៣. កិន្តិសុត្តវណ្ណនា

៣៤. ឯវំ មេ សុតន្តិ កិន្តិសុត្តំ. តត្ថ បិសិនារាយន្តិ ឯវំនាមកេ មណ្ឌលបទេសេ. ពលិហរណេតិ តស្មិំ វនសណ្ឌេ ភូតានំ ពលិំ អាហរន្តិ, តស្មា សោ ពលិហរណន្តិ វុត្តោ. ចីវរហេតូតិ ចីវរការណា, ចីវរំ បច្ចាសីសមានោតិ អត្ថោ. ឥតិភវាភវហេតូតិ ឯវំ ឥមំ ទេសនាមយំ បុញ្ញកិរិយវត្ថុំ និស្សាយ តស្មិំ តស្មិំ ភវេ សុខំ វេទិស្សាមីតិ ធម្មំ ទេសេតីតិ កិំ តុម្ហាកំ ឯវំ ហោតីតិ អត្ថោ.

៣៥. ចត្តារោ សតិបដ្ឋានាតិអាទយោ សត្តតិំស ពោធិបក្ខិយធម្មា លោកិយលោកុត្តរាវ កថិតា. តត្ថាតិ តេសុ សត្តតិំសាយ ធម្មេសុ. សិយំសូតិ ភវេយ្យុំ. អភិធម្មេតិ វិសិដ្ឋេ ធម្មេ, ឥមេសុ សត្តតិំសពោធិបក្ខិយធម្មេសូតិ អត្ថោ. តត្រ ចេតិ ឥទម្បិ ពោធិបក្ខិយធម្មេស្វេវ ភុម្មំ. អត្ថតោ ចេវ នានំ ព្យញ្ជនតោ ចាតិ ឯត្ថ ‘‘កាយោវ សតិបដ្ឋានំ វេទនាវ សតិបដ្ឋាន’’ន្តិ វុត្តេ អត្ថតោ នានំ ហោតិ, ‘‘សតិបដ្ឋានា’’តិ វុត្តេ បន ព្យញ្ជនតោ នានំ នាម ហោតិ. តទមិនាបីតិ តំ តុម្ហេ ឥមិនាបិ ការណេន ជានាថាតិ អត្ថញ្ច ព្យញ្ជនញ្ច សមានេត្វា អថស្ស ច អញ្ញថា គហិតភាវោ ព្យញ្ជនស្ស ច មិច្ឆា រោបិតភាវោ ទស្សេតព្ពោ. យោ ធម្មោ យោ វិនយោតិ ឯត្ថ អត្ថញ្ច ព្យញ្ជនញ្ច វិញ្ញាបនការណមេវ ធម្មោ ច វិនយោ ច.

៣៧. អត្ថតោ ហិ ខោ សមេតីតិ សតិយេវ សតិបដ្ឋានន្តិ គហិតា. ព្យញ្ជនតោ នានន្តិ កេវលំ ព្យញ្ជនមេវ សតិបដ្ឋានោតិ វា សតិបដ្ឋានាតិ វា មិច្ឆា រោបេថ. អប្បមត្តកំ ខោតិ សុត្តន្តំ បត្វា ព្យញ្ជនំ អប្បមត្តកំ នាម ហោតិ. បរិត្តមត្តំ ធនិតំ កត្វា រោបិតេបិ ហិ និព្ពុតិំ បត្តុំ សក្កា ហោតិ.

តត្រិទំ វត្ថុ – វិជយារាមវិហារវាសី កិរេកោ ខីណាសវត្ថេរោ ទ្វិន្នំ ភិក្ខូនំ សុត្តំ អាហរិត្វា កម្មដ្ឋានំ កថេន្តោ – ‘‘សមុទ្ធោ សមុទ្ធោតិ, ភិក្ខវេ, អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ ភាសតី’’តិ ធនិតំ កត្វា អាហ. ឯកោ ភិក្ខុ ‘‘សមុទ្ធោ នាម, ភន្តេ’’តិ អាហ. អាវុសោ, សមុទ្ធោតិ វុត្តេបិ សមុទ្ទោតិ វុត្តេបិ មយំ លោណសាគរមេវ ជានាម, តុម្ហេ បន នោ អត្ថគវេសកា, ព្យញ្ជនគវេសកា, គច្ឆថ មហាវិហារេ បគុណព្យញ្ជនានំ ភិក្ខូនំ សន្តិកេ ព្យញ្ជនំ សោធាបេថាតិ កម្មដ្ឋានំ អកថេត្វាវ ឧដ្ឋាបេសិ. សោ អបរភាគេ មហាវិហារេ ភេរិំ បហរាបេត្វា ភិក្ខុសង្ឃស្ស ចតូសុ មគ្គេសុ បញ្ហំ កថេត្វាវ បរិនិព្ពុតោ. ឯវំ សុត្តន្តំ បត្វា ព្យញ្ជនំ អប្បមត្តកំ នាម ហោតិ.

វិនយំ បន បត្វា នោ អប្បមត្តកំ. សាមណេរបព្ពជ្ជាបិ ហិ ឧភតោសុទ្ធិតោ វដ្ដតិ, ឧបសម្បទាទិកម្មានិបិ សិថិលាទីនំ ធនិតាទិករណមត្តេនេវ កុប្បន្តិ. ឥធ បន សុត្តន្តព្យញ្ជនំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ.

៣៨. អថ ចតុត្ថវារេ វិវាទោ កស្មា? សញ្ញាយ វិវាទោ. ‘‘អហំ សតិមេវ សតិបដ្ឋានំ វទាមិ, អយំ ‘កាយោ សតិបដ្ឋាន’ន្តិ វទតី’’តិ ហិ នេសំ សញ្ញា ហោតិ. ព្យញ្ជនេបិ ឯសេវ នយោ.

៣៩. ន ចោទនាយ តរិតព្ពន្តិ ន ចោទនត្ថាយ វេគាយិតព្ពំ. ឯកច្ចោ ហិ បុគ្គលោ ‘‘នលាដេ តេ សាសបមត្តា បិឡកា’’តិ វុត្តោ ‘‘មយ្ហំ នលាដេ សាសបមត្តំ បិឡកំ បស្សសិ, អត្តនោ នលាដេ តាលបក្កមត្តំ មហាគណ្ឌំ ន បស្សសី’’តិ វទតិ. តស្មា បុគ្គលោ ឧបបរិក្ខិតព្ពោ. អទឡ្ហទិដ្ឋីតិ អនាទានទិដ្ឋី សុំសុមារំ ហទយេ បក្ខិបន្តោ វិយ ទឡ្ហំ ន គណ្ហាតិ.

ឧបឃាតោតិ ចណ្ឌភាវេន វណឃដ្ដិតស្ស វិយ ទុក្ខុប្បត្តិ. សុប្បដិនិស្សគ្គីតិ ‘‘កិំ នាម អហំ អាបន្នោ, កទា អាបន្នោ’’តិ វា ‘‘ត្វំ អាបន្នោ, តវ ឧបជ្ឈាយោ អាបន្នោ’’តិ វា ឯកំ ទ្វេ វារេ វត្វាបិ ‘‘អសុកំ នាម អសុកទិវសេ នាម, ភន្តេ, អាបន្នត្ថ, សណិកំ អនុស្សរថា’’តិ សរិត្វា តាវទេវ វិស្សជ្ជេតិ. វិហេសាតិ ពហុំ អត្ថញ្ច ការណញ្ច អាហរន្តស្ស កាយចិត្តកិលមថោ. សក្កោមីតិ ឯវរូបោ ហិ បុគ្គលោ ឱកាសំ ការេត្វា ‘‘អាបត្តិំ អាបន្នត្ថ, ភន្តេ’’តិ វុត្តោ ‘‘កទា កិស្មិំ វត្ថុស្មិ’’ន្តិ វត្វា ‘‘អសុកទិវសេ អសុកស្មិំ វត្ថុស្មិ’’ន្តិ វុត្តេ ‘‘ន សរាមិ, អាវុសោ’’តិ វទតិ, តតោ ‘‘សណិកំ, ភន្តេ, សរថា’’តិ ពហុំ វត្វា សារិតោ សរិត្វា វិស្សជ្ជេតិ. តេនាហ ‘‘សក្កោមី’’តិ. ឥមិនា នយេន សព្ពត្ថ អត្ថោ វេទិតព្ពោ.

ឧបេក្ខា នាតិមញ្ញិតព្ពាតិ ឧបេក្ខា ន អតិក្កមិតព្ពា, កត្តព្ពា ជនេតព្ពាតិ អត្ថោ. យោ ហិ ឯវរូបំ បុគ្គលំ ឋិតកំយេវ បស្សាវំ ករោន្តំ ទិស្វាបិ ‘‘ននុ, អាវុសោ, និសីទិតព្ព’’ន្តិ វទតិ, សោ ឧបេក្ខំ អតិមញ្ញតិ នាម.

៤០. វចីសំហារោតិ វចនសញ្ចារោ. ឥមេហិ កថិតំ អមូសំ អន្តរំ បវេសេយ្យ, តុម្ហេ ឥមេហិ ឥទញ្ចិទញ្ច វុត្តាតិ អមូហិ កថិតំ ឥមេសំ អន្តរំ បវេសេយ្យាតិ អត្ថោ. ទិដ្ឋិបឡាសោតិអាទីហិ ចិត្តស្ស អនារាធនិយភាវោ កថិតោ. តំ ជានមានោ សមានោ គរហេយ្យាតិ តំ សត្ថា ជានមានោ សមានោ និន្ទេយ្យ អម្ហេតិ. ឯតំ បនាវុសោ, ធម្មន្តិ ឯតំ កលហភណ្ឌនធម្មំ.

តញ្ចេតិ តំ សញ្ញត្តិការកំ ភិក្ខុំ. ឯវំ ព្យាករេយ្យាតិ មយា ឯតេ សុទ្ធន្តេ បតិដ្ឋាបិតាតិ អវត្វា យេន ការណេន សញ្ញត្តិ កតា, តទេវ ទស្សេន្តោ ឯវំ ព្យាករេយ្យ. តាហំ ធម្មំ សុត្វាតិ ឯត្ថ ធម្មោតិ សារណីយធម្មោ អធិប្បេតោ. ន ចេវ អត្តានន្តិអាទីសុ ‘‘ព្រហ្មលោកប្បមាណោ ហេស អគ្គិ ឧដ្ឋាសិ, កោ ឯតមញ្ញត្រ មយា និព្ពាបេតុំ សមត្ថោ’’តិ ហិ វទន្តោ អត្តានំ ឧក្កំសេតិ នាម. ‘‘ឯត្តកា ជនា វិចរន្តិ, ឱកាសោ លទ្ធុំ ន សក្កា, ឯកោបិ ឯត្តកមត្តំ និព្ពាបេតុំ សមត្ថោ នាម នត្ថី’’តិ វទមានោ បរំ វម្ភេតិ នាម. តទុភយម្បេស ន ករោតិ. ធម្មោ បនេត្ថ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស ព្យាករណំ, តេសំ ភិក្ខូនំ សញ្ញត្តិករណំ អនុធម្មោ, តទេវ ព្យាករោតិ នាម. ន ច កោចិ សហធម្មិកោតិ អញ្ញោ ចស្ស កោចិ សហេតុកោ បរេហិ វុត្តោ វាទោ វា អនុវាទោ វា គរហិតព្ពភាវំ អាគច្ឆន្តោ នាម នត្ថិ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ.

បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ

កិន្តិសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.