៣. ជដាសុត្តវណ្ណនា

២៣. តតិយេ អន្តោជដាតិ គាថាយំ ជដាតិ តណ្ហាយ ជាលិនិយា អធិវចនំ. សា ហិ រូបាទីសុ អារម្មណេសុ ហេដ្ឋុបរិយវសេន បុនប្បុនំ ឧប្បជ្ជនតោ សំសិព្ពនដ្ឋេន វេឡុគុម្ពាទីនំ សាខាជាលសង្ខាតា ជដា វិយាតិ ជដា. សា បនេសា សកបរិក្ខារបរបរិក្ខារេសុ សកអត្តភាវ-បរអត្តភាវេសុ អជ្ឈត្តិកាយតន-ពាហិរាយតនេសុ ច ឧប្បជ្ជនតោ អន្តោជដា ពហិជដាតិ វុច្ចតិ. តាយ ឯវំ ឧប្បជ្ជមានាយ ជដាយ ជដិតា បជា. យថា នាម វេឡុជដាទីហិ វេឡុអាទយោ, ឯវំ តាយ តណ្ហាជដាយ សព្ពាបិ អយំ សត្តនិកាយសង្ខាតា បជា ជដិតា វិនទ្ធា, សំសិព្ពិតាតិ អត្ថោ. យស្មា ច ឯវំ ជដិតា, តំ តំ គោតម បុច្ឆាមីតិ តស្មា តំ បុច្ឆាមិ. គោតមាតិ ភគវន្តំ គោត្តេន អាលបតិ. កោ ឥមំ វិជដយេ ជដន្តិ ឥមំ ឯវំ តេធាតុកំ ជដេត្វា ឋិតំ ជដំ កោ វិជដេយ្យ, វិជដេតុំ កោ សមត្ថោតិ បុច្ឆតិ.

អថស្ស ភគវា តមត្ថំ វិស្សជ្ជេន្តោ សីលេ បតិដ្ឋាយាតិអាទិមាហ. តត្ថ សីលេ បតិដ្ឋាយាតិ ចតុបារិសុទ្ធិសីលេ ឋត្វា. ឯត្ថ ច ភគវា ជដាវិជដនំ បុច្ឆិតោ សីលំ អារភន្តោ ន ‘‘អញ្ញំ បុដ្ឋោ អញ្ញំ កថេតី’’តិ វេទិតព្ពោ. ជដាវិជដកស្ស ហិ បតិដ្ឋាទស្សនត្ថមេត្ថ សីលំ កថិតំ.

នរោតិ សត្តោ. សបញ្ញោតិ កម្មជតិហេតុកបដិសន្ធិបញ្ញាយ បញ្ញវា. ចិត្តំ បញ្ញញ្ច ភាវយន្តិ សមាធិញ្ចេវ វិបស្សនញ្ច ភាវយមានោ. ចិត្តសីសេន ហេត្ថ អដ្ឋ សមាបត្តិយោ កថិតា, បញ្ញានាមេន វិបស្សនា. អាតាបីតិ វីរិយវា. វីរិយញ្ហិ កិលេសានំ អាតាបនបរិតាបនដ្ឋេន ‘‘អាតាបោ’’តិ វុច្ចតិ, តទស្ស អត្ថីតិ អាតាបី. និបកោតិ នេបក្កំ វុច្ចតិ បញ្ញា, តាយ សមន្នាគតោតិ អត្ថោ. ឥមិនា បទេន បារិហារិយបញ្ញំ ទស្សេតិ. បារិហារិយបញ្ញា នាម ‘‘អយំ កាលោ ឧទ្ទេសស្ស, អយំ កាលោ បរិបុច្ឆាយា’’តិអាទិនា នយេន សព្ពត្ថ ការាបិតា បរិហរិតព្ពបញ្ញា. ឥមស្មិញ្ហិ បញ្ហាព្យាករណេ តិក្ខត្តុំ បញ្ញា អាគតា. តត្ថ បឋមា ជាតិបញ្ញា, ទុតិយា វិបស្សនាបញ្ញា, តតិយា សព្ពកិច្ចបរិណាយិកា បារិហារិយបញ្ញា.

សោ ឥមំ វិជដយេ ជដន្តិ សោ ឥមេហិ សីលាទីហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ. យថា នាម បុរិសោ បថវិយំ បតិដ្ឋាយ សុនិសិតំ សត្ថំ ឧក្ខិបិត្វា មហន្តំ វេឡុគុម្ពំ វិជដេយ្យ, ឯវមេវំ សីលេ បតិដ្ឋាយ សមាធិសិលាយំ សុនិសិតំ វិបស្សនាបញ្ញាសត្ថំ វីរិយពលបគ្គហិតេន បារិហារិយបញ្ញាហត្ថេន ឧក្ខិបិត្វា សព្ពម្បិ តំ អត្តនោ សន្តានេ បតិតំ តណ្ហាជដំ វិជដេយ្យ សញ្ឆិន្ទេយ្យ សម្បទាលេយ្យាតិ.

ឯត្តាវតា សេខភូមិំ កថេត្វា ឥទានិ ជដំ វិជដេត្វា ឋិតំ មហាខីណាសវំ ទស្សេន្តោ យេសន្តិអាទិមាហ. ឯវំ ជដំ វិជដេត្វា ឋិតំ ខីណាសវំ ទស្សេត្វា បុន ជដាយ វិជដនោកាសំ ទស្សេន្តោ យត្ថ នាមញ្ចាតិអាទិមាហ. តត្ថ នាមន្តិ ចត្តារោ អរូបិនោ ខន្ធា. បដិឃំ រូបសញ្ញា ចាតិ ឯត្ថ បដិឃសញ្ញាវសេន កាមភវោ គហិតោ, រូបសញ្ញាវសេន រូបភវោ. តេសុ ទ្វីសុ គហិតេសុ អរូបភវោ គហិតោវ ហោតិ ភវសង្ខេបេនាតិ. ឯត្ថេសា ឆិជ្ជតេ ជដាតិ ឯត្ថ តេភូមកវដ្ដស្ស បរិយាទិយនដ្ឋានេ ឯសា ជដា ឆិជ្ជតិ, និព្ពានំ អាគម្ម ឆិជ្ជតិ និរុជ្ឈតីតិ អយំ អត្ថោ ទស្សិតោ ហោតិ. តតិយំ.