១. បរិមណ្ឌលវគ្គវណ្ណនា

យានិ សិក្ខិតសិក្ខេន, សេខិយានីតិ តាទិនា;

ភាសិតានិ អយំ ទានិ, តេសម្បិ វណ្ណនាក្កមោ.

៥៧៦. តត្ថ បរិមណ្ឌលន្តិ សមន្តតោ មណ្ឌលំ. នាភិមណ្ឌលំ ជាណុមណ្ឌលន្តិ ឧទ្ធំ នាភិមណ្ឌលំ អធោ ជាណុមណ្ឌលំ បដិច្ឆាទេន្តេន ជាណុមណ្ឌលស្ស ហេដ្ឋា ជង្ឃដ្ឋិកតោ បដ្ឋាយ អដ្ឋង្គុលមត្តំ និវាសនំ ឱតារេត្វា និវាសេតព្ពំ, តតោ បរំ ឱតារេន្តស្ស ទុក្កដន្តិ វុត្តំ. យថា និសិន្នស្ស ជាណុមណ្ឌលតោ ហេដ្ឋា ចតុរង្គុលមត្តំ បដិច្ឆន្នំ ហោតីតិ មហាបច្ចរិយំ វុត្តំ; ឯវំ និវាសេន្តស្ស បន និវាសនំ បមាណិកំ វដ្ដតិ. តត្រិទំ បមាណំ – ទីឃតោ មុដ្ឋិបញ្ចកំ, តិរិយំ អឌ្ឍតេយ្យហត្ថំ. តាទិសស្ស បន អលាភេ តិរិយំ ទ្វិហត្ថបមាណម្បិ វដ្ដតិ ជាណុមណ្ឌលបដិច្ឆាទនត្ថំ, នាភិមណ្ឌលំ បន ចីវរេនាបិ សក្កា បដិច្ឆាទេតុន្តិ. តត្ថ ឯកបដ្ដចីវរំ ឯវំ និវត្ថម្បិ និវត្ថដ្ឋានេ ន តិដ្ឋតិ, ទុបដ្ដំ បន តិដ្ឋតិ.

ឱលម្ពេន្តោ និវាសេតិ អាបត្តិ ទុក្កដស្សាតិ ឯត្ថ ន កេវលំ បុរតោ ច បច្ឆតោ ច ឱលម្ពេត្វា និវាសេន្តស្សេវ ទុក្កដំ, យេ បនញ្ញេ ‘‘តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ គិហិនិវត្ថំ និវាសេន្តិ ហត្ថិសោណ្ឌកំ មច្ឆវាលកំ ចតុក្កណ្ណកំ តាលវណ្ដកំ សតវលិកំ និវាសេន្តី’’តិអាទិនា (ចូឡវ. ២៨០) នយេន ខន្ធកេ និវាសនទោសា វុត្តា, តថា និវាសេន្តស្សាបិ ទុក្កដមេវ. តេ សព្ពេ វុត្តនយេន បរិមណ្ឌលំ និវាសេន្តស្ស ន ហោន្តិ. អយមេត្ថ សង្ខេបោ, វិត្ថារតោ បន តត្ថេវ អាវិ ភវិស្សតិ.

អសញ្ចិច្ចាតិ បុរតោ វា បច្ឆតោ វា ឱលម្ពេត្វា និវាសេស្សាមីតិ ឯវំ អសញ្ចិច្ច; អថ ខោ បរិមណ្ឌលំយេវ និវាសេស្សាមីតិ វិរជ្ឈិត្វា អបរិមណ្ឌលំ និវាសេន្តស្ស អនាបត្តិ. អស្សតិយាតិ អញ្ញវិហិតស្សាបិ តថា និវាសេន្តស្ស អនាបត្តិ. អជានន្តស្សាតិ ឯត្ថ និវាសនវត្តំ អជានន្តស្ស មោក្ខោ នត្ថិ. និវាសនវត្តញ្ហិ សាធុកំ ឧគ្គហេតព្ពំ, តស្ស អនុគ្គហណមេវស្ស អនាទរិយំ. តំ បន សញ្ចិច្ច អនុគ្គណ្ហន្តស្ស យុជ្ជតិ, តស្មា ឧគ្គហិតវត្តោបិ យោ អារុឡ្ហភាវំ វា ឱរុឡ្ហភាវំ វា ន ជានាតិ, តស្ស អនាបត្តិ. កុរុន្ទិយំ បន ‘‘បរិមណ្ឌលំ និវាសេតុំ អជានន្តស្ស អនាបត្តី’’តិ វុត្តំ. យោ បន សុក្ខជង្ឃោ វា មហាបិណ្ឌិកមំសោ វា ហោតិ, តស្ស សារុប្បត្ថាយ ជាណុមណ្ឌលតោ អដ្ឋង្គុលាធិកម្បិ ឱតារេត្វា និវាសេតុំ វដ្ដតិ.

គិលានស្សាតិ ជង្ឃាយ វា បាទេ វា វណោ ហោតិ, ឧក្ខិបិត្វា វា ឱតារេត្វា វា និវាសេតុំ វដ្ដតិ. អាបទាសូតិ វាឡមិគា វា ចោរា វា អនុពន្ធន្តិ, ឯវរូបាសុ អាបទាសុ អនាបត្តិ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ.

បឋមបារាជិកសមុដ្ឋានំ – កិរិយំ, សញ្ញាវិមោក្ខំ, សចិត្តកំ, លោកវជ្ជំ, កាយកម្មំ, អកុសលចិត្តំ, ទុក្ខវេទនន្តិ. ផុស្សទេវត្ថេរោ ‘‘អចិត្តកំ, បណ្ណត្តិវជ្ជំ, តិវេទន’’ន្តិ អាហ. ឧបតិស្សត្ថេរោ បន ‘‘អនាទរិយំ បដិច្ចា’’តិ វុត្តត្តា ‘‘លោកវជ្ជំ, អកុសលចិត្តំ, ទុក្ខវេទន’’ន្តិ អាហ.

៥៧៧. បរិមណ្ឌលំ បារុបិតព្ពន្តិ ‘‘តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ គិហិបារុតំ បារុបន្តី’’តិ (ចូឡវ. ២៨០) ឯវំ វុត្តំ អនេកប្បការំ គិហិបារុបនំ អបារុបិត្វា ឥធ វុត្តនយេនេវ ឧភោ កណ្ណេ សមំ កត្វា បារុបនវត្តំ បូរេន្តេន បរិមណ្ឌលំ បារុបិតព្ពំ. ឥមានិ ច ទ្វេ សិក្ខាបទានិ អវិសេសេន វុត្តានិ. តស្មា វិហារេបិ អន្តរឃរេបិ បរិមណ្ឌលមេវ និវាសេតព្ពញ្ច បារុបិតព្ពញ្ចាតិ. សមុដ្ឋានាទីនិ បឋមសិក្ខាបទេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពានិ សទ្ធិំ ថេរវាទេន.

៥៧៨. កាយំ វិវរិត្វាតិ ជត្តុម្បិ ឧរម្បិ វិវរិត្វា. សុប្បដិច្ឆន្នេនាតិ ន សសីសំ បារុតេន; អថ ខោ គណ្ឋិកំ បដិមុញ្ចិត្វា អនុវាតន្តេន គីវំ បដិច្ឆាទេត្វា ឧភោ កណ្ណេ សមំ កត្វា បដិសំហរិត្វា យាវ មណិពន្ធំ បដិច្ឆាទេត្វា អន្តរឃរេ គន្តព្ពំ. ទុតិយសិក្ខាបទេ – គលវាដកតោ បដ្ឋាយ សីសំ មណិពន្ធតោ បដ្ឋាយ ហត្ថេ បិណ្ឌិកមំសតោ ច បដ្ឋាយ បាទេ វិវរិត្វា និសីទិតព្ពំ.

៥៧៩. វាសូបគតស្សាតិ វាសត្ថាយ ឧបគតស្ស រត្តិភាគេ វា ទិវសភាគេ វា កាយំ វិវរិត្វាបិ និសីទតោ អនាបត្តិ.

៥៨០. សុសំវុតោតិ ហត្ថំ វា បាទំ វា អកីឡាបេន្តោ; សុវិនីតោតិ អត្ថោ.

៥៨២. ឱក្ខិត្តចក្ខូតិ ហេដ្ឋា ខិត្តចក្ខុ ហុត្វា. យុគមត្តំ បេក្ខមានោតិ យុគយុត្តកោ ហិ ទន្តោ អាជានេយ្យោ យុគមត្តំ បេក្ខតិ, បុរតោ ចតុហត្ថប្បមាណំ ភូមិភាគំ; ឥមិនាបិ ឯត្តកំ បេក្ខន្តេន គន្តព្ពំ. យោ អនាទរិយំ បដិច្ច តហំ តហំ ឱលោកេន្តោតិ យោ តំតំទិសាភាគំ បាសាទំ កូដាគារំ វីថិំ ឱលោកេន្តោ គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឯកស្មិំ បន ឋានេ ឋត្វា ហត្ថិអស្សាទិបរិស្សយាភាវំ ឱលោកេតុំ វដ្ដតិ. និសីទន្តេនាបិ ឱក្ខិត្តចក្ខុនាវ និសីទិតព្ពំ.

៥៨៤. ឧក្ខិត្តកាយាតិ ឧក្ខេបេន; ឥត្ថម្ភូតលក្ខណេ ករណវចនំ ឯកតោ វា ឧភតោ វា ឧក្ខិត្តចីវរោ ហុត្វាតិ អត្ថោ. អន្តោឥន្ទខីលតោ បដ្ឋាយ ន ឯវំ គន្តព្ពំ. និសិន្នកាលេ បន ធមករណំ នីហរន្តេនាបិ ចីវរំ អនុក្ខិបិត្វាវ នីហរិតព្ពន្តិ.

បឋមោ វគ្គោ.