៥. សុនក្ខត្តសុត្តវណ្ណនា

៥៥. ឯវំ មេ សុតន្តិ សុនក្ខត្តសុត្តំ. តត្ថ អញ្ញាតិ អរហត្តំ. ព្យាកតាតិ ខីណា ជាតីតិអាទីហិ ចតូហិ បទេហិ កថិតា. អធិមានេនាតិ អប្បត្តេ បត្តសញ្ញិនោ, អនធិគតេ អធិគតសញ្ញិនោ ហុត្វា អធិគតំ អម្ហេហីតិ មានេន ព្យាករិំសុ.

៥៦. ឯវញ្ចេត្ថ សុនក្ខត្ត តថាគតស្ស ហោតីតិ សុនក្ខត្ត ឯត្ថ ឯតេសំ ភិក្ខូនំ បញ្ហព្យាករណេ – ‘‘ឥទំ ឋានំ ឯតេសំ អវិភូតំ អន្ធការំ, តេនិមេ អនធិគតេ អធិគតសញ្ញិនោ, ហន្ទ នេសំ វិសោធេត្វា បាកដំ កត្វា ធម្មំ ទេសេមី’’តិ, ឯវញ្ច តថាគតស្ស ហោតិ. អថ ច បនិធេកច្ចេ…បេ… តស្សបិ ហោតិ អញ្ញថត្តន្តិ ភគវា បដិបន្នកានំ ធម្មំ ទេសេតិ. យត្ថ បន ឥច្ឆាចារេ ឋិតា ឯកច្ចេ មោឃបុរិសា ហោន្តិ, តត្រ ភគវា បស្សតិ – ‘‘ឥមេ ឥមំ បញ្ហំ ឧគ្គហេត្វា អជានិត្វាវ ជានន្តា វិយ អប្បត្តេ បត្តសញ្ញិនោ ហុត្វា គាមនិគមាទីសុ វិសេវមានា វិចរិស្សន្តិ, តំ នេសំ ភវិស្សតិ ទីឃរត្តំ អហិតាយ ទុក្ខាយា’’តិ ឯវមស្សាយំ ឥច្ឆាចារេ ឋិតានំ ការណា បដិបន្នកានម្បិ អត្ថាយ ‘‘ធម្មំ ទេសិស្សាមី’’តិ ឧប្បន្នស្ស ចិត្តស្ស អញ្ញថាភាវោ ហោតិ. តំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ.

៥៨. លោកាមិសាធិមុត្តោតិ វដ្ដាមិស-កាមាមិស-លោកាមិសភូតេសុ បញ្ចសុ កាមគុណេសុ អធិមុត្តោ តន្និន្នោ តគ្គរុកោ តប្បព្ភារោ. តប្បតិរូបីតិ កាមគុណសភាគា. អានេញ្ជបដិសំយុត្តាយាតិ អានេញ្ជសមាបត្តិបដិសំយុត្តាយ. សំសេយ្យាតិ កថេយ្យ. អានេញ្ជសំយោជនេន ហិ ខោ វិសំយុត្តោតិ អានេញ្ជសមាបត្តិសំយោជនេន វិសំសដ្ឋោ. លោកាមិសាធិមុត្តោតិ ឯវរូបោ ហិ លូខចីវរធរោ មត្តិកាបត្តំ អាទាយ អត្តនោ សទិសេហិ កតិបយេហិ សទ្ធិំ បច្ចន្តជនបទំ គច្ឆតិ, គាមំ បិណ្ឌាយ បវិដ្ឋកាលេ មនុស្សា ទិស្វា ‘‘មហាបំសុកុលិកា អាគតា’’តិ យាគុភត្តាទីនិ សម្បាទេត្វា សក្កច្ចំ ទានំ ទេន្តិ, ភត្តកិច្ចេ និដ្ឋិតេ អនុមោទនំ សុត្វា – ‘‘ស្វេបិ, ភន្តេ, ឥធេវ បិណ្ឌាយ បវិសថា’’តិ វទន្តិ. អលំ ឧបាសកា, អជ្ជាបិ វោ ពហូនំ ទិន្នន្តិ. តេន ហិ, ភន្តេ, អន្តោវស្សំ ឥធ វសេយ្យាថាតិ អធិវាសេត្វា វិហារមគ្គំ បុច្ឆិត្វា វិហារំ គច្ឆន្តិ. តត្ថ សេនាសនំ គហេត្វា បត្តចីវរំ បដិសាមេន្តិ. សាយំ ឯកោ អាវាសិកោ តេ ភិក្ខូ បុច្ឆតិ ‘‘កត្ថ បិណ្ឌាយ ចរិត្ថា’’តិ? អសុកគាមេតិ. ភិក្ខាសម្បន្នាតិ? អាម ឯវរូបា នាម មនុស្សានំ សទ្ធា ហោតិ. ‘‘អជ្ជេវ នុ ខោ ឯតេ ឯទិសា, និច្ចម្បិ ឯទិសា’’តិ? សទ្ធា តេ មនុស្សា និច្ចម្បិ ឯទិសា, តេ និស្សាយេវ អយំ វិហារោ វឌ្ឍតីតិ. តតោ តេ បំសុកុលិកា បុនប្បុនំ តេសំ វណ្ណំ កថេន្តិ, ទិវសាវសេសំ កថេត្វា រត្តិម្បិ កថេន្តិ. ឯត្តាវតា ឥច្ឆាចារេ ឋិតស្ស សីសំ និក្ខន្តំ ហោតិ ឧទរំ ផាលិតំ. ឯវំ លោកាមិសាធិមុត្តោ វេទិតព្ពោ.

៥៩. ឥទានិ អានេញ្ជសមាបត្តិលាភិំ អធិមានិកំ ទស្សេន្តោ ឋានំ ខោ បនេតន្តិអាទិមាហ. អានេញ្ជាធិមុត្តស្សាតិ កិលេសសិញ្ចនវិរហិតាសុ ហេដ្ឋិមាសុ ឆសុ សមាបត្តីសុ អធិមុត្តស្ស តន្និន្នស្ស តគ្គរុនោ តប្បព្ភារស្ស. សេ បវុត្តេតិ តំ បវុត្តំ. ឆ សមាបត្តិលាភិនោ ហិ អធិមានិកស្ស បញ្ចកាមគុណាមិសពន្ធនា បតិតបណ្ឌុបលាសោ វិយ ឧបដ្ឋាតិ. តេនេតំ វុត្តំ.

៦០. ឥទានិ អាកិញ្ចញ្ញាយតនសមាបត្តិ លាភិនោ អធិមានិកស្ស និឃំសំ ទស្សេតុំ ឋានំ ខោ បនាតិអាទិមាហ. តត្ថ ទ្វេធា ភិន្នាតិ មជ្ឈេ ភិន្នា. អប្បដិសន្ធិកាតិ ខុទ្ទកា មុដ្ឋិបាសាណមត្តា ជតុនា វា សិលេសេន វា អល្លីយាបេត្វា បដិសន្ធាតុំ សក្កា. មហន្តំ បន កុដាគារប្បមាណំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ. សេ ភិន្នេតិ តំ ភិន្នំ. ឧបរិ សមាបត្តិលាភិនោ ហិ ហេដ្ឋាសមាបត្តិ ទ្វេធាភិន្នា សេលា វិយ ហោតិ, តំ សមាបជ្ជិស្សាមីតិ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជតិ. តេនេតំ វុត្តំ.

៦១. ឥទានិ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនលាភិនោ អធិមានិកស្ស ច និឃំសំ ទស្សេន្តោ ឋានំ ខោ បនាតិអាទិមាហ. តត្ថ សេ វន្តេតិ តំ វន្តំ. អដ្ឋសមាបត្តិលាភិនោ ហិ ហេដ្ឋាសមាបត្តិយោ វន្តសទិសា ហុត្វា ឧបដ្ឋហន្តិ, បុន សមាបជ្ជិស្សាមីតិ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជតិ. តេនេតំ វុត្តំ.

៦២. ឥទានិ ខីណាសវស្ស និឃំសំ ទស្សេន្តោ ឋានំ ខោ បនាតិអាទិមាហ. តត្ថ សេ ឧច្ឆិន្នមូលេតិ សោ ឧច្ឆិន្នមូលោ. ឧបរិ សមាបត្តិលាភិនោ ហិ ហេដ្ឋាសមាបត្តិ មូលច្ឆិន្នតាលោ វិយ ឧបដ្ឋាតិ, តំ សមាបជ្ជិស្សាមីតិ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជតិ. តេនេតំ វុត្តំ.

៦៣. ឋានំ ខោ បនាតិ បាដិយេក្កោ អនុសន្ធិ. ហេដ្ឋា ហិ សមាបត្តិលាភិនោ អធិមានិកស្សបិ ខីណាសវស្សបិ និឃំសោ កថិតោ, សុក្ខវិបស្សកស្ស បន អធិមានិកស្សបិ ខីណាសវស្សបិ ន កថិតោ. តេសំ ទ្វិន្នម្បិ និឃំសំ ទស្សេតុំ ឥមំ ទេសនំ អារភិ. តំ បន បដិក្ខិត្តំ. សមាបត្តិលាភិនោ ហិ អធិមានិកស្ស និឃំសេ កថិតេ សុក្ខវិបស្សកស្សបិ អធិមានិកស្ស កថិតោវ ហោតិ, សមាបត្តិលាភិនោ ច ខីណាសវស្ស កថិតេ សុក្ខវិបស្សកខីណាសវស្ស កថិតោវ ហោតិ. ឯតេសំ បន ទ្វិន្នំ ភិក្ខូនំ សប្បាយាសប្បាយំ កថេតុំ ឥមំ ទេសនំ អារភិ.

តត្ថ សិយា – បុថុជ្ជនស្ស តាវ អារម្មណំ អសប្បាយំ ហោតុ, ខីណាសវស្ស កថំ អសប្បាយន្តិ. យទគ្គេន បុថុជ្ជនស្ស អសប្បាយំ, តទគ្គេន ខីណាសវស្សាបិ អសប្បាយមេវ. វិសំ នាម ជានិត្វា ខាទិតម្បិ អជានិត្វា ខាទិតម្បិ វិសមេវ. ន ហិ ខីណាសវេនបិ ‘‘អហំ ខីណាសវោ’’តិ អសំវុតេន ភវិតព្ពំ. ខីណាសវេនបិ យុត្តបយុត្តេនេវ ភវិតុំ វដ្ដតិ.

៦៤. តត្ថ សមណេនាតិ ពុទ្ធសមណេន. ឆន្ទរាគព្យាបាទេនាតិ សោ អវិជ្ជាសង្ខាតោ វិសទោសោ ឆន្ទរាគេន ច ព្យាបាទេន ច រុប្បតិ កុប្បតិ. អសប្បាយានីតិ អវឌ្ឍិករានិ អារម្មណានិ. អនុទ្ធំសេយ្យាតិ សោសេយ្យ មិលាបេយ្យ. សឧបាទិសេសន្តិ សគហណសេសំ, ឧបាទិតព្ពំ គណ្ហិតព្ពំ ឥធ ឧបាទីតិ វុត្តំ. អនលញ្ច តេ អន្តរាយាយាតិ ជីវិតន្តរាយំ តេ កាតុំ អសមត្ថំ. រជោសូកន្តិ រជោ ច វីហិសុកាទិ ច សូកំ. អសុ ច វិសទោសោតិ សោ ច វិសទោសោ. តទុភយេនាតិ យា សា អសប្បាយកិរិយា ច យោ វិសទោសោ ច, តេន ឧភយេន. បុថុត្តន្តិ មហន្តភាវំ.

ឯវមេវ ខោតិ ឯត្ថ សឧបាទានសល្លុទ្ធារោ វិយ អប្បហីនោ អវិជ្ជាវិសទោសោ ទដ្ឋព្ពោ, អសប្បាយកិរិយាយ ឋិតភាវោ វិយ ឆសុ ទ្វារេសុ អសំវុតកាលោ, តទុភយេន វណេ បុថុត្តំ គតេ មរណំ វិយ សិក្ខំ បច្ចក្ខាយ ហីនាយាវត្តនំ, មរណមត្តំ ទុក្ខំ វិយ អញ្ញតរាយ គរុកាយ សំកិលិដ្ឋាយ អាបត្តិយា អាបជ្ជនំ ទដ្ឋព្ពំ. សុក្កបក្ខេបិ ឥមិនាវ នយេន ឱបម្មសំសន្ទនំ វេទិតព្ពំ.

៦៥. សតិយាយេតំ អធិវចនន្តិ ឯត្ថ សតិ បញ្ញាគតិកា. លោកិកាយ បញ្ញាយ លោកិកា ហោតិ, លោកុត្តរាយ លោកុត្តរា. អរិយាយេតំ បញ្ញាយាតិ បរិសុទ្ធាយ វិបស្សនាបញ្ញាយ.

ឥទានិ ខីណាសវស្ស ពលំ ទស្សេន្តោ សោ វតាតិអាទិមាហ. តត្ថ សំវុតការីតិ បិហិតការី. ឥតិ វិទិត្វា និរុបធីតិ ឯវំ ជានិត្វា កិលេសុបធិបហានា និរុបធិ ហោតិ, និរុបាទានោតិ អត្ថោ. ឧបធិសង្ខយេ វិមុត្តោតិ ឧបធីនំ សង្ខយភូតេ និព្ពានេ អារម្មណតោ វិមុត្តោ. ឧបធិស្មិន្តិ កាមុបធិស្មិំ. កាយំ ឧបសំហរិស្សតីតិ កាយំ អល្លីយាបេស្សតិ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – តណ្ហក្ខយេ និព្ពានេ អារម្មណតោ វិមុត្តោ ខីណាសវោ បញ្ច កាមគុណេ សេវិតុំ, កាយំ វា ឧបសំហរិស្សតិ ចិត្តំ វា ឧប្បាទេស្សតីតិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានត្ថមេវាតិ.

បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ

សុនក្ខត្តសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.