១. សុទ្ធិកវគ្គោ

១. សុទ្ធិកសុត្តវណ្ណនា

៤៧១. ឥន្ទ្រិយសំយុត្តស្ស បឋមេ សទ្ធិន្ទ្រិយំ សតិន្ទ្រិយំ បញ្ញិន្ទ្រិយន្តិ ឥមានិ តីណិ ចតុភូមកកុសលវិបាកេសុ ចេវ កិរិយាសុ ច លព្ភន្តិ. វីរិយិន្ទ្រិយសមាធិន្ទ្រិយានិ ចតុភូមកកុសលេ អកុសលេ វិបាកេ កិរិយាយាតិ សព្ពត្ថ លព្ភន្តិ. ឥតិ ឥទំ សុត្តំ ចតុភូមកសព្ពសង្គាហកធម្មបរិច្ឆេទវសេន វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ.

៧. ទុតិយសមណព្រាហ្មណសុត្តវណ្ណនា

៤៧៧. សត្តមេ សទ្ធិន្ទ្រិយំ នប្បជានន្តីតិ ទុក្ខសច្ចវសេន ន បជានន្តិ. សទ្ធិន្ទ្រិយសមុទយំ នប្បជានន្តីតិ សមុទយសច្ចវសេន ន បជានន្តិ. ឯវំ និរោធំ និរោធសច្ចវសេន, បដិបទំ មគ្គសច្ចវសេនាតិ. សេសេសុបិ ឯសេវ នយោ.

សុក្កបក្ខេ បន អធិមោក្ខវសេន អាវជ្ជនសមុទយា សទ្ធិន្ទ្រិយសមុទយោ ហោតិ, បគ្គហវសេន អាវជ្ជនសមុទយា វីរិយិន្ទ្រិយសមុទយោ, ឧបដ្ឋានវសេន អាវជ្ជនសមុទយា សតិន្ទ្រិយសមុទយោ, អវិក្ខេបវសេន អាវជ្ជនសមុទយា សមាធិន្ទ្រិយសមុទយោ, ទស្សនវសេន អាវជ្ជនសមុទយា បញ្ញិន្ទ្រិយសមុទយោ ហោតិ. តថា ឆន្ទវសេន អាវជ្ជនសមុទយា សទ្ធិន្ទ្រិយសមុទយោ ហោតិ, ឆន្ទវសេន អាវជ្ជនសមុទយា វីរិយសតិសមាធិបញ្ញិន្ទ្រិយសមុទយោ ហោតិ. មនសិការវសេន អាវជ្ជនសមុទយា សទ្ធិន្ទ្រិយសមុទយោ ហោតិ. មនសិការវសេន អាវជ្ជនសមុទយា វីរិយសតិសមាធិបញ្ញិន្ទ្រិយសមុទយោ ហោតីតិ ឯវម្បិ អត្ថោ វេទិតព្ពោ. ឥមេសុ បដិបាដិយា ឆសុ សុត្តេសុ ចតុសច្ចមេវ កថិតំ.

៨. ទដ្ឋព្ពសុត្តវណ្ណនា

៤៧៨. អដ្ឋមេ កត្ថ ច, ភិក្ខវេ, សទ្ធិន្ទ្រិយំ ទដ្ឋព្ពំ, ចតូសុ សោតាបត្តិយង្គេសូតិអាទិ ឥមេសំ ឥន្ទ្រិយានំ សវិសយេ ជេដ្ឋកភាវទស្សនត្ថំ វុត្តំ. យថា ហិ ចត្តារោ សេដ្ឋិបុត្តា រាជាតិ រាជបញ្ចមេសុ សហាយេសុ ‘‘នក្ខត្តំ កីឡិស្សាមា’’តិ វីថិំ ឱតិណ្ណេសុ ឯកស្ស សេដ្ឋិបុត្តស្ស គេហំ គតកាលេ ឥតរេ ចត្តារោ តុណ្ហី និសីទន្តិ, គេហសាមិកោវ – ‘‘ឥមេសំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ ទេថ, គន្ធមាលាលង្ការាទីនិ ទេថា’’តិ គេហេ វិចារេតិ. ទុតិយស្ស, តតិយស្ស, ចតុត្ថស្ស គេហំ គតកាលេ ឥតរេ ចត្តារោ តុណ្ហី និសីទន្តិ, គេហសាមិកោវ – ‘‘ឥមេសំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ ទេថ, គន្ធមាលាលង្ការាទីនិ ទេថា’’តិ គេហេ វិចារេតិ. អថ សព្ពបច្ឆា រញ្ញោ គេហំ គតកាលេ កិញ្ចាបិ រាជា សព្ពត្ថ ឥស្សរោ, ឥមស្មិំ បន កាលេ អត្តនោ គេហេយេវ – ‘‘ឥមេសំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ ទេថ, គន្ធមាលាលង្ការាទីនិ ទេថា’’តិ គេហេ វិចារេតិ. ឯវមេវ សទ្ធាបញ្ចមកេសុ ឥន្ទ្រិយេសុ តេសុ សហាយេសុ ឯកតោ វីថិំ ឱតរន្តេសុ វិយ ឯការម្មណេ ឧប្បជ្ជមានេសុបិ យថា បឋមស្ស គេហេ ឥតរេ ចត្តារោ តុណ្ហី និសីទន្តិ, គេហសាមិកោវ វិចារេតិ, ឯវំ សោតាបត្តិយង្គានិ បត្វា អធិមោក្ខលក្ខណំ សទ្ធិន្ទ្រិយមេវ ជេដ្ឋកំ ហោតិ បុព្ពង្គមំ, សេសានិ តទន្វយានិ ហោន្តិ. យថា ទុតិយស្ស គេហេ ឥតរេ ចត្តារោ តុណ្ហី និសីទន្តិ, គេហសាមិកោវ វិចារេតិ, ឯវំ សម្មប្បធានានិ បត្វា បគ្គហលក្ខណំ វីរិយិន្ទ្រិយមេវ ជេដ្ឋកំ ហោតិ បុព្ពង្គមំ, សេសានិ តទន្វយានិ ហោន្តិ. យថា តតិយស្ស គេហេ ឥតរេ ចត្តារោ តុណ្ហី និសីទន្តិ, គេហសាមិកោវ វិចារេតិ, ឯវំ សតិបដ្ឋានានិ បត្វា ឧបដ្ឋានលក្ខណំ សតិន្ទ្រិយមេវ ជេដ្ឋកំ ហោតិ បុព្ពង្គមំ, សេសានិ តទន្វយានិ ហោន្តិ. យថា ចតុត្ថស្ស គេហេ ឥតរេ ចត្តារោ តុណ្ហី និសីទន្តិ, គេហសាមិកោវ វិចារេតិ, ឯវំ ឈានវិមោក្ខេ បត្វា អវិក្ខេបលក្ខណំ សមាធិន្ទ្រិយមេវ ជេដ្ឋកំ ហោតិ បុព្ពង្គមំ, សេសានិ តទន្វយានិ ហោន្តិ. សព្ពបច្ឆា រញ្ញោ គេហំ គតកាលេ បន យថា ឥតរេ ចត្តារោ តុណ្ហី និសីទន្តិ, រាជាវ គេហេ វិចារេតិ, ឯវមេវ អរិយសច្ចានិ បត្វា បជាននលក្ខណំ បញ្ញិន្ទ្រិយមេវ ជេដ្ឋកំ ហោតិ បុព្ពង្គមំ, សេសានិ តទន្វយានិ ហោន្តីតិ.

៩-១០. បឋមវិភង្គសុត្តាទិវណ្ណនា

៤៧៩-៤៨០. នវមេ សតិនេបក្កេនាតិ ឯត្ថ និបកស្ស ភាវោ នេបក្កំ, បញ្ញាយេតំ នាមំ. កស្មា បន សតិភាជនេ បញ្ញា វុត្តាតិ? សតិយា ពលវភាវទស្សនត្ថំ. ពលវសតិ ហិ ឥធ អធិប្បេតា. សា ច បញ្ញាសម្បយុត្តាវ ពលវតី ហោតិ, ន វិប្បយុត្តាតិ បញ្ញាសម្បយុត្តសតិំ ទស្សេន្តោ ឯវមាហ. ចិរកតន្តិ ចិរកាលំ កតំ ទានំ វា សីលំ វា ឧបោសថកម្មំ វា. ចិរភាសិតន្តិ ‘‘អសុកស្មិំ ឋានេ អសុកំ នាម ភាសិត’’ន្តិ ឯវំ ចិរកាលេ ភាសិតំ. វោស្សគ្គារម្មណំ កត្វាតិ និព្ពានារម្មណំ កត្វា. ឧទយត្ថគាមិនិយាតិ ឧទយញ្ច អត្ថញ្ច គច្ឆន្តិយា, ឧទយព្ពយបរិគ្គហិកាយាតិ អត្ថោ. ឥមស្មិំ សុត្តេ សទ្ធាសតិបញ្ញិន្ទ្រិយានិ បុព្ពភាគានិ, វីរិយិន្ទ្រិយំ មិស្សកំ, សមាធិន្ទ្រិយំ និព្ពត្តិតលោកុត្តរមេវ កថិតំ. ទសមេបិ អយមេវ ធម្មបរិច្ឆេទោតិ.

សុទ្ធិកវគ្គោ បឋមោ.