២. ឱមសវាទសិក្ខាបទវណ្ណនា

១២. ទុតិយសិក្ខាបទេ ឱមសន្តីតិ ឱវិជ្ឈន្តិ. ខុំសេន្តីតិ អក្កោសន្តិ. វម្ភេន្តីតិ បធំសេន្តិ.

១៣. ភូតបុព្ពន្តិ ឥទំ វត្ថុំ ភគវា ឱមសវាទគរហណត្ថំ អាហរិ. នន្ទិវិសាលោ នាមាតិ នន្ទីតិ តស្ស ពលីពទ្ទស្ស នាមំ, វិសាណានិ បនស្ស វិសាលានិ, តស្មា ‘‘នន្ទិវិសាលោ’’តិ វុច្ចតិ. ពោធិសត្តោ តេន សមយេន នន្ទិវិសាលោ នាម ហោតិ. ព្រាហ្មណោ តំ យាគុភត្តាទីហិ អតិវិយ បោសេសិ. អថ សោ ព្រាហ្មណំ អនុកម្បមានោ ‘‘គច្ឆ ត្វ’’ន្តិអាទិមាហ. តត្ថេវ អដ្ឋាសីតិ អហេតុកបដិសន្ធិកាលេបិ បរខុំសនំ អមនាបតោយេវ បច្ចេសិ, តស្មា ព្រាហ្មណស្ស ទោសំ ទស្សេតុកាមោ អដ្ឋាសិ. សកដសតំ អតិពទ្ធំ បវដ្ដេសីតិ បដិបាដិយា ឋបេត្វា ហេដ្ឋារុក្ខេ ទត្វា ឯកាពទ្ធំ កត្វា មុគ្គមាសវាលុកាទីហិ បុណ្ណំ សកដសតំ បវដ្ដេន្តោ, កិញ្ចាបិ បុព្ពេ បតិដ្ឋិតារប្បទេសំ បុន អរេ បត្តេ បវដ្ដិតំ ហោតិ, ពោធិសត្តោ បន បុរិមសកដេន បតិដ្ឋិតដ្ឋានេ បច្ឆិមសកដំ បតិដ្ឋាបេតុំ សកដសតប្បមាណំ បទេសំ បវដ្ដេសិ. ពោធិសត្តានញ្ហិ សិថិលករណំ នាម នត្ថិ. តេន ចត្តមនោ អហូតិ តេន ព្រាហ្មណស្ស ធនលាភេន អត្តនោ កម្មេន ច សោ នន្ទិវិសាលោ អត្តមនោ អហោសិ.

១៥. អក្កោសេនបីតិ ឯត្ថ បន យស្មា បរតោ ‘‘ទ្វេ អក្កោសា – ហីនោ ច អក្កោសោ ឧក្កដ្ឋោ ច អក្កោសោ’’តិ វិភជិតុកាមោ, តស្មា យថា បុព្ពេ ‘‘ហីនេនបិ អក្កោសេន ខុំសេន្តី’’តិ វុត្តំ; ឯវំ អវត្វា ‘‘អក្កោសេន’’ ឥច្ចេវមាហ. វេនជាតីតិ តច្ឆកជាតិ; វេណុការជាតីតិបិ វទន្តិ. នេសាទជាតីតិ មិគលុទ្ទកាទិជាតិ.

រថការជាតីតិ ចម្មការជាតិ. បុក្កុសជាតីតិ បុប្ផឆឌ្ឌកជាតិ. អវកណ្ណកាទិ ទាសានំ នាមំ ហោតិ; តស្មា ហីនំ. ឱញ្ញាតន្តិ អវញ្ញាតំ; ‘‘ឧញ្ញាត’’ន្តិបិ បឋន្តិ. អវញ្ញាតន្តិ វម្ភេត្វា ញាតំ. ហីឡិតន្តិ ជិគុច្ឆិតំ. បរិភូតន្តិ កិមេតេនាតិតិ បរិភវកតំ. អចិត្តីកតន្តិ ន គរុកតំ.

កោដ្ឋកកម្មន្តិ តច្ឆកកម្មំ. មុទ្ទាតិ ហត្ថមុទ្ទាគណនា. គណនាតិ អច្ឆិទ្ទកាទិអវសេសគណនា. លេខាតិ អក្ខរលេខា. មធុមេហាពាធោ វេទនាយ អភាវតោ ‘‘ឧក្កដ្ឋោ’’តិ វុត្តោ. បាដិកង្ខាតិ ឥច្ឆិតព្ពា. យការេន វា ភការេន វាតិ យការភការេ យោជេត្វា យោ អក្កោសោ. កាដកោដចិកាយ វាតិ ‘‘កាដ’’ន្តិ បុរិសនិមិត្តំ, ‘‘កោដចិកា’’តិ ឥត្ថិនិមិត្តំ; ឯតេហិ វា យោ អក្កោសោ, ឯសោ ហីនោ នាម អក្កោសោតិ.

១៦. ឥទានិ តេសំ ជាតិអាទីនំ បភេទវសេន អាបត្តិំ អារោបេត្វា ទស្សេន្តោ ‘‘ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្ន’’ន្តិអាទិមាហ. តត្ថ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោតិ អក្កោសិតុកាមោ បធំសិតុកាមោ គរហិតុកាមោ និត្តេជំ កត្តុកាមោតិ អត្ថោ. ហីនេន ហីនន្តិ ហីនេន ជាតិវចនេន ហីនជាតិកំ. ឯតេន ឧបាយេន សព្ពបទេសុ អត្ថោ វេទិតព្ពោ.

ឯត្ថ ច ហីនេន ហីនំ វទន្តោ កិញ្ចាបិ សច្ចំ វទតិ, ឱមសិតុកាមតាយ បនស្ស វាចាយ វាចាយ បាចិត្តិយំ. ឧក្កដ្ឋេន ហីនំ វទន្តោ ច កិញ្ចាបិ អលិកំ ភណតិ, ឱមសិតុកាមតាយ បន ឥមិនាវ សិក្ខាបទេន បាចិត្តិយំ អាបជ្ជតិ, ន បុរិមេន. យោបិ ‘‘អតិចណ្ឌាលោសិ, អតិព្រាហ្មណោសិ, ទុដ្ឋចណ្ឌាលោសិ, ទុដ្ឋព្រាហ្មណោសី’’តិអាទីនិ វទតិ, សោបិ អាបត្តិយា ការេតព្ពោ.

២៦. សន្តិ ឥធេកច្ចេតិ វារេ បន បរិហរិត្វា វុត្តភាវេន ទុក្កដំ. ឯសេវ នយោ យេ នូន…បេ… ន មយន្តិ វារេសុបិ. អនុបសម្បន្នេ បន ចតូសុបិ វារេសុ ទុក្កដមេវ. ចោរោសិ គណ្ឋិភេទកោសីតិអាទិវចនេហិ បន ឧបសម្បន្នេបិ អនុបម្បន្នេបិ សព្ពវារេសុ ទុក្កដមេវ. ទវកម្យតាយ បន ឧបសម្បន្នេបិ អនុបសម្បន្នេបិ សព្ពវារេសុ ទុព្ភាសិតំ. ទវកម្យតា នាម កេឡិហសាធិប្បាយតា. ឥមស្មិញ្ច សិក្ខាបទេ ឋបេត្វា ភិក្ខុំ ភិក្ខុនីអាទយោ សព្ពសត្តា អនុបសម្បន្នដ្ឋានេ ឋិតាតិ វេទិតព្ពា.

៣៥. អត្ថបុរេក្ខារស្សាតិអាទីសុ បាឡិយា អត្ថំ វណ្ណយន្តោ អត្ថបុរេក្ខារោ; បាឡិំ វាចេន្តោ ធម្មបុរេក្ខារោ; អនុសិដ្ឋិយំ ឋត្វា ‘‘ឥទានិបិ ចណ្ឌាលោសិ, បាបំ មា អកាសិ, មា តមោ តមបរាយណោ អហោសី’’តិអាទិនា នយេន កថេន្តោ អនុសាសនីបុរេក្ខារោ នាមាតិ វេទិតព្ពោ. សេសំ ឧត្តានមេវ.

តិសមុដ្ឋានំ – កាយចិត្តតោ វាចាចិត្តតោ កាយវាចាចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ. កិរិយំ, សញ្ញាវិមោក្ខំ, សចិត្តកំ, លោកវជ្ជំ, កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, អកុសលចិត្តំ, ទុក្ខវេទនន្តិ. ទុព្ភាសិតាបត្តិ បនេត្ថ វាចាចិត្តតោ សមុដ្ឋាតិ, កិរិយំ, សញ្ញាវិមោក្ខំ, សចិត្តកំ, អកុសលចិត្តំ, ទ្វិវេទនំ សុខា ច មជ្ឈត្តា ចាតិ.

ឱមសវាទសិក្ខាបទំ ទុតិយំ.