៦. ជរាវគ្គោ

១. ជរាសុត្តវណ្ណនា

៥១. ជរាវគ្គស្ស បឋមេ សាធូតិ លទ្ធកំ ភទ្ទកំ. សីលំ យាវ ជរាតិ ឥមិនា ឥទំ ទស្សេតិ – យថា មុត្តាមណិរត្តវត្ថាទីនិ អាភរណានិ តរុណកាលេយេវ សោភន្តិ, ជរាជិណ្ណកាលេ តានិ ធារេន្តោ ‘‘អយំ អជ្ជាបិ ពាលភាវំ បត្ថេតិ, ឧម្មត្តកោ មញ្ញេ’’តិ វត្តព្ពតំ អាបជ្ជតិ, ន ឯវំ សីលំ. សីលញ្ហិ និច្ចកាលំ សោភតិ. ពាលកាលេបិ ហិ សីលំ រក្ខន្តំ ‘‘កិំ ឥមស្ស សីលេនា’’តិ? វត្តារោ នត្ថិ. មជ្ឈិមកាលេបិ មហល្លកកាលេបីតិ.

សទ្ធា សាធុ បតិដ្ឋិតាតិ ហត្ថាឡវកចិត្តគហបតិអាទីនំ វិយ មគ្គេន អាគតា បតិដ្ឋិតសទ្ធា នាម សាធុ. បញ្ញា នរានំ រតនន្តិ ឯត្ថ ចិត្តីកតដ្ឋាទីហិ រតនំ វេទិតព្ពំ. វុត្តញ្ហេតំ –

‘‘យទិ ចិត្តីកតន្តិ រតនំ, ននុ ភគវា ចិត្តីកតោ បុរិសសីហោ, យេ ច លោកេ ចិត្តីកតា, តេសំ ចិត្តីកតោ ភគវា. យទិ រតិករន្តិ រតនំ, ននុ ភគវា រតិករោ បុរិសសីហោ, តស្ស វចនេន ចរន្តា ឈានរតិសុខេន អភិរមន្តិ. យទិ អតុល្យន្តិ រតនំ, ននុ ភគវា អតុលោ បុរិសសីហោ. ន ហិ សក្កា តុលេតុំ គុណេហិ គុណបារមិំ គតោ. យទិ ទុល្លភន្តិ រតនំ, ននុ ភគវា ទុល្លភោ បុរិសសីហោ. យទិ អនោមសត្តបរិភោគន្តិ រតនំ, ននុ ភគវា អនោមោ សីលេន សមាធិនា បញ្ញាយ វិមុត្តិយា វិមុត្តិញាណទស្សនេនា’’តិ.

ឥធ បន ទុល្លភបាតុភាវដ្ឋេន បញ្ញា ‘‘រតន’’ន្តិ វុត្តំ. បុញ្ញន្តិ បុញ្ញចេតនា, សា ហិ អរូបត្តា បរិហរិតុំ ន សក្កាតិ. បឋមំ.

២. អជរសាសុត្តវណ្ណនា

៥២. ទុតិយេ អជរសាតិ អជីរណេន, អវិបត្តិយាតិ អត្ថោ. សីលញ្ហិ អវិបន្នមេវ សាធុ ហោតិ, វិបន្នសីលំ អាចរិយុបជ្ឈាយាទយោបិ ន សង្គណ្ហន្តិ, គតគតដ្ឋានេ និទ្ធមិតព្ពោវ ហោតីតិ. ទុតិយំ.

៣. មិត្តសុត្តវណ្ណនា

៥៣. តតិយេ សត្ថោតិ សទ្ធិំចរោ, ជង្ឃសត្ថោ វា សកដសត្ថោ វា. មិត្តន្តិ រោគេ ឧប្បន្នេ បាដង្កិយា វា អញ្ញេន វា យានេន ហរិត្វា ខេមន្តសម្បាបនេន មិត្តំ. សកេ ឃរេតិ អត្តនោ គេហេ. តថារូបេ រោគេ ជាតេ បុត្តភរិយាទយោ ជិគុច្ឆន្តិ, មាតា បន អសុចិម្បិ ចន្ទនំ វិយ មញ្ញតិ. តស្មា សា សកេ ឃរេ មិត្តំ. សហាយោ អត្ថជាតស្សាតិ ឧប្បន្នកិច្ចស្ស យោ តំ កិច្ចំ វហតិ និត្ថរតិ, សោ កិច្ចេសុ សហ អយនភាវេន សហាយោ មិត្តំ, សុរាបានាទិសហាយា បន ន មិត្តា. សម្បរាយិកន្តិ សម្បរាយហិតំ. តតិយំ.

៤. វត្ថុសុត្តវណ្ណនា

៥៤. ចតុត្ថេ បុត្តា វត្ថូតិ មហល្លកកាលេ បដិជគ្គនដ្ឋេន បុត្តា បតិដ្ឋា. បរមោតិ អញ្ញេសំ អកថេតព្ពស្សបិ គុយ្ហស្ស កថេតព្ពយុត្តតាយ ភរិយា បរមោ សខា នាម. ចតុត្ថំ.

៥-៧. បឋមជនសុត្តាទិវណ្ណនា

៥៥. បញ្ចមេ វិធាវតីតិ បរសមុទ្ទាទិគមនវសេន ឥតោ ចិតោ ច វិធាវតិ. បញ្ចមំ.

៥៦. ឆដ្ឋេ ទុក្ខាតិ វដ្ដទុក្ខតោ. ឆដ្ឋំ.

៥៧. សត្តមេ បរាយណន្តិ និប្ផត្តិ អវស្សយោ. សត្តមំ.

៨. ឧប្បថសុត្តវណ្ណនា

៥៨. អដ្ឋមេ រាគោ ឧប្បថោតិ សុគតិញ្ច និព្ពានញ្ច គច្ឆន្តស្ស អមគ្គោ. រត្តិន្ទិវក្ខយោតិ រត្តិទិវេហិ, រត្តិទិវេសុ វា ខីយតិ. ឥត្ថី មលន្តិ សេសំ ពាហិរមលំ ភស្មខារាទីហិ ធោវិត្វា សក្កា សោធេតុំ, មាតុគាមមលេន ទុដ្ឋោ បន ន សក្កា សុទ្ធោ នាម កាតុន្តិ ឥត្ថី ‘‘មល’’ន្តិ វុត្តា. ឯត្ថាតិ ឯត្ថ ឥត្ថិយំ បជា សជ្ជតិ. តបោតិ ឥន្ទ្រិយសំវរធុតង្គគុណវីរិយទុក្ករការិកានំ នាមំ, ឥធ បន ឋបេត្វា ទុក្ករការិកំ សព្ពាបិ កិលេសសន្តាបិកា បដិបទា វដ្ដតិ. ព្រហ្មចរិយន្តិ មេថុនវិរតិ. អដ្ឋមំ.

៩. ទុតិយសុត្តវណ្ណនា

៥៩. នវមេ កិស្ស ចាភិរតោតិ កិស្មិំ អភិរតោ. ទុតិយាតិ សុគតិញ្ចេវ និព្ពានញ្ច គច្ឆន្តស្ស ទុតិយិកា. បញ្ញា ចេនំ បសាសតីតិ បញ្ញា ឯតំ បុរិសំ ‘‘ឥទំ ករោហិ, ឥទំ មាករី’’តិ អនុសាសតិ. នវមំ.

១០. កវិសុត្តវណ្ណនា

៦០. ទសមេ ឆន្ទោ និទានន្តិ គាយត្តិអាទិកោ ឆន្ទោ គាថានំ និទានំ. បុព្ពបដ្ឋាបនគាថា អារភន្តោ ហិ ‘‘កតរច្ឆន្ទេន ហោតូ’’តិ អារភតិ. វិយញ្ជនន្តិ ជននំ. អក្ខរំ ហិ បទំ ជនេតិ, បទំ គាថំ ជនេតិ, គាថា អត្ថំ បកាសេតីតិ. នាមសន្និស្សិតាតិ សមុទ្ទាទិបណ្ណត្តិនិស្សិតា. គាថា អារភន្តោ ហិ សមុទ្ទំ វា បថវិំ វា យំ កិញ្ចិ នាមំ និស្សយិត្វាវ អារភតិ. អាសយោតិ បតិដ្ឋា. កវិតោ ហិ គាថា បវត្តន្តិ. សោ តាសំ បតិដ្ឋា ហោតីតិ. ទសមំ.

ជរាវគ្គោ ឆដ្ឋោ.