ទុតិយសង្គីតិកថា

ទុតិយសង្គីតិវិជាននត្ថំ បន អយមនុក្កមោ វេទិតព្ពោ. យទា ហិ –

សង្គាយិត្វាន សទ្ធម្មំ, ជោតយិត្វា ច សព្ពធិ;

យាវ ជីវិតបរិយន្តំ, ឋត្វា បញ្ចសតាបិ តេ.

ខីណាសវា ជុតីមន្តោ, ថេរា កស្សបអាទយោ;

ខីណស្នេហបទីបាវ, និព្ពាយិំសុ អនាលយា.

អថានុក្កមេន គច្ឆន្តេសុ រត្តិន្ទិវេសុ វស្សសតបរិនិព្ពុតេ ភគវតិ វេសាលិកា វជ្ជិបុត្តកា ភិក្ខូ វេសាលិយំ ‘‘កប្បតិ សិង្គីលោណកប្បោ, កប្បតិ ទ្វង្គុលកប្បោ, កប្បតិ គាមន្តរកប្បោ, កប្បតិ អាវាសកប្បោ, កប្បតិ អនុមតិកប្បោ, កប្បតិ អាចិណ្ណកប្បោ, កប្បតិ អមថិតកប្បោ, កប្បតិ ជឡោគិំ បាតុំ, កប្បតិ អទសកំ និសីទនំ, កប្បតិ ជាតរូបរជត’’ន្តិ ឥមានិ ទស វត្ថូនិ ទីបេសុំ. តេសំ សុសុនាគបុត្តោ កាឡាសោកោ នាម រាជា បក្ខោ អហោសិ.

តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា យសោ កាកណ្ឌកបុត្តោ វជ្ជីសុ ចារិកំ ចរមានោ ‘‘វេសាលិកា កិរ វជ្ជិបុត្តកា ភិក្ខូ វេសាលិយំ ទស វត្ថូនិ ទីបេន្តី’’តិ សុត្វា ‘‘ន ខោ បនេតំ បតិរូបំ យ្វាហំ ទសពលស្ស សាសនវិបត្តិំ សុត្វា អប្បោស្សុក្កោ ភវេយ្យំ. ហន្ទាហំ អធម្មវាទិនោ និគ្គហេត្វា ធម្មំ ទីបេមី’’តិ ចិន្តេន្តោ យេន វេសាលី តទវសរិ. តត្រ សុទំ អាយស្មា យសោ កាកណ្ឌកបុត្តោ វេសាលិយំ វិហរតិ មហាវនេ កូដាគារសាលាយំ.

តេន ខោ បន សមយេន វេសាលិកា វជ្ជិបុត្តកា ភិក្ខូ តទហុបោសថេ កំសបាតិំ ឧទកេន បូរេត្វា មជ្ឈេ ភិក្ខុសង្ឃស្ស ឋបេត្វា អាគតាគតេ វេសាលិកេ ឧបាសកេ ឯវំ វទន្តិ – ‘‘ទេថាវុសោ, សង្ឃស្ស កហាបណម្បិ អឌ្ឍម្បិ បាទម្បិ មាសករូបម្បិ, ភវិស្សតិ សង្ឃស្ស បរិក្ខារេន ករណីយ’’ន្តិ សព្ពំ តាវ វត្តព្ពំ, យាវ ‘‘ឥមាយ បន វិនយសង្គីតិយា សត្ត ភិក្ខុសតានិ អនូនានិ អនធិកានិ អហេសុំ, តស្មា អយំ ទុតិយសង្គីតិ សត្តសតិកាតិ វុច្ចតី’’តិ.

ឯវំ តស្មិញ្ច សន្និបាតេ ទ្វាទស ភិក្ខុសតសហស្សានិ សន្និបតិំសុ អាយស្មតា យសេន សមុស្សាហិតា. តេសំ មជ្ឈេ អាយស្មតា រេវតេន បុដ្ឋេន សព្ពកាមិត្ថេរេន វិនយំ វិស្សជ្ជេន្តេន តានិ ទស វត្ថូនិ វិនិច្ឆិតានិ, អធិករណំ វូបសមិតំ. អថ ថេរា ‘‘បុន ធម្មញ្ច វិនយញ្ច សង្គាយិស្សាមា’’តិ តិបិដកធរេ បត្តបដិសម្ភិទេ សត្តសតេ ភិក្ខូ ឧច្ចិនិត្វា វេសាលិយំ វាលិការាមេ សន្និបតិត្វា មហាកស្សបត្ថេរេន សង្គាយិតសទិសមេវ សព្ពំ សាសនមលំ សោធេត្វា បុន បិដកវសេន និកាយវសេន អង្គវសេន ធម្មក្ខន្ធវសេន ច សព្ពំ ធម្មញ្ច វិនយញ្ច សង្គាយិំសុ. អយំ សង្គីតិ អដ្ឋហិ មាសេហិ និដ្ឋិតា. យា លោកេ –

សតេហិ សត្តហិ កតា, តេន សត្តសតាតិ ច;

បុព្ពេ កតំ ឧបាទាយ, ទុតិយាតិ ច វុច្ចតីតិ.

សា បនាយំ –

យេហិ ថេរេហិ សង្គីតា, សង្គីតិ តេសុ វិស្សុតា;

សព្ពកាមី ច សាឡ្ហោ ច, រេវតោ ខុជ្ជសោភិតោ.

យសោ ច សាណសម្ភូតោ, ឯតេ សទ្ធិវិហារិកា;

ថេរា អានន្ទថេរស្ស, ទិដ្ឋបុព្ពា តថាគតំ.

សុមនោ វាសភគាមី ច, ញេយ្យា សទ្ធិវិហារិកា;

ទ្វេ ឥមេ អនុរុទ្ធស្ស, ទិដ្ឋបុព្ពា តថាគតំ.

ទុតិយោ បន សង្គីតោ, យេហិ ថេរេហិ សង្គហោ;

សព្ពេបិ បន្នភារា តេ, កតកិច្ចា អនាសវាតិ.

អយំ ទុតិយសង្គីតិ.

ឯវមិមំ ទុតិយសង្គីតិំ សង្គាយិត្វា ថេរា ‘‘ឧប្បជ្ជិស្សតិ នុ ខោ អនាគតេបិ សាសនស្ស ឯវរូបំ អព្ពុទ’’ន្តិ ឱលោកយមានា ឥមំ អទ្ទសំសុ – ‘‘ឥតោ វស្សសតស្ស ឧបរិ អដ្ឋារសមេ វស្សេ បាដលិបុត្តេ ធម្មាសោកោ នាម រាជា ឧប្បជ្ជិត្វា សកលជម្ពុទីបេ រជ្ជំ ការេស្សតិ. សោ ពុទ្ធសាសនេ បសីទិត្វា មហន្តំ លាភសក្ការំ បវត្តយិស្សតិ. តតោ តិត្ថិយា លាភសក្ការំ បត្ថយមានា សាសនេ បព្ពជិត្វា សកំ សកំ ទិដ្ឋិំ បរិទីបេស្សន្តិ. ឯវំ សាសនេ មហន្តំ អព្ពុទំ ឧប្បជ្ជិស្សតី’’តិ. អថ នេសំ ឯតទហោសិ – ‘‘កិន្នុ ខោ មយំ ឯតស្មិំ អព្ពុទេ ឧប្បន្នេ សម្មុខា ភវិស្សាម, ន ភវិស្សាមា’’តិ. អថ តេ សព្ពេវ តទា អត្តនោ អសម្មុខភាវំ ញត្វា ‘‘កោ នុ ខោ តំ អធិករណំ វូបសមេតុំ សមត្ថោ ភវិស្សតី’’តិ សកលំ មនុស្សលោកំ ឆកាមាវចរទេវលោកញ្ច ឱលោកេន្តា ន កញ្ចិ ទិស្វា ព្រហ្មលោកេ តិស្សំ នាម មហាព្រហ្មានំ អទ្ទសំសុ បរិត្តាយុកំ ឧបរិព្រហ្មលោកូបបត្តិយា ភាវិតមគ្គំ. ទិស្វាន នេសំ ឯតទហោសិ – ‘‘សចេ មយំ ឯតស្ស ព្រហ្មុនោ មនុស្សលោកេ និព្ពត្តនត្ថាយ ឧស្សាហំ ករេយ្យាម, អទ្ធា ឯស មោគ្គលិព្រាហ្មណស្ស គេហេ បដិសន្ធិំ គហេស្សតិ. តតោ ច មន្តេហិ បលោភិតោ និក្ខមិត្វា បព្ពជិស្សតិ. សោ ឯវំ បព្ពជិត្វា សកលំ ពុទ្ធវចនំ ឧគ្គហេត្វា អធិគតបដិសម្ភិទោ ហុត្វា តិត្ថិយេ មទ្ទិត្វា តំ អធិករណំ វិនិច្ឆិត្វា សាសនំ បគ្គណ្ហិស្សតី’’តិ.

តេ ព្រហ្មលោកំ គន្ត្វា តិស្សំ មហាព្រហ្មានំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ឥតោ វស្សសតស្ស ឧបរិ អដ្ឋារសមេ វស្សេ សាសនេ មហន្តំ អព្ពុទំ ឧប្បជ្ជិស្សតិ. មយញ្ច សកលំ មនុស្សលោកំ ឆកាមាវចរទេវលោកញ្ច ឱលោកយមានា កញ្ចិ សាសនំ បគ្គហេតុំ សមត្ថំ អទិស្វា ព្រហ្មលោកំ វិចិនន្តា ភវន្តមេវ អទ្ទសាម. សាធុ, សប្បុរិស, មនុស្សលោកេ និព្ពត្តិត្វា ទសពលស្ស សាសនំ បគ្គណ្ហិតុំ បដិញ្ញំ ទេហី’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ មហាព្រហ្មា, ‘‘អហំ កិរ សាសនេ ឧប្បន្នំ អព្ពុទំ សោធេត្វា សាសនំ បគ្គហេតុំ សមត្ថោ ភវិស្សាមី’’តិ ហដ្ឋបហដ្ឋោ ឧទគ្គុទគ្គោ ហុត្វា, ‘‘សាធូ’’តិ បដិស្សុណិត្វា បដិញ្ញំ អទាសិ. ថេរា ព្រហ្មលោកេ តំ ករណីយំ តីរេត្វា បុន បច្ចាគមិំសុ.

តេន ខោ បន សមយេន សិគ្គវត្ថេរោ ច ចណ្ឌវជ្ជិត្ថេរោ ច ទ្វេបិ នវកា ហោន្តិ ទហរភិក្ខូ តិបិដកធរា បត្តបដិសម្ភិទា ខីណាសវា, តេ តំ អធិករណំ ន សម្បាបុណិំសុ. ថេរា ‘‘តុម្ហេ, អាវុសោ, អម្ហាកំ ឥមស្មិំ អធិករណេ នោ សហាយកា អហុវត្ថ, តេន វោ ឥទំ ទណ្ឌកម្មំ ហោតុ – ‘តិស្សោ នាម ព្រហ្មា មោគ្គលិព្រាហ្មណស្ស គេហេ បដិសន្ធិំ គណ្ហិស្សតិ, តំ តុម្ហាកំ ឯកោ នីហរិត្វា បព្ពាជេតុ, ឯកោ ពុទ្ធវចនំ ឧគ្គណ្ហាបេតូ’’’តិ វត្វា សព្ពេបិ យាវតាយុកំ ឋត្វា –

សព្ពកាមិប្បភុតយោ, តេបិ ថេរា មហិទ្ធិកា;

អគ្គិក្ខន្ធាវ លោកម្ហិ, ជលិត្វា បរិនិព្ពុតា.

ទុតិយំ សង្គហំ កត្វា, វិសោធេត្វាន សាសនំ;

អនាគតេបិ កត្វាន, ហេតុំ សទ្ធម្មសុទ្ធិយា.

ខីណាសវា វសិប្បត្ថា, បភិន្នបដិសម្ភិទា;

អនិច្ចតាវសំ ថេរា, តេបិ នាម ឧបាគតា.

ឯវំ អនិច្ចតំ ជម្មិំ, ញត្វា ទុរភិសម្ភវំ;

តំ បត្តុំ វាយមេ ធីរោ, យំ និច្ចំ អមតំ បទន្តិ.

ឯត្តាវតា សព្ពាការេន ទុតិយសង្គីតិវណ្ណនា និដ្ឋិតា ហោតិ.

ទុតិយសង្គីតិកថា និដ្ឋិតា