១០. បរិណតសិក្ខាបទវណ្ណនា

៦៥៧. តេន សមយេនាតិ បរិណតសិក្ខាបទំ. តត្ថ បូគស្សាតិ សមូហស្ស; ធម្មគណស្សាតិ អត្ថោ. បដិយត្តន្តិ បដិយាទិតំ. ពហូ សង្ឃស្ស ភត្តាតិ សង្ឃស្ស ពហូនិ ភត្តានិ អនេកានិ លាភមុខានិ; ន សង្ឃស្ស កេនចិ បរិហានីតិ ទីបេន្តិ. ឱណោជេថាតិ ទេថ. កិំ បនេវំ វត្តុំ វដ្ដតីតិ កស្មា ន វដ្ដតិ? អយញ្ហិ អភិហដភិក្ខា អភិហរិត្វា ឯកស្មិំ ឱកាសេ សង្ឃស្សត្ថាយ បដិយត្តា អភិហដបដិយត្តេ ច ឧទ្ទិស្ស ឋបិតភាគេ ច បយុត្តវាចា នាម នត្ថិ.

៦៥៨. សង្ឃិកន្តិ សង្ឃស្ស សន្តកំ. សោ ហិ សង្ឃស្ស បរិណតត្តា ហត្ថំ អនារូឡ្ហោបិ ឯកេន បរិយាយេន សង្ឃស្ស សន្តកោ ហោតិ, បទភាជនេ បន ‘‘សង្ឃិកំ នាម សង្ឃស្ស ទិន្នំ ហោតិ បរិច្ចត្ត’’ន្តិ ឯវំ អត្ថុទ្ធារវសេន និប្បរិយាយតោវ សង្ឃិកំ ទស្សិតំ. លាភន្តិ បដិលភិតព្ពវត្ថុំ អាហ. តេនេវស្ស និទ្ទេសេ ‘‘ចីវរម្បី’’តិអាទិ វុត្តំ. បរិណតន្តិ សង្ឃស្ស និន្នំ សង្ឃស្ស បោណំ សង្ឃស្ស បព្ភារំ ហុត្វា ឋិតំ. យេន បន ការណេន សោ បរិណតោ ហោតិ, តំ ទស្សេតុំ ‘‘ទស្សាម ករិស្សាមាតិ វាចា ភិន្នា ហោតី’’តិ បទភាជនំ វុត្តំ.

៦៥៩. បយោគេ ទុក្កដន្តិ បរិណតលាភស្ស អត្តនោ បរិណាមនបយោគេ ទុក្កដំ, បដិលាភេន តស្មិំ ហត្ថំ អារូឡ្ហេ និស្សគ្គិយំ. សចេ បន សង្ឃស្ស ទិន្នំ ហោតិ, តំ គហេតុំ ន វដ្ដតិ, សង្ឃស្សេវ ទាតព្ពំ. យោបិ អារាមិកេហិ សទ្ធិំ ឯកតោ ខាទតិ, ភណ្ឌំ អគ្ឃាបេត្វា ការេតព្ពោ. បរិណតំ បន សហធម្មិកានំ វា គិហីនំ វា អន្តមសោ មាតុសន្តកម្បិ ‘‘ឥទំ មយ្ហំ ទេហី’’តិ សង្ឃស្ស បរិណតភាវំ ញត្វា អត្តនោ បរិណាមេត្វា គណ្ហន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. ‘‘ឥមស្ស ភិក្ខុនោ ទេហី’’តិ ឯវំ អញ្ញស្ស បរិណាមេន្តស្ស សុទ្ធិកបាចិត្តិយំ. ឯកំ បត្តំ វា ចីវរំ វា អត្តនោ, ឯកំ អញ្ញស្ស បរិណាមេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយញ្ចេវ សុទ្ធិកបាចិត្តិយញ្ច. ឯសេវ នយោ ពហូសុ. វុត្តម្បិ ចេតំ –

‘‘និស្សគ្គិយេន អាបត្តិំ, សុទ្ធិកេន បាចិត្តិយំ;

អាបជ្ជេយ្យ ឯកតោ;

បញ្ហា មេសា កុសលេហិ ចិន្តិតា’’តិ. (បរិ. ៤៨០);

អយញ្ហិ បរិណាមនំ សន្ធាយ វុត្តោ. យោបិ វស្សិកសាដិកសមយេ មាតុឃរេបិ សង្ឃស្ស បរិណតំ វស្សិកសាដិកំ ញត្វា អត្តនោ បរិណាមេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. បរស្ស បរិណាមេតិ, សុទ្ធិកបាចិត្តិយំ. មនុស្សា ‘‘សង្ឃភត្តំ ករិស្សាមា’’តិ សប្បិតេលាទីនិ អាហរន្តិ, គិលានោ ចេបិ ភិក្ខុ សង្ឃស្ស បរិណតភាវំ ញត្វា កិញ្ចិ យាចតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយមេវ. សចេ បន សោ ‘‘តុម្ហាកំ សប្បិអាទីនិ អាភដានិ អត្ថី’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘អាម, អត្ថី’’តិ វុត្តេ ‘‘មយ្ហម្បិ ទេថា’’តិ វទតិ, វដ្ដតិ. អថាបិ នំ កុក្កុច្ចាយន្តំ ឧបាសកា វទន្តិ – ‘‘សង្ឃោបិ អម្ហេហិ ទិន្នមេវ លភតិ; គណ្ហថ, ភន្តេ’’តិ ឯវម្បិ វដ្ដតិ.

៦៦០. សង្ឃស្ស បរិណតំ អញ្ញសង្ឃស្សាតិ ឯកស្មិំ វិហារេ សង្ឃស្ស បរិណតំ អញ្ញំ វិហារំ ឧទ្ទិសិត្វា ‘‘អសុកស្មិំ នាម មហាវិហារេ សង្ឃស្ស ទេថា’’តិ បរិណាមេតិ.

ចេតិយស្ស វាតិ ‘‘កិំ សង្ឃស្ស ទិន្នេន, ចេតិយស្សបូជំ ករោថា’’តិ ឯវំ ចេតិយស្ស វា បរិណាមេតិ.

ចេតិយស្ស បរិណតន្តិ ឯត្ថ និយមេត្វា អញ្ញចេតិយស្សត្ថាយ រោបិតមាលាវច្ឆតោ អញ្ញចេតិយម្ហិ បុប្ផម្បិ អារោបេតុំ ន វដ្ដតិ. ឯកស្ស ចេតិយស្ស បន ឆត្តំ វា បដាកំ វា អារោបេត្វា ឋិតំ ទិស្វា សេសំ អញ្ញស្ស ចេតិយស្ស ទាបេតុំ វដ្ដតិ.

បុគ្គលស្ស បរិណតន្តិ អន្តមសោ សុនខស្សាបិ បរិណតំ ‘‘ឥមស្ស សុនខស្ស មា ទេហិ, ឯតស្ស ទេហី’’តិ ឯវំ អញ្ញបុគ្គលស្ស បរិណាមេតិ, ទុក្កដំ. សចេ បន ទាយកា ‘‘មយំ សង្ឃស្ស ភត្តំ ទាតុកាមា, ចេតិយស្ស បូជំ កាតុកាមា, ឯកស្ស ភិក្ខុនោ បរិក្ខារំ ទាតុកាមា, តុម្ហាកំ រុចិយា ទស្សាម; ភណថ, កត្ថ ទេមា’’តិ វទន្តិ. ឯវំ វុត្តេ តេន ភិក្ខុនា ‘‘យត្ថ ឥច្ឆថ, តត្ថ ទេថា’’តិ វត្តព្ពា. សចេ បន កេវលំ ‘‘កត្ថ ទេមា’’តិ បុច្ឆន្តិ, បាឡិយំ អាគតនយេនេវ វត្តព្ពំ. សេសមេត្ថ ឧត្តានត្ថមេវ.

តិសមុដ្ឋានំ – កាយចិត្តតោ វាចាចិត្តតោ កាយវាចាចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, កិរិយំ, សញ្ញាវិមោក្ខំ, សចិត្តកំ, លោកវជ្ជំ, កាយកម្មវចីកម្មំ, អកុសលចិត្តំ, តិវេទនន្តិ.

សមន្តបាសាទិកាយ វិនយសំវណ្ណនាយ

បរិណតសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

និដ្ឋិតោ បត្តវគ្គោ តតិយោ.

និស្សគ្គិយវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

បារាជិកកណ្ឌ-អដ្ឋកថា និដ្ឋិតា.