៤. នសន្តិសុត្តវណ្ណនា

៣៤. ចតុត្ថេ កមនីយានីតិ រូបាទីនិ ឥដ្ឋារម្មណានិ. អបុនាគមនំ អនាគន្តា បុរិសោ មច្ចុធេយ្យាតិ តេភូមកវដ្ដសង្ខាតា មច្ចុធេយ្យា អបុនាគមនសង្ខាតំ និព្ពានំ អនាគន្តា. និព្ពានញ្ហិ សត្តា ន បុនាគច្ឆន្តិ, តស្មា តំ អបុនាគមនន្តិ វុច្ចតិ. តំ កាមេសុ ពទ្ធោ ច បមត្តោ ច អនាគន្តា នាម ហោតិ, សោ តំ បាបុណិតុំ ន សក្កោតិ, តស្មា ឯវមាហ. ឆន្ទជន្តិ តណ្ហាឆន្ទតោ ជាតំ. អឃន្តិ បញ្ចក្ខន្ធទុក្ខំ. ទុតិយបទំ តស្សេវ វេវចនំ. ឆន្ទវិនយា អឃវិនយោតិ តណ្ហាវិនយេន បញ្ចក្ខន្ធវិនយោ. អឃវិនយា ទុក្ខវិនយោតិ បញ្ចក្ខន្ធវិនយេន វដ្ដទុក្ខំ វិនីតមេវ ហោតិ. ចិត្រានីតិ អារម្មណចិត្តានិ. សង្កប្បរាគោតិ សង្កប្បិតរាគោ. ឯវមេត្ថ វត្ថុកាមំ បដិក្ខិបិត្វា កិលេសកាមោ កាមោតិ វុត្តោ. អយំ បនត្ថោ បសូរសុត្តេន (សុ. និ. ៨៣០ អាទយោ) វិភាវេតព្ពោ. បសូរបរិព្ពាជកោ ហិ ថេរេន ‘‘សង្កប្បរាគោ បុរិសស្ស កាមោ’’តិ វុត្តេ –

‘‘ន តេ កាមា យានិ ចិត្រានិ លោកេ,

សង្កប្បរាគញ្ច វទេសិ កាមំ;

សង្កប្បយំ អកុសលេ វិតក្កេ,

ភិក្ខូបិ តេ ហេហិន្តិ កាមភោគី’’តិ. –

អាហ. អថ នំ ថេរោ អវោច –

‘‘តេ ចេ កាមា យានិ ចិត្រានិ លោកេ,

សង្កប្បរាគំ ន វទេសិ កាមំ;

បស្សន្តោ រូបានិ មនោរមានិ,

សត្ថាបិ តេ ហេហិតិ កាមភោគី.

សុណន្តោ សទ្ទានិ, ឃាយន្តោ គន្ធានិ;

សាយន្តោ រសានិ, ផុសន្តោ ផស្សានិ មនោរមានិ;

សត្ថាបិ តេ ហេហិតិ កាមភោគី’’តិ.

អថេត្ថ ធីរាតិ អថ ឯតេសុ អារម្មណេសុ បណ្ឌិតា ឆន្ទរាគំ វិនយន្តិ. សំយោជនំ សព្ពន្តិ ទសវិធម្បិ សំយោជនំ. អកិញ្ចនន្តិ រាគកិញ្ចនាទិវិរហិតំ. នានុបតន្តិ ទុក្ខាតិ វដ្ដទុក្ខា បន តស្ស ឧបរិ ន បតន្តិ. ឥច្ចាយស្មា មោឃរាជាតិ, ‘‘បហាសិ សង្ខ’’ន្តិ គាថំ សុត្វា តស្សំ បរិសតិ អនុសន្ធិកុសលោ មោឃរាជា នាម ថេរោ ‘‘ឥមិស្សា គាថាយ អត្ថោ ន យថានុសន្ធិំ គតោ’’តិ ចិន្តេត្វា យថានុសន្ធិំ ឃដេន្តោ ឯវមាហ. តត្ថ ឥធ វា ហុរំ វាតិ ឥធលោកេ វា បរលោកេ វា. នរុត្តមំ អត្ថចរំ នរានន្តិ កិញ្ចាបិ សព្ពេ ខីណាសវា នរុត្តមា ចេវ អត្ថចរា ច នរានំ, ថេរោ បន ទសពលំ សន្ធាយេវមាហ. យេ តំ នមស្សន្តិ បសំសិយា តេតិ យទិ តថាវិមុត្តំ ទេវមនុស្សា នមស្សន្តិ, អថ យេ តំ ភគវន្តំ កាយេន វា វាចាយ វា អនុបដិបត្តិយា វា នមស្សន្តិ, តេ កិំ បសំសិយា, ឧទាហុ អបសំសិយាតិ. ភិក្ខូតិ មោឃរាជត្ថេរំ អាលបតិ. អញ្ញាយ ធម្មន្តិ ចតុសច្ចធម្មំ ជានិត្វា. សង្គាតិគា តេបិ ភវន្តីតិ យេ តំ កាយេន វា វាចាយ វា អនុបដិបត្តិយា វា នមស្សន្តិ. តេ ចតុសច្ចធម្មំ អញ្ញាយ វិចិកិច្ឆំ បហាយ សង្គាតិគាបិ ហោន្តិ, បសំសិយាបិ ហោន្តីតិ. ចតុត្ថំ.