២. បច្ចេកពុទ្ធអបទានំ

អថ បច្ចេកពុទ្ធាបទានំ សុណាថ –

៨៣. ‘‘តថាគតំ ជេតវនេ វសន្តំ, អបុច្ឆិ វេទេហមុនី នតង្គោ;

‘បច្ចេកពុទ្ធា កិរ នាម ហោន្តិ, ភវន្តិ តេ ហេតុភិ កេហិ វីរ’ [ធីរ (សី.) ធីរា (ស្យា.)].

៨៤. ‘‘តទាហ សព្ពញ្ញុវរោ មហេសី, អានន្ទភទ្ទំ មធុរស្សរេន;

‘យេ បុព្ពពុទ្ធេសុ [សព្ពពុទ្ធេសុ (ស្យា. ក.)] កតាធិការា, អលទ្ធមោក្ខា ជិនសាសនេសុ.

៨៥. ‘‘‘តេនេវ សំវេគមុខេន ធីរា, វិនាបិ ពុទ្ធេហិ សុតិក្ខបញ្ញា;

អារម្មណេនាបិ បរិត្តកេន, បច្ចេកពោធិំ អនុបាបុណន្តិ.

៨៦. ‘‘‘សព្ពម្ហិ លោកម្ហិ មមំ ឋបេត្វា, បច្ចេកពុទ្ធេហិ សមោវ នត្ថិ;

តេសំ ឥមំ វណ្ណបទេសមត្តំ, វក្ខាមហំ សាធុ មហាមុនីនំ.

៨៧. ‘‘‘សយមេវ ពុទ្ធានំ មហាឥសីនំ, សាធូនិ វាក្យានិ មធូវ [មធុំវ (សី.)] ខុទ្ទំ;

អនុត្តរំ ភេសជំ បត្ថយន្តា, សុណាថ សព្ពេសុ បសន្នចិត្តា.

៨៨. ‘‘‘បច្ចេកពុទ្ធានំ សមាគតានំ, បរម្បរំ ព្យាករណានិ យានិ;

អាទីនវោ យញ្ច វិរាគវត្ថុំ, យថា ច ពោធិំ អនុបាបុណិំសុ.

៨៩. ‘‘‘សរាគវត្ថូសុ វិរាគសញ្ញី, រត្តម្ហិ លោកម្ហិ វិរត្តចិត្តា;

ហិត្វា បបញ្ចេ ជិតផន្ទិតានិ [វិទិយ ផន្ទិតានិ (សី.) ជិតពន្ធិតានិ (ក.)], តថេវ ពោធិំ អនុបាបុណិំសុ.

៩០. ‘‘‘សព្ពេសុ ភូតេសុ និធាយ ទណ្ឌំ, អវិហេឋយំ អញ្ញតរម្បិ តេសំ;

មេត្តេន ចិត្តេន ហិតានុកម្បី, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

៩១. ‘‘‘សព្ពេសុ ភូតេសុ និធាយ ទណ្ឌំ, អវិហេឋយំ អញ្ញតរម្បិ តេសំ;

ន បុត្តមិច្ឆេយ្យ កុតោ សហាយំ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

៩២. ‘‘‘សំសគ្គជាតស្ស ភវន្តិ ស្នេហា, ស្នេហន្វយំ ទុក្ខមិទំ បហោតិ;

អាទីនវំ ស្នេហជំ បេក្ខមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

៩៣. ‘‘‘មិត្តេ សុហជ្ជេ អនុកម្បមានោ, ហាបេតិ អត្ថំ បដិពទ្ធចិត្តោ;

ឯតំ ភយំ សន្ថវេ បេក្ខមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

៩៤. ‘‘‘វំសោ វិសាលោវ យថា វិសត្តោ, បុត្តេសុ ទារេសុ ច យា អបេក្ខា;

វំសេ កឡីរោវ អសជ្ជមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

៩៥. ‘‘‘មិគោ អរញ្ញម្ហិ យថា អពទ្ធោ, យេនិច្ឆកំ គច្ឆតិ គោចរាយ;

វិញ្ញូ នរោ សេរិតំ បេក្ខមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

៩៦. ‘‘‘អាមន្តនា ហោតិ សហាយមជ្ឈេ, វាសេ ច [វាសេ (សី. ស្យា.) សុត្តនិបាតេបិ ‘‘ច‘‘ការោ នត្ថិ] ឋានេ គមនេ ចារិកាយ;

អនភិជ្ឈិតំ សេរិតំ បេក្ខមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

៩៧. ‘‘‘ខិឌ្ឌា រតី ហោតិ សហាយមជ្ឈេ, បុត្តេសុ បេមំ វិបុលញ្ច ហោតិ;

បិយវិប្បយោគំ វិជិគុច្ឆមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

៩៨. ‘‘‘ចាតុទ្ទិសោ អប្បដិឃោ ច ហោតិ, សន្តុស្សមានោ ឥតរីតរេន;

បរិស្សយានំ សហិតា អឆម្ភី, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

៩៩. ‘‘‘ទុស្សង្គហា បព្ពជិតាបិ ឯកេ, អថោ គហដ្ឋា ឃរមាវសន្តា;

អប្បោស្សុក្កោ បរបុត្តេសុ ហុត្វា, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១០០. ‘‘‘ឱរោបយិត្វា គិហិព្យញ្ជនានិ, សញ្ឆិន្នបត្តោ យថា កោវិឡារោ;

ឆេត្វាន វីរោ គិហិពន្ធនានិ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១០១. ‘‘‘សចេ លភេថ និបកំ សហាយំ, សទ្ធិំ ចរំ សាធុវិហារិធីរំ;

អភិភុយ្យ សព្ពានិ បរិស្សយានិ, ចរេយ្យ តេនត្តមនោ សតីមា.

១០២. ‘‘‘នោ ចេ លភេថ និបកំ សហាយំ, សទ្ធិំ ចរំ សាធុវិហារិធីរំ;

រាជាវ រដ្ឋំ វិជិតំ បហាយ, ឯកោ ចរេ មាតង្គរញ្ញេវ នាគោ.

១០៣. ‘‘‘អទ្ធា បសំសាម សហាយសម្បទំ, សេដ្ឋា សមា សេវិតព្ពា សហាយា;

ឯតេ អលទ្ធា អនវជ្ជភោជី, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១០៤. ‘‘‘ទិស្វា សុវណ្ណស្ស បភស្សរានិ, កម្មារបុត្តេន សុនិដ្ឋិតានិ;

សង្ឃដ្ដមានានិ ទុវេ ភុជស្មិំ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១០៥. ‘‘‘ឯវំ ទុតីយេន សហា មមស្ស, វាចាភិលាបោ អភិសជ្ជនា វា;

ឯតំ ភយំ អាយតិំ បេក្ខមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១០៦. ‘‘‘កាមា ហិ ចិត្រា មធុរា មនោរមា, វិរូបរូបេន មថេន្តិ ចិត្តំ;

អាទីនវំ កាមគុណេសុ ទិស្វា, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១០៧. ‘‘‘ឦតី ច គណ្ឌោ ច ឧបទ្ទវោ ច, រោគោ ច សល្លញ្ច ភយញ្ច មេតំ;

ឯតំ ភយំ កាមគុណេសុ ទិស្វា, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១០៨. ‘‘‘សីតញ្ច ឧណ្ហញ្ច ខុទំ បិបាសំ, វាតាតបេ ឌំសសរីសបេ [ឌំសសិរិំសបេ (សី. ស្យា.)] ច;

សព្ពានិបេតានិ អភិព្ភវិត្វា [អភិសំភវិត្វា (សុត្តនិបាតេ)], ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១០៩. ‘‘‘នាគោវ យូថានិ វិវជ្ជយិត្វា, សញ្ជាតខន្ធោ បទុមី ឧឡារោ;

យថាភិរន្តំ វិហរំ អរញ្ញេ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១១០. ‘‘‘អដ្ឋានតំ សង្គណិការតស្ស, យំ ផស្សយេ [ផុស្សយេ (ស្យា.)] សាមយិកំ វិមុត្តិំ;

អាទិច្ចពន្ធុស្ស វចោ និសម្ម, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១១១. ‘‘‘ទិដ្ឋីវិសូកានិ ឧបាតិវត្តោ, បត្តោ និយាមំ បដិលទ្ធមគ្គោ;

ឧប្បន្នញាណោម្ហិ អនញ្ញនេយ្យោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១១២. ‘‘‘និល្លោលុបោ និក្កុហោ និប្បិបាសោ, និម្មក្ខ [និម្មក្ខោ (ស្យា.)] និទ្ធន្តកសាវមោហោ;

និរាសយោ [និរាសាសោ (ក.)] សព្ពលោកេ ភវិត្វា, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១១៣. ‘‘‘បាបំ សហាយំ បរិវជ្ជយេថ, អនត្ថទស្សិំ វិសមេ និវិដ្ឋំ;

សយំ ន សេវេ បសុតំ បមត្តំ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១១៤. ‘‘‘ពហុស្សុតំ ធម្មធរំ ភជេថ, មិត្តំ ឧឡារំ បដិភានវន្តំ;

អញ្ញាយ អត្ថានិ វិនេយ្យ កង្ខំ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១១៥. ‘‘‘ខិឌ្ឌំ រតិំ កាមសុខញ្ច លោកេ, អនលង្ករិត្វា អនបេក្ខមានោ;

វិភូសដ្ឋានា វិរតោ សច្ចវាទី, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១១៦. ‘‘‘បុត្តញ្ច ទារំ បិតរញ្ច មាតរំ, ធនានិ ធញ្ញានិ ច ពន្ធវានិ;

ហិត្វាន កាមានិ យថោធិកានិ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១១៧. ‘‘‘សង្គោ ឯសោ បរិត្តមេត្ថ សោខ្យំ, អប្បស្សាទោ ទុក្ខមេវេត្ថ ភិយ្យោ;

គឡោ [គាហោ (សី.) កណ្ឌោ (ស្យា.) គាឡ្ហោ (ក.)] ឯសោ ឥតិ ញត្វា មតិមា, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១១៨. ‘‘‘សន្ទាលយិត្វាន សំយោជនានិ, ជាលំវ ភេត្វា សលិលម្ពុចារី;

អគ្គីវ ទឌ្ឍំ អនិវត្តមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១១៩. ‘‘‘ឱក្ខិត្តចក្ខូ ន ច បាទលោលោ, គុត្តិន្ទ្រិយោ រក្ខិតមានសានោ;

អនវស្សុតោ អបរិឌយ្ហមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១២០. ‘‘‘ឱហារយិត្វា គិហិព្យញ្ជនានិ, សញ្ឆន្នបត្តោ យថា បារិឆត្តោ;

កាសាយវត្ថោ អភិនិក្ខមិត្វា, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១២១. ‘‘‘រសេសុ គេធំ អករំ អលោលោ, អនញ្ញបោសី សបទានចារី;

កុលេ កុលេ អប្បដិពទ្ធចិត្តោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១២២. ‘‘‘បហាយ បញ្ចាវរណានិ ចេតសោ, ឧបក្កិលេសេ ព្យបនុជ្ជ សព្ពេ;

អនិស្សិតោ ឆេជ្ជ សិនេហទោសំ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១២៣. ‘‘‘វិបិដ្ឋិកត្វាន សុខញ្ច ទុក្ខំ, បុព្ពេវ សោមនស្សទោមនស្សំ;

លទ្ធានុបេក្ខំ សមថំ វិសុទ្ធំ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១២៤. ‘‘‘អារទ្ធវីរិយោ បរមត្ថបត្តិយា, អលីនចិត្តោ អកុសីតវុត្តិ;

ទឡ្ហនិក្កមោ ថាមពលូបបន្នោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១២៥. ‘‘‘បដិសល្លានំ ឈានមរិញ្ចមានោ, ធម្មេសុ និច្ចំ អនុធម្មចារី;

អាទីនវំ សម្មសិតា ភវេសុ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១២៦. ‘‘‘តណ្ហក្ខយំ បត្ថយមប្បមត្តោ, អនេឡមូគោ សុតវា សតីមា;

សង្ខាតធម្មោ និយតោ បធានវា, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១២៧. ‘‘‘សីហោវ សទ្ទេសុ អសន្តសន្តោ, វាតោវ ជាលម្ហិ អសជ្ជមានោ;

បទុមំវ តោយេន អលិម្បមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១២៨. ‘‘‘សីហោ យថា ទាឋពលី បសយ្ហ, រាជា មិគានំ អភិភុយ្យ ចារី;

សេវេថ បន្តានិ សេនាសនានិ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១២៩. ‘‘‘មេត្តំ ឧបេក្ខំ ករុណំ វិមុត្តិំ, អាសេវមានោ មុទិតញ្ច កាលេ;

សព្ពេន លោកេន អវិរុជ្ឈមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១៣០. ‘‘‘រាគញ្ច ទោសញ្ច បហាយ មោហំ, សន្ទាលយិត្វាន សំយោជនានិ;

អសន្តសំ ជីវិតសង្ខយម្ហិ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១៣១. ‘‘‘ភជន្តិ សេវន្តិ ច ការណត្ថា, និក្ការណា ទុល្លភា អជ្ជ មិត្តា;

អត្តត្ថបញ្ញា អសុចីមនុស្សា, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ.

១៣២. ‘‘‘វិសុទ្ធសីលា សុវិសុទ្ធបញ្ញា, សមាហិតា ជាគរិយានុយុត្តា;

វិបស្សកា ធម្មវិសេសទស្សី, មគ្គង្គពោជ្ឈង្គគតេ វិជញ្ញា.

១៣៣. ‘‘‘សុញ្ញប្បណិធិញ្ច តថានិមិត្តំ [សុញ្ញតប្បណីហិតញ្ចានិមិត្តំ (សី.)], អាសេវយិត្វា ជិនសាសនម្ហិ;

យេ សាវកត្តំ ន វជន្តិ ធីរា, ភវន្តិ បច្ចេកជិនា សយម្ភូ.

១៣៤. ‘‘‘មហន្តធម្មា ពហុធម្មកាយា, ចិត្តិស្សរា សព្ពទុក្ខោឃតិណ្ណា;

ឧទគ្គចិត្តា បរមត្ថទស្សី, សីហោបមា ខគ្គវិសាណកប្បា.

១៣៥. ‘‘‘សន្តិន្ទ្រិយា សន្តមនា សមាធី, បច្ចន្តសត្តេសុ បតិប្បចារា [បច្ចត្តគម្ភីរមតប្បចារា (សី.)];

ទីបា បរត្ថ ឥធ វិជ្ជលន្តា, បច្ចេកពុទ្ធា សតតំ ហិតាមេ.

១៣៦. ‘‘‘បហីនសព្ពាវរណា ជនិន្ទា, លោកប្បទីបា ឃនកញ្ចនាភា;

និស្សំសយំ លោកសុទក្ខិណេយ្យា, បច្ចេកពុទ្ធា សតតប្បិតាមេ.

១៣៧. ‘‘‘បច្ចេកពុទ្ធានំ សុភាសិតានិ, ចរន្តិ លោកម្ហិ សទេវកម្ហិ;

សុត្វា តថា យេ ន ករោន្តិ ពាលា, ចរន្តិ ទុក្ខេសុ បុនប្បុនំ តេ.

១៣៨. ‘‘‘បច្ចេកពុទ្ធានំ សុភាសិតានិ, មធុំ យថា ខុទ្ទមវស្សវន្តំ;

សុត្វា តថា យេ បដិបត្តិយុត្តា, ភវន្តិ តេ សច្ចទសា សបញ្ញា’.

១៣៩. ‘‘បច្ចេកពុទ្ធេហិ ជិនេហិ ភាសិតា, កថា [គាថា (សី. ស្យា.)] ឧឡារា អភិនិក្ខមិត្វា;

តា សក្យសីហេន នរុត្តមេន, បកាសិតា ធម្មវិជាននត្ថំ.

១៤០. ‘‘លោកានុកម្បាយ ឥមានិ តេសំ, បច្ចេកពុទ្ធាន វិកុព្ពិតានិ;

សំវេគសង្គមតិវឌ្ឍនត្ថំ, សយម្ភុសីហេន បកាសិតានី’’តិ.

បច្ចេកពុទ្ធាបទានំ សមត្តំ.