៨. គោបកមោគ្គល្លានសុត្តវណ្ណនា

៧៩. ឯវំ មេ សុតន្តិ គោបកមោគ្គល្លានសុត្តំ. តត្ថ អចិរបរិនិព្ពុតេ ភគវតីតិ ភគវតិ អចិរបរិនិព្ពុតេ, ធាតុភាជនីយំ កត្វា ធម្មសង្គីតិំ កាតុំ រាជគហំ អាគតកាលេ. រញ្ញោ បជ្ជោតស្ស អាសង្កមានោតិ ចណ្ឌបជ្ជោតោ នាមេស រាជា ពិម្ពិសារមហារាជស្ស សហាយោ អហោសិ, ជីវកំ បេសេត្វា ភេសជ្ជការិតកាលតោ បដ្ឋាយ បន ទឡ្ហមិត្តោវ ជាតោ, សោ ‘‘អជាតសត្តុនា ទេវទត្តស្ស វចនំ គហេត្វា បិតា ឃាតិតោ’’តិ សុត្វា ‘‘មម បិយមិត្តំ ឃាតេត្វា ឯស រជ្ជំ ករិស្សាមីតិ មញ្ញតិ, មយ្ហំ សហាយស្ស សហាយានំ អត្ថិកភាវំ ជានាបេស្សាមី’’តិ បរិសតិ វាចំ អភាសិ. តំ សុត្វា តស្ស អាសង្កា ឧប្បន្នា. តេន វុត្តំ ‘‘រញ្ញោ បជ្ជោតស្ស អាសង្កមានោ’’តិ. កម្មន្តោតិ ពហិនគរេ នគរបដិសង្ខារាបនត្ថាយ កម្មន្តដ្ឋានំ.

ឧបសង្កមីតិ មយំ ធម្មវិនយសង្គីតិំ ការេស្សាមាតិ វិចរាម, អយញ្ច មហេសក្ខោ រាជវល្លភោ សង្គហេ កតេ វេឡុវនស្ស អារក្ខំ ករេយ្យាតិ មញ្ញមានោ ឧបសង្កមិ. តេហិ ធម្មេហីតិ តេហិ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណធម្មេហិ. សព្ពេន សព្ពន្តិ សព្ពាការេន សព្ពំ. សព្ពថា សព្ពន្តិ សព្ពកោដ្ឋាសេហិ សព្ពំ. កិំ បុច្ឆាមីតិ បុច្ឆតិ? ឆ ហិ សត្ថារោ បឋមតរំ អប្បញ្ញាតកុលេហិ និក្ខមិត្វា បព្ពជិតា, តេ តថាគតេ ធរមានេយេវ កាលំកតា, សាវកាបិ នេសំ អប្បញ្ញាតកុលេហេវ បព្ពជិតា. តេ តេសំ អច្ចយេន មហាវិវាទំ អកំសុ. សមណោ បន គោតមោ មហាកុលា បព្ពជិតោ, តស្ស អច្ចយេន សាវកានំ មហាវិវាទោ ភវិស្សតីតិ អយំ កថា សកលជម្ពុទីបំ បត្ថរមានា ឧទបាទិ. សម្មាសម្ពុទ្ធេ ច ធរន្តេ ភិក្ខូនំ វិវាទោ នាហោសិ. យោបិ អហោសិ, សោបិ តត្ថេវ វូបសមិតោ. បរិនិព្ពុតកាលេ បនស្ស – ‘‘អដ្ឋសដ្ឋិយោជនសតសហស្សុព្ពេធំ សិនេរុំ អបវាហិតុំ សមត្ថស្ស វាតស្ស បុរតោ បុរាណបណ្ណំ កិំ ឋស្សតិ, ទស បារមិយោ បូរេត្វា សព្ពញ្ញុតញ្ញាណំ បត្តស្ស សត្ថុ អលជ្ជមានោ មច្ចុរាជា កស្ស លជ្ជិស្សតី’’តិ មហាសំវេគំ ជនេត្វា ភិយ្យោសោមត្តាយ ភិក្ខូ សមគ្គា ជាតា អតិវិយ ឧបសន្តុបសន្តា, កិំ នុ ខោ ឯតន្តិ ឥទំ បុច្ឆាមីតិ បុច្ឆតិ. អនុសញ្ញាយមានោតិ អនុសញ្ជាយមានោ, កតាកតំ ជនន្តោតិ អត្ថោ. អនុវិចរមានោ វា.

៨០. អត្ថិ នុ ខោតិ អយម្បិ ហេដ្ឋិមបុច្ឆមេវ បុច្ឆតិ. អប្បដិសរណេតិ អប្បដិសរណេ ធម្មវិនយេ. កោ ហេតុ សាមគ្គិយាតិ តុម្ហាកំ សមគ្គភាវស្ស កោ ហេតុ កោ បច្ចយោ. ធម្មប្បដិសរណាតិ ធម្មោ អម្ហាកំ បដិសរណំ, ធម្មោ អវស្សយោតិ ទីបេតិ.

៨១. បវត្តតីតិ បគុណំ ហុត្វា អាគច្ឆតិ. អាបត្តិ ហោតិ វីតិក្កមោតិ ឧភយមេតំ ពុទ្ធស្ស អាណាតិក្កមនមេវ. យថាធម្មំ យថានុសិដ្ឋំ ការេមាតិ យថា ធម្មោ ច អនុសិដ្ឋិ ច ឋិតា, ឯវំ ការេមាតិ អត្ថោ.

ន កិរ នោ ភវន្តោ ការេន្តិ ធម្មោ នោ ការេតីតិ បទទ្វយេបិ នោ ការោ និបាតមត្តំ. ឯវំ សន្តេ ន កិរ ភវន្តោ ការេន្តិ, ធម្មោវ ការេតីតិ អយមេត្ថ អត្ថោ.

៨៣. តគ្ឃាតិ ឯកំសេ និបាតោ. កហំ បន ភវំ អានន្ទោតិ កិំ ថេរស្ស វេឡុវនេ វសនភាវំ ន ជានាតីតិ? ជានាតិ. វេឡុវនស្ស បន អនេន អារក្ខា ទិន្នា, តស្មា អត្តានំ ឧក្កំសាបេតុកាមោ បុច្ឆតិ. កស្មា បន តេន តត្ថ អារក្ខា ទិន្នា? សោ កិរ ឯកទិវសំ មហាកច្ចាយនត្ថេរំ គិជ្ឈកូដា ឱតរន្តំ ទិស្វា – ‘‘មក្កដោ វិយ ឯសោ’’តិ អាហ. ភគវា តំ កថំ សុត្វា – ‘‘សចេ ខមាបេតិ, ឥច្ចេតំ កុសលំ. នោ ចេ ខមាបេតិ, ឥមស្មិំ វេឡុវនេ គោនង្គលមក្កដោ ភវិស្សតី’’តិ អាហ. សោ តំ កថំ សុត្វា – ‘‘សមណស្ស គោតមស្ស កថាយ ទ្វេធាភាវោ នាម នត្ថិ, បច្ឆា មេ មក្កដភូតកាលេ គោចរដ្ឋានំ ភវិស្សតី’’តិ វេឡុវនេ នានាវិធេ រុក្ខេ រោបេត្វា អារក្ខំ អទាសិ. អបរភាគេ កាលំ កត្វា មក្កដោ ហុត្វា និព្ពត្តិ. ‘‘វស្សការា’’តិ វុត្តេ អាគន្ត្វា សមីបេ អដ្ឋាសិ. តគ្ឃាតិ សព្ពវារេសុ ឯកំសវចនេយេវ និបាតោ. តគ្ឃ, ភោ អានន្ទាតិ ឯវំ ថេរេន បរិសមជ្ឈេ អត្តនោ ឧក្កំសិតភាវំ ញត្វា អហម្បិ ថេរំ ឧក្កំសិស្សាមីតិ ឯវមាហ.

៨៤. ន ច ខោ, ព្រាហ្មណាតិ ថេរោ កិរ ចិន្តេសិ ‘‘សម្មាសម្ពុទ្ធេន វណ្ណិតជ្ឈានម្បិ អត្ថិ, អវណ្ណិតជ្ឈានម្បិ អត្ថិ, អយំ បន ព្រាហ្មណោ សព្ពមេវ វណ្ណេតីតិ បញ្ហំ វិសំវាទេតិ, ន ខោ បន សក្កា ឥមស្ស មុខំ ឧល្លោកេតុំ ន បិណ្ឌបាតំ រក្ខិតុំ, បញ្ហំ ឧជុំ កត្វា កថេស្សាមី’’តិ ឥទំ វត្តុំ អារទ្ធំ. អន្តរំ ករិត្វាតិ អព្ភន្តរំ ករិត្វា. ឯវរូបំ ខោ, ព្រាហ្មណ, សោ ភគវា ឈានំ វណ្ណេសីតិ ឥធ សព្ពសង្គាហកជ្ឈានំ នាម កថិតំ.

យំ នោ មយន្តិ អយំ កិរ ព្រាហ្មណោ វស្សការព្រាហ្មណំ ឧសូយតិ, តេន បុច្ឆិតបញ្ហស្ស អកថនំ បច្ចាសីសមានោ កថិតភាវំ ញត្វា ‘‘វស្សការេន បុច្ឆិតំ បញ្ហំ បុនប្បុនំ តស្ស នាមំ គណ្ហន្តោ វិត្ថារេត្វា កថេសិ, មយា បុច្ឆិតបញ្ហំ បន យដ្ឋិកោដិយា ឧប្បីឡេន្តោ វិយ ឯកទេសមេវ កថេសី’’តិ អនត្តមនោ អហោសិ, តស្មា ឯវមាហ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ.

បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ

គោបកមោគ្គល្លានសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.