វជ្ជិបុត្តកវត្ថុវណ្ណនា

៤៣-៤៤. ឥទានិ យំ តំ អញ្ញម្បិ វត្ថុ ឧប្បន្នំ, តំ ទស្សេតុំ ‘‘តេន ខោ បន សមយេនា’’តិអាទិមាហ. តត្រាបិ អយមនុត្តានបទវណ្ណនា – វេសាលិកាតិ វេសាលិវាសិនោ. វជ្ជិបុត្តកាតិ វជ្ជិរដ្ឋេ វេសាលិយំ កុលានំ បុត្តា. សាសនេ កិរ យោ យោ ឧបទ្ទវោ អាទីនវោ អព្ពុទមុប្បជ្ជិ, សព្ពំ តំ វជ្ជិបុត្តកេ និស្សាយ. តថា ហិ ទេវទត្តោបិ វជ្ជិបុត្តកេ បក្ខេ លភិត្វា សង្ឃំ ភិន្ទិ. វជ្ជិបុត្តកា ឯវ ច វស្សសតបរិនិព្ពុតេ ភគវតិ ឧទ្ធម្មំ ឧព្ពិនយំ សត្ថុសាសនំ ទីបេសុំ. ឥមេបិ តេសំ យេវ ឯកច្ចេ ឯវំ បញ្ញត្តេបិ សិក្ខាបទេ យាវទត្ថំ ភុញ្ជិំសុ…បេ… មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវិំសូតិ.

ញាតិព្យសនេនបីតិ ឯត្ថ អសនំ ព្យសនំ វិក្ខេបោ វិទ្ធំសនំ វិនាសោតិ សព្ពមេតំ ឯកត្ថំ. ញាតីនំ ព្យសនំ ញាតិព្យសនំ, តេន ញាតិព្យសនេន, រាជទណ្ឌព្យាធិមរណវិប្បវាសនិមិត្តេន ញាតិវិនាសេនាតិ អត្ថោ. ឯស នយោ ទុតិយបទេបិ. តតិយបទេ បន អារោគ្យវិនាសកោ រោគោ ឯវ រោគព្យសនំ. សោ ហិ អារោគ្យំ ព្យសតិ វិក្ខិបតិ វិនាសេតីតិ ព្យសនំ. រោគោវ ព្យសនំ រោគព្យសនំ, តេន រោគព្យសនេន. ផុដ្ឋាតិ អធិបន្នា អភិភូតា សមន្នាគតាតិ អត្ថោ.

ន មយំ, ភន្តេ អានន្ទ, ពុទ្ធគរហិនោតិ ភន្តេ អានន្ទ, មយំ ន ពុទ្ធំ គរហាម, ន ពុទ្ធស្ស ទោសំ ទេម. ន ធម្មគរហិនោ, ន សង្ឃគរហិនោ. អត្តគរហិនោ មយន្តិ អត្តានមេវ មយំ គរហាម, អត្តនោ ទោសំ ទេម. អលក្ខិកាតិ និស្សិរិកា. អប្បបុញ្ញាតិ បរិត្តបុញ្ញា. វិបស្សកា កុសលានំ ធម្មានន្តិ យេ អដ្ឋតិំសារម្មណេសុ វិភត្តា កុសលា ធម្មា, តេសំ វិបស្សកា; តតោ តតោ អារម្មណតោ វុដ្ឋាយ តេវ ធម្មេ វិបស្សមានាតិ អត្ថោ. បុព្ពរត្តាបររត្តន្តិ រត្តិយា បុព្ពំ បុព្ពរត្តំ, រត្តិយា អបរំ អបររត្តំ, បឋមយាមញ្ច បច្ឆិមយាមញ្ចាតិ វុត្តំ ហោតិ. ពោធិបក្ខិកានន្តិ ពោធិស្ស បក្ខេ ភវានំ, អរហត្តមគ្គញាណស្ស ឧបការកានន្តិ អត្ថោ. ភាវនានុយោគន្តិ វឌ្ឍនានុយោគំ. អនុយុត្តា វិហរេយ្យាមាតិ គិហិបលិពោធំ អាវាសបលិពោធញ្ច បហាយ វិវិត្តេសុ សេនាសនេសុ យុត្តបយុត្តា អនញ្ញកិច្ចា វិហរេយ្យាម.

ឯវមាវុសោតិ ថេរោ ឯតេសំ អាសយំ អជានន្តោ ឥទំ នេសំ មហាគជ្ជិតំ សុត្វា ‘‘សចេ ឥមេ ឦទិសា ភវិស្សន្តិ, សាធូ’’តិ មញ្ញមានោ ‘‘ឯវមាវុសោ’’តិ សម្បដិច្ឆិ. អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោតិ ឧភយម្បេតំ ការណបដិក្ខេបវចនំ. ការណញ្ហិ យស្មា តត្ថ តទាយត្តវុត្តិភាវេន ផលំ តិដ្ឋតិ. យស្មា ចស្ស តំ ឱកាសោ ហោតិ តទាយត្តវុត្តិភាវេន, តស្មា ‘‘ឋានញ្ច អវកាសោ ចា’’តិ វុច្ចតិ, តំ បដិក្ខិបន្តោ អាហ – ‘‘អដ្ឋានមេតំ, អានន្ទ, អនវកាសោ’’តិ. ឯតំ ឋានំ វា ឱកាសោ វា នត្ថិ. យំ តថាគតោតិ យេន តថាគតោ វជ្ជីនំ វា…បេ… សមូហនេយ្យ, តំ ការណំ នត្ថីតិ អត្ថោ. យទិ ហិ ភគវា ឯតេសំ ‘‘លភេយ្យាម ឧបសម្បទ’’ន្តិ យាចន្តានំ ឧបសម្បទំ ទទេយ្យ, ឯវំ សន្តេ ‘‘បារាជិកោ ហោតិ អសំវាសោ’’តិ បញ្ញត្តំ សមូហនេយ្យ. យស្មា បនេតំ ន សមូហនតិ, តស្មា ‘‘អដ្ឋានមេត’’ន្តិអាទិមាហ.

សោ អាគតោ ន ឧបសម្បាទេតព្ពោតិ ‘‘យទិ ហិ ឯវំ អាគតោ ឧបសម្បទំ លភេយ្យ, សាសនេ អគារវោ ភវេយ្យ. សាមណេរភូមិយំ បន ឋិតោ សគារវោ ច ភវិស្សតិ, អត្តត្ថញ្ច ករិស្សតី’’តិ ញត្វា អនុកម្បមានោ ភគវា អាហ – ‘‘សោ អាគតោ ន ឧបសម្បាទេតព្ពោ’’តិ. សោ អាគតោ ឧបសម្បាទេតព្ពោតិ ឯវំ អាគតោ ភិក្ខុភាវេ ឋត្វា អវិបន្នសីលតាយ សាសនេ សគារវោ ភវិស្សតិ, សោ សតិ ឧបនិស្សយេ នចិរស្សេវ ឧត្តមត្ថំ បាបុណិស្សតីតិ ញត្វា ឧបសម្បាទេតព្ពោតិ អាហ.

ឯវំ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវិត្វា អាគតេសុ អនុបសម្បាទេតព្ពញ្ច ឧបសម្បាទេតព្ពញ្ច ទស្សេត្វា តីណិបិ វត្ថូនិ សមោធានេត្វា បរិបុណ្ណំ កត្វា សិក្ខាបទំ បញ្ញបេតុកាមោ ‘‘ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថា’’តិ វត្វា ‘‘យោ បន ភិក្ខុ…បេ… អសំវាសោ’’តិ បរិបុណ្ណំ សិក្ខាបទំ បញ្ញបេសិ.

វជ្ជិបុត្តកវត្ថុវណ្ណនា និដ្ឋិតា.