(១២) សុខុមច្ឆវិលក្ខណំ

២១៦. ‘‘យម្បិ, ភិក្ខវេ, តថាគតោ បុរិមំ ជាតិំ បុរិមំ ភវំ បុរិមំ និកេតំ បុព្ពេ មនុស្សភូតោ សមានោ សមណំ វា ព្រាហ្មណំ វា ឧបសង្កមិត្វា បរិបុច្ឆិតា អហោសិ – ‘‘កិំ, ភន្តេ, កុសលំ, កិំ អកុសលំ, កិំ សាវជ្ជំ, កិំ អនវជ្ជំ, កិំ សេវិតព្ពំ, កិំ ន សេវិតព្ពំ, កិំ មេ ករីយមានំ ទីឃរត្តំ អហិតាយ ទុក្ខាយ អស្ស, កិំ វា បន មេ ករីយមានំ ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយ អស្សា’’តិ. សោ តស្ស កម្មស្ស កដត្តា…បេ… សោ តតោ ចុតោ ឥត្ថត្តំ អាគតោ សមានោ ឥមំ មហាបុរិសលក្ខណំ បដិលភតិ. សុខុមច្ឆវិ ហោតិ, សុខុមត្តា ឆវិយា រជោជល្លំ កាយេ ន ឧបលិម្បតិ.

‘‘សោ តេន លក្ខណេន សមន្នាគតោ សចេ អគារំ អជ្ឈាវសតិ, រាជា ហោតិ ចក្កវត្តី…បេ… រាជា សមានោ កិំ លភតិ? មហាបញ្ញោ ហោតិ, នាស្ស ហោតិ កោចិ បញ្ញាយ សទិសោ វា សេដ្ឋោ វា កាមភោគីនំ. រាជា សមានោ ឥទំ លភតិ… ពុទ្ធោ សមានោ កិំ លភតិ? មហាបញ្ញោ ហោតិ បុថុបញ្ញោ ហាសបញ្ញោ [ហាសុបញ្ញោ (សី. បី.)] ជវនបញ្ញោ តិក្ខបញ្ញោ និព្ពេធិកបញ្ញោ, នាស្ស ហោតិ កោចិ បញ្ញាយ សទិសោ វា សេដ្ឋោ វា សព្ពសត្តានំ. ពុទ្ធោ សមានោ ឥទំ លភតិ’’. ឯតមត្ថំ ភគវា អវោច.

២១៧. តត្ថេតំ វុច្ចតិ –

‘‘បុរេ បុរត្ថា បុរិមាសុ ជាតិសុ,

អញ្ញាតុកាមោ បរិបុច្ឆិតា អហុ;

សុស្សូសិតា បព្ពជិតំ ឧបាសិតា,

អត្ថន្តរោ អត្ថកថំ និសាមយិ.

‘‘បញ្ញាបដិលាភគតេន [បញ្ញាបដិលាភកតេន (សី. បី.) ដីកា ឱលោកេតព្ពា] កម្មុនា,

មនុស្សភូតោ សុខុមច្ឆវី អហុ;

ព្យាកំសុ ឧប្បាទនិមិត្តកោវិទា,

សុខុមានិ អត្ថានិ អវេច្ច ទក្ខិតិ.

‘‘សចេ ន បព្ពជ្ជមុបេតិ តាទិសោ,

វត្តេតិ ចក្កំ បថវិំ បសាសតិ;

អត្ថានុសិដ្ឋីសុ បរិគ្គហេសុ ច,

ន តេន សេយ្យោ សទិសោ ច វិជ្ជតិ.

‘‘សចេ ច បព្ពជ្ជមុបេតិ តាទិសោ,

នេក្ខម្មឆន្ទាភិរតោ វិចក្ខណោ;

បញ្ញាវិសិដ្ឋំ លភតេ អនុត្តរំ,

បប្បោតិ ពោធិំ វរភូរិមេធសោ’’តិ.