៧. បុនព្ពសុសុត្តវណ្ណនា

២៤១. សត្តមេ តេន ខោ បន សមយេនាតិ កតរសមយេន? សូរិយស្ស អត្ថង្គមនសមយេន. តទា កិរ ភគវា បច្ឆាភត្តេ មហាជនស្ស ធម្មំ ទេសេត្វា មហាជនំ ឧយ្យោជេត្វា ន្ហានកោដ្ឋកេ ន្ហត្វា គន្ធកុដិបរិវេណេ បញ្ញត្តវរពុទ្ធាសនេ បុរត្ថិមលោកធាតុំ ឱលោកយមានោ និសីទិ. អថេកចារិកទ្វិចារិកាទយោ បំសុកូលិកបិណ្ឌបាតិកភិក្ខូ អត្តនោ អត្តនោ វសនដ្ឋានេហិ និក្ខមិត្វា អាគម្ម ទសពលំ វន្ទិត្វា រត្តសាណិយា បរិក្ខិបមានា វិយ និសីទិំសុ. អថ នេសំ អជ្ឈាសយំ វិទិត្វា សត្ថា និព្ពានបដិសំយុត្តំ ធម្មកថំ កថេសិ.

ឯវំ តោសេសីតិ សា កិរ ធីតរំ អង្កេនាទាយ បុត្តំ អង្គុលិយា គហេត្វា ជេតវនបិដ្ឋិយំ បាការបរិក្ខេបសមីបេ ឧច្ចារបស្សាវខេឡសិង្ឃាណិកំ បរិយេសមានា អនុបុព្ពេន ជេតវនទ្វារកោដ្ឋកំ សម្បត្តា. ភគវតោ ច, ‘‘អានន្ទ, បត្តំ អាហរ, ចីវរំ អាហរ, វិឃាសាទានំ ទានំ ទេហី’’តិ កថេន្តស្ស សទ្ទោ សមន្តា ទ្វាទសហត្ថមត្តមេវ គណ្ហាតិ. ធម្មំ ទេសេន្តស្ស សចេបិ ចក្កវាឡបរិយន្តំ កត្វា បរិសា និសីទតិ, យថា បរិសំ គច្ឆតិ, ពហិបរិសាយ ឯកង្គុលិមត្តម្បិ ន និគ្គច្ឆតិ, ‘‘មា អការណា មធុរសទ្ទោ នស្សី’’តិ. តត្រាយំ យក្ខិនី ពហិបរិសាយ ឋិតា សទ្ទំ ន សុណាតិ, ទ្វារកោដ្ឋកេ ឋិតាយ បនស្សា មហតិយា ពុទ្ធវីថិយា អភិមុខេ ឋិតា គន្ធកុដិ បញ្ញាយិ. សា និវាតេ ទីបសិខា វិយ ពុទ្ធគារវេន ហត្ថកុក្កុច្ចាទិរហិតំ និច្ចលំ បរិសំ ទិស្វា – ‘‘នូន មេត្ថ កិញ្ចិ ភាជនីយភណ្ឌំ ភវិស្សតិ, យតោ អហំ សប្បិតេលមធុផាណិតាទីសុ កិញ្ចិទេវ បត្តតោ វា ហត្ថតោ វា បគ្ឃរន្តំ ភូមិយំ វា បន បតិតំ លភិស្សាមី’’តិ អន្តោវិហារំ បាវិសិ. ទ្វារកោដ្ឋកេ អវរុទ្ធកានំ និវារណត្ថាយ ឋិតា អារក្ខទេវតា យក្ខិនិយា ឧបនិស្សយំ ទិស្វា ន និវារេសិ. តស្សា សហ បរិសាយ ឯកីភាវគមនេន មធុរស្សរោ ឆវិអាទីនិ ឆិន្ទិត្វា អដ្ឋិមិញ្ជំ អាហច្ច អដ្ឋាសិ. តំ ធម្មស្សវនត្ថាយ និច្ចលំ ឋិតំ បុរិមនយេនេវ បុត្តកា ចោទយិំសុ. សា ‘‘ធម្មស្សវនស្ស មេ អន្តរាយំ ករោន្តី’’តិ បុត្តកេ តុណ្ហី ឧត្តរិកេ ហោហីតិ ឯវំ តោសេសិ.

តត្ថ យាវាតិ យាវ ធម្មំ សុណាមិ, តាវ តុណ្ហី ហោហីតិ អត្ថោ. សព្ពគន្ថប្បមោចនន្តិ និព្ពានំ អាគម្ម សព្ពេ គន្ថា បមុច្ចន្តិ, តស្មា តំ សព្ពគន្ថប្បមោចនន្តិ វុច្ចតិ. អតិវេលាតិ វេលាតិក្កន្តា បមាណាតិក្កន្តា. បិយាយនាតិ មគ្គនា បត្ថនា. តតោ បិយតរន្តិ យា អយំ អស្ស ធម្មស្ស មគ្គនា បត្ថនា, ឥទំ មយ្ហំ តតោ បិយតរន្តិ អត្ថោ. បិយតរាតិ វា បាឋោ. បាណិនន្តិ យថា បាណីនំ ទុក្ខា មោចេតិ. កេ មោចេតីតិ? បាណិនេតិ អាហរិត្វា វត្តព្ពំ. យំ ធម្មំ អភិសម្ពុទ្ធន្តិ, យំ ធម្មំ ភគវា អភិសម្ពុទ្ធោ. តុណ្ហីភូតាយមុត្តរាតិ ន កេវលំ អហមេវ, អយំ មេ ភគិនី ឧត្តរាបិ តុណ្ហីភូតាតិ វទតិ. សទ្ធម្មស្ស អនញ្ញាយាតិ, អម្ម, មយំ បុព្ពេបិ ឥមំ សទ្ធម្មមេវ អជានិត្វា ឥទានិ ឥទំ ខុប្បិបាសាទិទុក្ខំ អនុភវន្តា ទុក្ខំ ចរាម វិហរាម.

ចក្ខុមាតិ បញ្ចហិ ចក្ខូហិ ចក្ខុមា. ធម្មំ ទេសេន្តោយេវ ភគវា បរិសំ សល្លក្ខយមានោ តស្សា យក្ខិនិយា ចេវ យក្ខទារកស្ស ច សោតាបត្តិផលស្ស ឧបនិស្សយំ ទិស្វា ទេសនំ វិនិវដ្ដេត្វា ចតុសច្ចកថំ ទីបេតិ, តំ សុត្វា តស្មិំយេវ ទេសេ ឋិតា យក្ខិនី សទ្ធិំ បុត្តេន សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋិតា. ធីតុយាបិ បនស្សា ឧបនិស្សយោ អត្ថិ, អតិទហរត្តា បន ទេសនំ សម្បដិច្ឆិតុំ នាសក្ខិ.

ឥទានិ សា យក្ខិនី បុត្តស្ស អនុមោទនំ ករោន្តី សាធុ ខោ បណ្ឌិតោ នាមាតិអាទិមាហ. អជ្ជាហម្ហិ សមុគ្គតាតិ អហម្ហិ អជ្ជ វដ្ដតោ ឧគ្គតា សមុគ្គតា សាសនេ វា ឧគ្គតា សមុគ្គតា, ត្វម្បិ សុខី ហោហីតិ. ទិដ្ឋានីតិ មយា ច តយា ច ទិដ្ឋានិ. ឧត្តរាបិ សុណាតុ មេតិ, ‘‘អម្ហាកំ ចតុសច្ចបដិវេធភាវំ, ធីតា មេ ឧត្តរាបិ, សុណាតូ’’តិ វទតិ. សហ សច្ចបដិវេធេនេវ សាបិ សូចិលោមោ វិយ សព្ពំ សេតកណ្ឌុកច្ឆុអាទិភាវំ បហាយ ទិព្ពសម្បត្តិំ បដិលភតិ សទ្ធិំ បុត្តេន. ធីតា បនស្សា យថា នាម លោកេ មាតាបិតូហិ ឥស្សរិយេ លទ្ធេ បុត្តានម្បិ តំ ហោតិ, ឯវំ មាតុ-អានុភាវេនេវ សម្បត្តិំ លភិ. តតោ បដ្ឋាយ ច សា សទ្ធិំ បុត្តកេហិ គន្ធកុដិសមីបរុក្ខេយេវ និវាសរុក្ខំ លភិត្វា សាយំ បាតំ ពុទ្ធទស្សនំ លភមានា ធម្មំ សុណមានា ទីឃរត្តំ តត្ថេវ វសិ. សត្តមំ.