៣. មាតុគាមសំយុត្តំ

១. បឋមបេយ្យាលវគ្គោ

១-២. មាតុគាមសុត្តាទិវណ្ណនា

២៨០-២៨១. មាតុគាមសំយុត្តស្ស បឋមេ អង្គេហីតិ អគុណង្គេហិ. ន ច រូបវាតិ ន រូបសម្បន្នោ វិរូបោ ទុទ្ទសិកោ. ន ច ភោគវាតិ ន ភោគសម្បន្នោ និទ្ធនោ. ន ច សីលវាតិ ន សីលសម្បន្នោ ទុស្សីលោ. អលសោ ចាតិ កន្តនបចនាទីនិ កម្មានិ កាតុំ ន សក្កោតិ, កុសីតោ អាលសិយោ និសិន្នដ្ឋានេ និសិន្នោវ, ឋិតឋានេ ឋិតោវ និទ្ទាយតិ ឯវ. បជញ្ចស្ស ន លភតីតិ អស្ស បុរិសស្ស កុលវំសបតិដ្ឋាបកំ បុត្តំ ន លភតិ, វញ្ឈិត្ថី នាម ហោតិ. សុក្កបក្ខោ វុត្តវិបរិយាយេន វេទិតព្ពោ. ទុតិយំ បឋមេ វុត្តនយេនេវ បរិវត្តេតព្ពំ.

៣. អាវេណិកទុក្ខសុត្តវណ្ណនា

២៨២. តតិយេ អាវេណិកានីតិ បាដិបុគ្គលិកានិ បុរិសេហិ អសាធារណានិ. បារិចរិយន្តិ បរិចារិកភាវំ.

៤. តីហិធម្មេហិសុត្តាទិវណ្ណនា

២៨៣-៣០៣. ចតុត្ថេ មច្ឆេរមលបរិយុដ្ឋិតេនាតិ បុព្ពណ្ហសមយស្មិញ្ហិ មាតុគាមោ ខីរទធិសង្គោបនរន្ធនបចនាទីនិ កាតុំ អារទ្ធោ, បុត្តកេហិបិ យាចិយមានោ កិញ្ចិ ទាតុំ ន ឥច្ឆតិ. តេនេតំ វុត្តំ ‘‘បុព្ពណ្ហសមយំ មច្ឆេរមលបរិយុដ្ឋិតេន ចេតសា’’តិ. មជ្ឈន្ហិកសមយេ បន មាតុគាមោ កោធាភិភូតោវ ហោតិ, អន្តោឃរេ កលហំ អលភន្តោ បដិវិស្សកឃរម្បិ គន្ត្វា កលហំ ករោតិ, សាមិកស្ស ច ឋិតនិសិន្នដ្ឋានានិ វិលោកេន្តោ វិចរតិ. តេន វុត្តំ ‘‘មជ្ឈន្ហិកសមយំ ឥស្សាបរិយុដ្ឋិតេន ចេតសា’’តិ. សាយន្ហេ បនស្សា អសទ្ធម្មបដិសេវនាយ ចិត្តំ នមតិ. តេន វុត្តំ ‘‘សាយន្ហសមយំ កាមរាគបរិយុដ្ឋិតេន ចេតសា’’តិ. បញ្ចមាទីនិ ឧត្តានត្ថានេវ.

៣. ពលវគ្គោ

១. វិសារទសុត្តវណ្ណនា

៣០៤. ទសមេ រូបពលន្តិអាទីសុ រូបសម្បត្តិ រូបពលំ, ភោគសម្បត្តិ ភោគពលំ, ញាតិសម្បត្តិ ញាតិពលំ, បុត្តសម្បត្តិ បុត្តពលំ, សីលសម្បត្តិ សីលពលំ. បញ្ចសីលទសសីលានិ អខណ្ឌានិ កត្វា រក្ខន្តស្ស ហិ សីលសម្បត្តិយេវ សីលពលំ នាម ហោតិ. ឥមានិ ខោ ភិក្ខវេ បញ្ច ពលានីតិ ឥមានិ បញ្ច ឧបត្ថម្ភនដ្ឋេន ពលានិ នាម វុច្ចន្តិ.

២-១០. បសយ្ហសុត្តាទិវណ្ណនា

៣០៥-៣១៣. បសយ្ហាតិ អភិភវិត្វា. អភិភុយ្យ វត្តតីតិ អភិភវតិ អជ្ឈោត្ថរតិ. នេវ រូបពលំ តាយតីតិ នេវ រូបពលំ តាយិតុំ រក្ខិតុំ សក្កោតិ. នាសេន្តេវ នំ, កុលេ ន វាសេន្តីតិ ‘‘ទុស្សីលា សំភិន្នាចារា អតិក្កន្តមរិយាទា’’តិ គីវាយំ គហេត្វា នីហរន្តិ, ន តស្មិំ កុលេ វាសេន្តិ. វាសេន្តេវ នំ កុលេ, ន នាសេន្តីតិ ‘‘កិំ រូបេន ភោគាទីហិ វា, បរិសុទ្ធសីលា ឯសា អាចារសម្បន្នា’’តិ ញត្វា ញាតកា តស្មិំ កុលេ វាសេន្តិយេវ, ន នាសេន្តិ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានត្ថមេវាតិ.

មាតុគាមសំយុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.