្សាម តថាគតំ;

វន្ទិត្វា សត្ថុនោ បាទេ, សោស្សាម ជិនសាសនំ.

១៧. ‘‘ឯកាហំ អភិនិក្ខម្ម, ព្យាធិំ បដិលភិំ អហំ;

ព្យាធិនា បីឡិតោ សន្តោ, សាលំ វាសយិតុំ គមិំ.

១៨. ‘‘សព្ពេ សិស្សេ សមានេត្វា, អបុច្ឆិំ តេ តថាគតំ;

កីទិសំ លោកនាថស្ស, គុណំ បរមពុទ្ធិនោ.

១៩. ‘‘តេ មេ បុដ្ឋា វិយាកំសុ, យថា ទស្សាវិនោ តថា;

សក្កច្ចំ ពុទ្ធសេដ្ឋំ តំ, ទេសេសុំ [ទស្សេសុំ (សី. ស្យា.)] មម សម្មុខា.

២០. ‘‘តេសាហំ វចនំ សុត្វា, សកំ ចិត្តំ បសាទយិំ;

បុប្ផេហិ ថូបំ កត្វាន, តត្ថ កាលង្កតោ អហំ.

២១. ‘‘តេ មេ សរីរំ ឈាបេត្វា, អគមុំ ពុទ្ធសន្តិកំ;

អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វាន, សត្ថារមភិវាទយុំ.

២២. ‘‘បុប្ផេហិ ថូបំ កត្វាន, សុគតស្ស មហេសិនោ;

កប្បានំ សតសហស្សំ, ទុគ្គតិំ នុបបជ្ជហំ.

២៣. ‘‘ចត្តាលីសសហស្សម្ហិ, កប្បេ សោឡស ខត្តិយា;

នាមេនគ្គិសមា នាម, ចក្កវត្តី មហព្ពលា.

២៤. ‘‘វីសកប្បសហស្សម្ហិ, រាជានោ ចក្កវត្តិនោ;

ឃតាសនសនាមាវ, អដ្ឋត្តិំស មហីបតី.

២៥. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា បុប្ផថូបិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

បុប្ផថូបិយត្ថេរស្សាបទានំ ទុតិយំ.

៣. បាយសទាយកត្ថេរអបទានំ

២៦. ‘‘សុវណ្ណវណ្ណោ សម្ពុទ្ធោ, ពាត្តិំសវរលក្ខណោ;

បវនា [បធានោ (ក.)] អភិនិក្ខន្តោ, ភិក្ខុសង្ឃបុរក្ខតោ [សុវណ្ណវណ្ណំ …បេ… បុរក្ខតំ-ឯវំ ទុតិយន្តវសេន សី. ស្យា. បោត្ថកេសុ ទិស្សតិ].

២៧. ‘‘មហច្ចា [សហត្ថា (ស្យា. ក.)] កំសបាតិយា, វឌ្ឍេត្វា បាយសំ [បាយាសំ (ស្យា. ក.)] អហំ;

អាហុតិំ យិដ្ឋុកាមោ សោ, ឧបនេសិំ ពលិំ អហំ.

២៨. ‘‘ភគវា តម្ហិ សមយេ, លោកជេដ្ឋោ នរាសភោ;

ចង្កមំ សុសមារូឡ្ហោ, អម្ពរេ អនិលាយនេ.

២៩. ‘‘តញ្ច អច្ឆរិយំ ទិស្វា, អព្ភុតំ លោមហំសនំ;

ឋបយិត្វា កំសបាតិំ, វិបស្សិំ អភិវាទយិំ.

៣០. ‘‘តុវំ ទេវោសិ [ពុទ្ធោសិ (ស្យា.)] សព្ពញ្ញូ, សទេវេ សហមានុសេ;

អនុកម្បំ ឧបាទាយ, បដិគណ្ហ មហាមុនិ.

៣១. ‘‘បដិគ្គហេសិ ភគវា, សព្ពញ្ញូ លោកនាយកោ;

មម សង្កប្បមញ្ញាយ, សត្ថា លោកេ មហាមុនិ [អនុត្តរោ (ស្យា.)].

៣២. ‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, យំ ទានមទទិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, បាយសស្ស [បាយាសស្ស (ស្យា. ក.)] ឥទំ ផលំ.

៣៣. ‘‘ឯកតាលីសិតោ កប្បេ, ពុទ្ធោ នាមាសិ ខត្តិយោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៣៤. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា បាយសទាយកោ [បាយាសទាយកោ (ស្យា. ក.)] ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

បាយសទាយកត្ថេរស្សាបទានំ តតិយំ.

៤. គន្ធោទកិយត្ថេរអបទានំ

៣៥. ‘‘និសជ្ជ បាសាទវរេ, វិបស្សិំ អទ្ទសំ ជិនំ;

កកុធំ វិលសន្តំវ, សព្ពញ្ញុំ តមនាសកំ [សព្ពញ្ញុត្តមនាយកំ (ស្យា.), សព្ពញ្ញុតមនាសវំ (ក.)].

៣៦. ‘‘បាសាទស្សាវិទូរេ ច, គច្ឆតិ លោកនាយកោ;

បភា និទ្ធាវតេ តស្ស, យថា ច សតរំសិនោ.

៣៧. ‘‘គន្ធោទកញ្ច បគ្គយ្ហ, ពុទ្ធសេដ្ឋំ សមោកិរិំ;

តេន ចិត្តប្បសាទេន, តត្ថ កាលង្កតោ អហំ.

៣៨. ‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, យំ គន្ធោទកមាកិរិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ពុទ្ធបូជាយិទំ ផលំ.

៣៩. ‘‘ឯកត្តិំសេ ឥតោ កប្បេ, សុគន្ធោ នាម ខត្តិយោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៤០. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា គន្ធោទកិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

គន្ធោទកិយត្ថេរស្សាបទានំ ចតុត្ថំ.

៥. សម្មុខាថវិកត្ថេរអបទានំ

៤១. ‘‘ជាយមានេ វិបស្សិម្ហិ, និមិត្តំ ព្យាករិំ អហំ;

‘និព្ពាបយិញ្ច [និព្ពាបយំ ច (សី. ស្យា.), និព្ពាបយន្តោ (?)] ជនតំ, ពុទ្ធោ លោកេ ភវិស្សតិ.

៤២. ‘‘‘យស្មិញ្ច ជាយមានស្មិំ, ទសសហស្សិ កម្បតិ;

សោ ទានិ ភគវា សត្ថា, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា.

៤៣. ‘‘‘យស្មិញ្ច ជាយមានស្មិំ, អាលោកោ វិបុលោ អហុ;

សោ ទានិ ភគវា សត្ថា, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា.

៤៤. ‘‘‘យស្មិញ្ច ជាយមានស្មិំ, សរិតាយោ ន សន្ទយុំ [សន្ទិសុំ (សី. ស្យា.)];

សោ ទានិ ភគវា សត្ថា, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា.

៤៥. ‘‘‘យស្មិញ្ច ជាយមានស្មិំ, អវីចគ្គិ ន បជ្ជលិ;

សោ ទានិ ភគវា សត្ថា, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា.

៤៦. ‘‘‘យស្មិញ្ច ជាយមានស្មិំ, បក្ខិសង្ឃោ ន សំចរិ;

សោ ទានិ ភគវា សត្ថា, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា.

៤៧. ‘‘‘យស្មិញ្ច ជាយមានស្មិំ, វាតក្ខន្ធោ ន វាយតិ;

សោ ទានិ ភគវា សត្ថា, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា.

៤៨. ‘‘‘យស្មិញ្ច ជាយមានស្មិំ, សព្ពរតនានិ ជោតយុំ [ជោតិសុំ (សី. ស្យា.)];

សោ ទានិ ភគវា សត្ថា, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា.

៤៩. ‘‘‘យស្មិញ្ច ជាយមានស្មិំ, សត្តាសុំ បទវិក្កមា;

សោ ទានិ ភគវា សត្ថា, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា.

៥០. ‘‘‘ជាតមត្តោ ច សម្ពុទ្ធោ, ទិសា សព្ពា វិលោកយិ;

វាចាសភិមុទីរេសិ, ឯសា ពុទ្ធាន ធម្មតា’.

៥១. ‘‘សំវេជយិត្វា ជនតំ, ថវិត្វា លោកនាយកំ;

សម្ពុទ្ធំ អភិវាទេត្វា, បក្កាមិំ បាចិនាមុខោ.

៥២. ‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, យំ ពុទ្ធមភិថោមយិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ថោមនាយ ឥទំ ផលំ.

៥៣. ‘‘ឥតោ នវុតិកប្បម្ហិ, សម្មុខាថវិកវ្ហយោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៥៤. ‘‘បថវីទុន្ទុភិ នាម [ទុទ្ទសិ នាម (ក.)], ឯកូននវុតិម្ហិតោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៥៥. ‘‘អដ្ឋាសីតិម្ហិតោ កប្បេ, ឱភាសោ នាម ខត្តិយោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៥៦. ‘‘សត្តាសីតិម្ហិតោ កប្បេ, សរិតច្ឆេទនវ្ហយោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៥៧. ‘‘អគ្គិនិព្ពាបនោ នាម, កប្បានំ ឆឡសីតិយា;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៥៨. ‘‘គតិបច្ឆេទនោ នាម, កប្បានំ បញ្ចសីតិយា;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៥៩. ‘‘រាជា វាតសមោ នាម, កប្បានំ ចុល្លសីតិយា;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៦០. ‘‘រតនបជ្ជលោ នាម, កប្បានំ តេអសីតិយា;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៦១. ‘‘បទវិក្កមនោ នាម, កប្បានំ ទ្វេអសីតិយា;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៦២. ‘‘រាជា វិលោកនោ នាម, កប្បានំ ឯកសីតិយា;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៦៣. ‘‘គិរសារោតិ នាមេន, កប្បេសីតិម្ហិ ខត្តិយោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

៦៤. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា សម្មុខាថវិកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

សម្មុខាថវិកត្ថេរស្សាបទានំ បញ្ចមំ.

៦. កុសុមាសនិយត្ថេរអបទានំ

៦៥. ‘‘នគរេ ធញ្ញវតិយា, អហោសិំ ព្រាហ្មណោ តទា;

លក្ខណេ ឥតិហាសេ ច, សនិឃណ្ឌុសកេដុភេ.

៦៦. ‘‘បទកោ វេយ្យាករណោ, និមិត្តកោវិទោ អហំ;

មន្តេ ច សិស្សេ វាចេសិំ, តិណ្ណំ វេទាន បារគូ.

៦៧. ‘‘បញ្ច ឧប្បលហត្ថានិ, បិដ្ឋិយំ ឋបិតានិ មេ;

អាហុតិំ យិដ្ឋុកាមោហំ, បិតុមាតុសមាគមេ.

៦៨. ‘‘តទា វិបស្សី ភគវា, ភិក្ខុសង្ឃបុរក្ខតោ;

ឱភាសេន្តោ ទិសា សព្ពា, អាគច្ឆតិ នរាសភោ.

៦៩. ‘‘អាសនំ បញ្ញបេត្វាន, និមន្តេត្វា មហាមុនិំ;