៣. តតិយកថិនសិក្ខាបទវណ្ណនា

៤៩៧. តេន សមយេនាតិ តតិយកថិនសិក្ខាបទំ. តត្ថ ឧស្សាបេត្វា បុនប្បុនំ វិមជ្ជតីតិ ‘‘វលីសុ នដ្ឋាសុ ឥទំ មហន្តំ ភវិស្សតី’’តិ មញ្ញមានោ ឧទកេន សិញ្ចិត្វា បាទេហិ អក្កមិត្វា ហត្ថេហិ ឧស្សាបេត្វា ឧក្ខិបិត្វា បិដ្ឋិយំ ឃំសតិ, តំ អាតបេ សុក្ខំ បឋមប្បមាណមេវ ហោតិ. សោ បុនបិ តថា ករោតិ, តេន វុត្តំ – ‘‘ឧស្សាបេត្វា បុនប្បុនំ វិមជ្ជតី’’តិ. តំ ឯវំ កិលមន្តំ ភគវា គន្ធកុដិយំ និសិន្នោវ ទិស្វា និក្ខមិត្វា សេនាសនចារិកំ អាហិណ្ឌន្តោ វិយ តត្ថ អគមាសិ. តេន វុត្តំ – ‘‘អទ្ទស ខោ ភគវា’’តិអាទិ.

៤៩៩-៥០០. ឯកាទសមាសេតិ ឯកំ បច្ឆិមកត្តិកមាសំ ឋបេត្វា សេសេ ឯកាទសមាសេ. សត្តមាសេតិ កត្តិកមាសំ ហេមន្តិកេ ច ចត្តារោតិ បញ្ចមាសេ ឋបេត្វា សេសេ សត្តមាសេ. កាលេបិ អាទិស្ស ទិន្នន្តិ សង្ឃស្ស វា ‘‘ឥទំ អកាលចីវរ’’ន្តិ ឧទ្ទិសិត្វា ទិន្នំ, ឯកបុគ្គលស្ស វា ‘‘ឥទំ តុយ្ហំ ទម្មី’’តិ ទិន្នំ.

សង្ឃតោ វាតិ អត្តនោ បត្តភាគវសេន សង្ឃតោ វា ឧប្បជ្ជេយ្យ. គណតោ វាតិ ឥទំ សុត្តន្តិកគណស្ស ទេម, ឥទំ អាភិធម្មិកគណស្សាតិ ឯវំ គណស្ស ទេន្តិ. តតោ អត្តនោ បត្តភាគវសេន គណតោ វា ឧប្បជ្ជេយ្យ.

នោ ចស្ស បារិបូរីតិ នោ ចេ បារិបូរី ភវេយ្យ, យត្តកេន កយិរមានំ អធិដ្ឋានចីវរំ បហោតិ, តញ្ចេ ចីវរំ តត្តកំ ន ភវេយ្យ, ឩនកំ ភវេយ្យាតិ អត្ថោ.

បច្ចាសា ហោតិ សង្ឃតោ វាតិអាទីសុ អសុកទិវសំ នាម សង្ឃោ ចីវរានិ លភិស្សតិ, គណោ លភិស្សតិ, តតោ មេ ចីវរំ ឧប្បជ្ជិស្សតីតិ ឯវំ សង្ឃតោ វា គណតោ វា បច្ចាសា ហោតិ. ញាតកេហិ មេ ចីវរត្ថាយ បេសិតំ, មិត្តេហិ បេសិតំ, តេ អាគតា ចីវរេ ទស្សន្តីតិ ឯវំ ញាតិតោ វា មិត្តតោ វា បច្ចាសា ហោតិ. បំសុកូលំ វាតិ ឯត្ថ បន បំសុកូលំ វា លច្ឆាមីតិ ឯវំ បច្ចាសា ហោតីតិ យោជេតព្ពំ. អត្តនោ វា ធនេនាតិ អត្តនោ កប្បាសសុត្តាទិនា ធនេន, អសុកទិវសំ នាម លច្ឆាមីតិ ឯវំ វា បច្ចាសា ហោតីតិ អត្ថោ.

តតោ ចេ ឧត្តរិ និក្ខិបេយ្យ សតិយាបិ បច្ចាសាយាតិ មាសបរមតោ ចេ ឧត្តរិ និក្ខិបេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយន្តិ អត្ថោ. ឯវំ បន អវត្វា យស្មា អន្តរា ឧប្បជ្ជមានេ បច្ចាសាចីវរេ មូលចីវរស្ស ឧប្បន្នទិវសតោ យាវ វីសតិមោ ទិវសោ តាវ ឧប្បន្នំ បច្ចាសាចីវរំ មូលចីវរំ អត្តនោ គតិកំ ករោតិ, តតោ ឧទ្ធំ មូលចីវរំ បច្ចាសាចីវរំ អត្តនោ គតិកំ ករោតិ. តស្មា តំ វិសេសំ ទស្សេតុំ ‘‘តទហុប្បន្នេ មូលចីវរេ’’តិអាទិនា នយេន បទភាជនំ វុត្តំ, តំ ឧត្តានត្ថមេវ.

វិសភាគេ ឧប្បន្នេ មូលចីវរេតិ យទិ មូលចីវរំ សណ្ហំ, បច្ចាសាចីវរំ ថូលំ, ន សក្កា យោជេតុំ. រត្តិយោ ច សេសា ហោន្តិ, ន តាវ មាសោ បូរតិ, ន អកាមា និគ្គហេន ចីវរំ ការេតព្ពំ. អញ្ញំ បច្ចាសាចីវរំ លភិត្វាយេវ កាលព្ភន្តរេ ការេតព្ពំ. បច្ចាសាចីវរម្បិ បរិក្ខារចោឡំ អធិដ្ឋាតព្ពំ. អថ មូលចីវរំ ថូលំ ហោតិ, បច្ចាសាចីវរំ សណ្ហំ, មូលចីវរំ បរិក្ខារចោឡំ អធិដ្ឋហិត្វា បច្ចាសាចីវរមេវ មូលចីវរំ កត្វា ឋបេតព្ពំ. តំ បុន មាសបរិហារំ លភតិ, ឯតេនុបាយេន យាវ ឥច្ឆតិ តាវ អញ្ញមញ្ញំ មូលចីវរំ កត្វា ឋបេតុំ វដ្ដតីតិ. សេសំ ឧត្តានមេវ.

សមុដ្ឋានាទីនិ បឋមកថិនសទិសានេវាតិ.

តតិយកថិនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.