៣. មឃទេវសុត្តវណ្ណនា

៣០៨. ឯវំ មេ សុតន្តិ មឃទេវសុត្តំ. តត្ថ មឃទេវអម្ពវនេតិ បុព្ពេ មឃទេវោ នាម រាជា តំ អម្ពវនំ រោបេសិ. តេសុ រុក្ខេសុ បលុជ្ជមានេសុ អបរភាគេ អញ្ញេបិ រាជានោ រោបេសុំយេវ. តំ បន បឋមវោហារវសេន មឃទេវម្ពវនន្តេវ សង្ខំ គតំ. សិតំ បាត្វាកាសីតិ សាយន្ហសមយេ វិហារចារិកំ ចរមានោ រមណីយំ ភូមិភាគំ ទិស្វា – ‘‘វសិតបុព្ពំ នុ ខោ មេ ឥមស្មិំ ឱកាសេ’’តិ អាវជ្ជន្តោ – ‘‘បុព្ពេ អហំ មឃទេវោ នាម រាជា ហុត្វា ឥមំ អម្ពវនំ រោបេសិំ, ឯត្ថេវ បព្ពជិត្វា ចត្តារោ ព្រហ្មវិហារេ ភាវេត្វា ព្រហ្មលោកេ និព្ពត្តិំ. តំ ខោ បនេតំ ការណំ ភិក្ខុសង្ឃស្ស អបាកដំ, បាកដំ ករិស្សាមី’’តិ អគ្គគ្គទន្តេ ទស្សេន្តោ សិតំ បាតុ អកាសិ.

ធម្មោ អស្ស អត្ថីតិ ធម្មិកោ. ធម្មេន រាជា ជាតោតិ ធម្មរាជា. ធម្មេ ឋិតោតិ ទសកុសលកម្មបថធម្មេ ឋិតោ. ធម្មំ ចរតីតិ សមំ ចរតិ. តត្រ ព្រាហ្មណគហបតិកេសូតិ យោបិ សោ បុព្ពរាជូហិ ព្រាហ្មណានំ ទិន្នបរិហារោ, តំ អហាបេត្វា បកតិនិយាមេនេវ អទាសិ, តថា គហបតិកានំ. តំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ. បក្ខស្សាតិ ឥមិនា បាដិហារិកបក្ខោបិ សង្គហិតោ. អដ្ឋមីឧបោសថស្ស ហិ បច្ចុគ្គមនានុគ្គមនវសេន សត្តមិយញ្ច នវមិយញ្ច, ចាតុទ្ទសបន្នរសានំ បច្ចុគ្គមនានុគ្គមនវសេន តេរសិយញ្ច បាដិបទេ ចាតិ ឥមេ ទិវសា បាដិហារិកបក្ខាតិ វេទិតព្ពា. តេសុបិ ឧបោសថំ ឧបវសិ.

៣០៩. ទេវទូតាតិ ទេវោតិ មច្ចុ, តស្ស ទូតាតិ ទេវទូតា. សិរស្មិញ្ហិ បលិតេសុ បាតុភូតេសុ មច្ចុរាជស្ស សន្តិកេ ឋិតោ វិយ ហោតិ, តស្មា បលិតានិ មច្ចុទេវស្ស ទូតាតិ វុច្ចន្តិ. ទេវា វិយ ទូតាតិបិ ទេវទូតា. យថា ហិ អលង្កតបដិយត្តាយ ទេវតាយ អាកាសេ ឋត្វា ‘‘អសុកទិវសេ មរិស្សតី’’តិ វុត្តេ តំ តថេវ ហោតិ, ឯវំ សិរស្មិំ បលិតេសុ បាតុភូតេសុ ទេវតាព្យាករណសទិសមេវ ហោតិ. តស្មា បលិតានិ ទេវសទិសា ទូតាតិ វុច្ចន្តិ. វិសុទ្ធិទេវានំ ទូតាតិបិ ទេវទូតា. សព្ពពោធិសត្តា ហិ ជិណ្ណព្យាធិតមតបព្ពជិតេ ទិស្វាវ សំវេគមាបជ្ជិត្វា និក្ខម្ម បព្ពជន្តិ. យថាហ –

‘‘ជិណ្ណញ្ច ទិស្វា ទុខិតញ្ច ព្យាធិតំ,

មតញ្ច ទិស្វា គតមាយុសង្ខយំ;

កាសាយវត្ថំ បព្ពជិតញ្ច ទិស្វា,

តស្មា អហំ បព្ពជិតោម្ហិ រាជា’’តិ.

ឥមិនា បរិយាយេន បលិតានិ វិសុទ្ធិទេវានំ ទូតត្តា ទេវទូតាតិ វុច្ចន្តិ.

កប្បកស្ស គាមវរំ ទត្វាតិ សតសហស្សុដ្ឋានកំ ជេដ្ឋកគាមំ ទត្វា. កស្មា អទាសិ? សំវិគ្គមានសត្តា. តស្ស ហិ អញ្ជលិស្មិំ ឋបិតានិ បលិតានិ ទិស្វាវ សំវេគោ ឧប្បជ្ជតិ. អញ្ញានិ ចតុរាសីតិវស្សសហស្សានិ អាយុ អត្ថិ, ឯវំ សន្តេបិ មច្ចុរាជស្ស សន្តិកេ ឋិតំ វិយ អត្តានំ មញ្ញមានោ សំវិគ្គោ បព្ពជ្ជំ រោចេតិ. តេន វុត្តំ –

‘‘សិរេ ទិស្វាន បលិតំ, មឃទេវោ ទិសម្បតិ;

សំវេគំ អលភី ធីរោ, បព្ពជ្ជំ សមរោចយី’’តិ.

អបរម្បិ វុត្តំ –

‘‘ឧត្តមង្គរុហា មយ្ហំ, ឥមេ ជាតា វយោហរា;

បាតុភូតា ទេវទូតា, បព្ពជ្ជាសមយោ មមា’’តិ.

បុរិសយុគេតិ វំសសម្ភវេ បុរិសេ. កេសមស្សុំ ឱហារេត្វាតិ តាបសបព្ពជ្ជំ បព្ពជន្តាបិ ហិ បឋមំ កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា បព្ពជន្តិ, តតោ បដ្ឋាយ វឌ្ឍិតេ កេសេ ពន្ធិត្វា ជដាកលាបធរា ហុត្វា វិចរន្តិ. ពោធិសត្តោបិ តាបសបព្ពជ្ជំ បព្ពជិ. បព្ពជិតោ បន អនេសនំ អននុយុញ្ជិត្វា រាជគេហតោ អាហដភិក្ខាយ យាបេន្តោ ព្រហ្មវិហារំ ភាវេសិ. តស្មា សោ មេត្តាសហគតេនាតិអាទិ វុត្តំ.

កុមារកីឡិតំ កីឡីតិ អង្កេន អង្កំ បរិហរិយមានោ កីឡិ. មាលាកលាបំ វិយ ហិ នំ ឧក្ខិបិត្វាវ វិចរិំសុ. រញ្ញោ មឃទេវស្ស បុត្តោ…បេ… បព្ពជីតិ ឥមស្ស បព្ពជិតទិវសេ បញ្ច មង្គលានិ អហេសុំ. មឃទេវរញ្ញោ មតកភត្តំ, តស្ស រញ្ញោ បព្ពជិតមង្គលំ, តស្ស បុត្តស្ស ឆត្តុស្សាបនមង្គលំ, តស្ស បុត្តស្ស ឧបរជ្ជមង្គលំ, តស្ស បុត្តស្ស នាមករណមង្គលន្តិ ឯកស្មិំយេវ សមយេ បញ្ច មង្គលានិ អហេសុំ, សកលជម្ពុទីបតលេ ឧន្នង្គលមហោសិ.

៣១១. បុត្តបបុត្តកាតិ បុត្តា ច បុត្តបុត្តា ចាតិ ឯវំ បវត្តា តស្ស បរម្បរា. បច្ឆិមកោ អហោសីតិ បព្ពជ្ជាបច្ឆិមកោ អហោសិ. ពោធិសត្តោ កិរ ព្រហ្មលោកេ និព្ពត្តោ – ‘‘បវត្តតិ នុ ខោ តំ មយា មនុស្សលោកេ និហតំ កល្យាណវត្ត’’ន្តិ អាវជ្ជន្តោ អទ្ទស – ‘‘ឯត្តកំ អទ្ធានំ បវត្តតិ, ឥទានិ ន បវត្តិស្សតី’’តិ. ន ខោ បនាហំ មយ្ហំ បវេណិយា ឧច្ឆិជ្ជិតុំ ទស្សាមីតិ អត្តនោ វំសេ ជាតរញ្ញោយេវ អគ្គមហេសិយា កុច្ឆិស្មិំ បដិសន្ធិំ គហេត្វា អត្តនោ វំសស្ស នេមិំ ឃដេន្តោ វិយ និព្ពត្តោ, តេនេវស្ស និមីតិ នាមំ អហោសិ. ឥតិ សោ បព្ពជិតរាជូនំ សព្ពបច្ឆិមកោ ហុត្វា បព្ពជិតោតិ បព្ពជ្ជាបច្ឆិមកោ អហោសិ. គុណេហិ បន អតិរេកតរោ. តស្ស ហិ សព្ពរាជូហិ អតិរេកតរា ទ្វេ គុណា អហេសុំ. ចតូសុ ទ្វារេសុ សតសហស្សំ សតសហស្សំ វិស្សជ្ជេត្វា ទេវសិកំ ទានំ អទាសិ, អនុបោសថិកស្ស ច ទស្សនំ និវារេសិ. អនុបោសថិកេសុ ហិ រាជានំ បស្សិស្សាមាតិ គតេសុ ទោវារិកោ បុច្ឆតិ ‘‘តុម្ហេ ឧបោសថិកា នោ វា’’តិ. យេ អនុបោសថិកា ហោន្តិ, តេ និវារេតិ ‘‘អនុបោសថិកានំ រាជា ទស្សនំ ន ទេតី’’តិ. ‘‘មយំ ជនបទវាសិនោ កាលេ ភោជនំ កុហិំ លភិស្សាមា’’តិបិ តត្ថ វចនោកាសោ នត្ថិ. ចតូសុ ហិ ទ្វារេសុ រាជង្គណេ ច អនេកានិ ភត្តចាដិសហស្សានិ បដិយត្តានេវ ហោន្តិ. តស្មា មហាជនោ ឥច្ឆិតិច្ឆិតដ្ឋានេ មស្សុំ ការេត្វា ន្ហាយិត្វា វត្ថានិ បរិវត្តេត្វា យថារុចិតំ ភោជនំ ភុញ្ជិត្វា ឧបោសថង្គានិ អធិដ្ឋាយ រញ្ញោ គេហទ្វារំ គច្ឆតិ. ទោវារិកេន ‘‘ឧបោសថិកា តុម្ហេ’’តិ បុច្ឆិតបុច្ឆិតា ‘‘អាម អាមា’’តិ វទន្តិ. តេន ហិ អាគច្ឆថាតិ បវេសេត្វា រញ្ញោ ទស្សេតិ. ឥតិ ឥមេហិ ទ្វីហិ គុណេហិ អតិរេកតរោ អហោសិ.

៣១២. ទេវានំ តាវតិំសានន្តិ តាវតិំសភវនេ និព្ពត្តទេវានំ. តេ កិរ ទេវា វិទេហរដ្ឋេ មិថិលនគរវាសិនោ រញ្ញោ ឱវាទេ ឋត្វា បញ្ច សីលានិ រក្ខិត្វា ឧបោសថកម្មំ កត្វា តត្ថ និព្ពត្តា រញ្ញោ គុណកថំ កថេន្តិ. តេ សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘ទេវានំ តាវតិំសាន’’ន្តិ.

និសិន្នោ ហោតីតិ បាសាទវរស្ស ឧបរិគតោ ទានញ្ច សីលញ្ច ឧបបរិក្ខមានោ និសិន្នោ ហោតិ. ឯវំ កិរស្ស អហោសិ – ‘‘ទានំ នុ ខោ មហន្តំ ឧទាហុ សីលំ, យទិ ទានំ មហន្តំ, អជ្ឈោត្ថរិត្វា ទានមេវ ទស្សាមិ. អថ សីលំ, សីលមេវ បូរិស្សាមី’’តិ. តស្ស ‘‘ឥទំ មហន្តំ ឥទំ មហន្ត’’ន្តិ និច្ឆិតុំ អសក្កោន្តស្សេវ សក្កោ គន្ត្វា បុរតោ បាតុរហោសិ. តេន វុត្តំ អថ ខោ, អានន្ទ,…បេ… សម្មុខេ បាតុរហោសីតិ. ឯវំ កិរស្ស អហោសិ – ‘‘រញ្ញោ កង្ខា ឧប្បន្នា, តស្ស កង្ខច្ឆេទនត្ថំ បញ្ហញ្ច កថេស្សាមិ, ឥធាគមនត្ថាយ បដិញ្ញញ្ច គណ្ហិស្សាមី’’តិ. តស្មា គន្ត្វា សម្មុខេ បាតុរហោសិ. រាជា អទិដ្ឋបុព្ពំ រូបំ ទិស្វា ភីតោ អហោសិ លោមហដ្ឋជាតោ. អថ នំ សក្កោ – ‘‘មា ភាយិ, មហារាជ, វិស្សត្ថោ បញ្ហំ បុច្ឆ, កង្ខំ តេ បដិវិនោទេស្សាមី’’តិ អាហ.

រាជា –

‘‘បុច្ឆាមិ តំ មហារាជ, សព្ពភូតានមិស្សរ;

ទានំ វា ព្រហ្មចរិយំ វា, កតមំ សុ មហប្ផល’’ន្តិ. –

បញ្ហំ បុច្ឆិ. សក្កោ – ‘‘ទានំ នាម កិំ, សីលមេវ គុណវិសិដ្ឋតាយ មហន្តំ. អហញ្ហិ បុព្ពេ, មហារាជ, ទសវស្សសហស្សានិ ទសន្នំ ជដិលសហស្សានំ ទានំ ទត្វា បេត្តិវិសយតោ ន មុត្តោ, សីលវន្តា បន មយ្ហំ ទានំ ភុញ្ជិត្វា ព្រហ្មលោកេ និព្ពត្តា’’តិ វត្វា ឥមា គាថា អវោច –

‘‘ហីនេន ព្រហ្មចរិយេន, ខត្តិយេ ឧបបជ្ជតិ;

មជ្ឈិមេន ច ទេវត្តំ, ឧត្តមេន វិសុជ្ឈតិ.

ន ហេតេ សុលភា កាយា, យាចយោគេន កេនចិ;

យេ កាយេ ឧបបជ្ជន្តិ, អនាគារា តបស្សិនោ’’តិ. (ជា. ២.២២.៤២៩-៤៣០);

ឯវំ រញ្ញោ កង្ខំ វិនោទេត្វា ទេវលោកគមនាយ បដិញ្ញាគហណត្ថំ លាភា តេ មហារាជាតិអាទិមាហ. តត្ថ អវិកម្បមានោតិ អភាយមានោ. អធិវាសេសីតិ អហំ មហាជនំ កុសលំ សមាទបេមិ, បុញ្ញវន្តានំ បន វសនដ្ឋានំ ទិស្វា អាគតេន មនុស្សបថេ សុខំ កថេតុំ ហោតីតិ អធិវាសេសិ.

៣១៣. ឯវំ ភទ្ទន្តវាតិ ឯវំ ហោតុ ភទ្ទកំ តវ វចនន្តិ វត្វា. យោជេត្វាតិ ឯកស្មិំយេវ យុគេ សហស្សអស្សាជានីយេ យោជេត្វា. តេសំ បន បាដិយេក្កំ យោជនកិច្ចំ នត្ថិ, មនំ អាគម្ម យុត្តាយេវ ហោន្តិ. សោ បន ទិព្ពរថោ ទិយឌ្ឍយោជនសតិកោ ហោតិ, នទ្ធិតោ បដ្ឋាយ រថសីសំ បញ្ញាសយោជនានិ, អក្ខពន្ធោ បណ្ណាសយោជនានិ, អក្ខពន្ធតោ បដ្ឋាយ បច្ឆាភាគោ បណ្ណាសយោជនានិ, សព្ពោ សត្តវណ្ណរតនមយោ. ទេវលោកោ នាម ឧទ្ធំ, មនុស្សលោកោ អធោ, តស្មា ហេដ្ឋាមុខំ រថំ បេសេសីតិ ន សល្លក្ខេតព្ពំ. យថា បន បកតិមគ្គំ បេសេតិ, ឯវមេវ មនុស្សានំ សាយមាសភត្តេ និដ្ឋិតេ ចន្ទេន សទ្ធិំ យុគនទ្ធំ កត្វា បេសេសិ, យមកចន្ទា ឧដ្ឋិតា វិយ អហេសុំ. មហាជនោ ទិស្វា ‘‘យមកចន្ទា ឧគ្គតា’’តិ អាហ. អាគច្ឆន្តេ អាគច្ឆន្តេ ន យមកចន្ទា, ឯកំ វិមានំ, ន វិមានំ, ឯកោ រថោតិ. រថោបិ អាគច្ឆន្តោ អាគច្ឆន្តោ បកតិរថប្បមាណោវ, អស្សាបិ បកតិអស្សប្បមាណាវ អហេសុំ. ឯវំ រថំ អាហរិត្វា រញ្ញោ បាសាទំ បទក្ខិណំ កត្វា បាចីនសីហបញ្ជរដ្ឋានេ រថំ និវត្តេត្វា អាគតមគ្គាភិមុខំ កត្វា សីហបញ្ជរេ ឋត្វាវ អារោហនសជ្ជំ ឋបេសិ.

អភិរុហ មហារាជាតិ រាជា – ‘‘ទិព្ពយានំ មេ លទ្ធ’’ន្តិ ន តាវទេវ អភិរុហិ, នាគរានំ បន ឱវាទំ អទាសិ ‘‘បស្សថ តាតា, យំ មេ សក្កេន ទេវរញ្ញា ទិព្ពរថោ បេសិតោ, សោ ច ខោ ន ជាតិគោត្តំ វា កុលប្បទេសំ វា បដិច្ច បេសិតោ, មយ្ហំ បន សីលាចារគុណេ បសីទិត្វា បេសិតោ. សចេ តុម្ហេបិ សីលំ រក្ខិស្សថ, តុម្ហាកម្បិ បេសេស្សតិ, ឯវំ រក្ខិតុំ យុត្តំ នាមេតំ សីលំ. នាហំ ទេវលោកំ គន្ត្វា ចិរាយិស្សាមិ, អប្បមត្តា ហោថា’’តិ មហាជនំ ឱវទិត្វា បញ្ចសុ សីលេសុ បតិដ្ឋាបេត្វា រថំ អភិរុហិ. តតោ មាតលិ សង្គាហកោ ‘‘អហម្បិ មហារាជស្ស មមានុច្ឆវិកំ ករិស្សាមី’’តិ អាកាសម្ហិ ទ្វេ មគ្គេ ទស្សេត្វា អបិច មហារាជាតិអាទិមាហ.

តត្ថ កតមេនាតិ, មហារាជ, ឥមេសុ មគ្គេសុ ឯកោ និរយំ គច្ឆតិ, ឯកោ ទេវលោកំ, តេសុ តំ កតមេន នេមិ. យេនាតិ យេន មគ្គេន គន្ត្វា យត្ថ បាបកម្មន្តា បាបកានំ កម្មានំ វិបាកំ បដិសំវេទិយន្តិ, តំ ឋានំ សក្កា ហោតិ បស្សិតុន្តិ អត្ថោ. ទុតិយបទេបិ ឯសេវ នយោ. ជាតកេបិ –

‘‘កេន តំ នេមិ មគ្គេន, រាជសេដ្ឋ ទិសម្បតិ;

យេន វា បាបកម្មន្តា, បុញ្ញកម្មា ច យេ នរា’’តិ. (ជា. ២.២២.៤៥០) –

គាថាយ អយមេវត្ថោ. តេនេវាហ –

‘‘និរយេ តាវ បស្សាមិ, អាវាសេ បាបកម្មិនំ;

ឋានានិ លុទ្ទកម្មានំ, ទុស្សីលានញ្ច យា គតី’’តិ. (ជា. ២.២២.៤៥១);

ឧភយេនេវ មំ មាតលិ នេហីតិ មាតលិ ទ្វីហិ មគ្គេហិ មំ នេហិ, អហំ និរយំ បស្សិតុកាមោ ទេវលោកម្បីតិ. បឋមំ កតមេន នេមីតិ. បឋមំ និរយមគ្គេន នេហីតិ. តតោ មាតលិ អត្តនោ អានុភាវេន រាជានំ បញ្ចទស មហានិរយេ ទស្សេសិ. វិត្ថារកថា បនេត្ថ –

‘‘ទស្សេសិ មាតលិ រញ្ញោ, ទុគ្គំ វេតរណិំ នទិំ;

កុថិតំ ខារសំយុត្តំ, តត្តំ អគ្គិសិខូបម’’ន្តិ. (ជា. ២.២២.៤៥២) –

ជាតកេ វុត្តនយេន វេទិតព្ពា. និរយំ ទស្សេត្វា រថំ និវត្តេត្វា ទេវលោកាភិមុខំ គន្ត្វា ពីរណីទេវធីតាយ សោណទិន្នទេវបុត្តស្ស គណទេវបុត្តានញ្ច វិមានានិ ទស្សេន្តោ ទេវលោកំ នេសិ. តត្រាបិ វិត្ថារកថា –

‘‘យទិ តេ សុតា ពីរណី ជីវលោកេ,

អាមាយទាសី អហុ ព្រាហ្មណស្ស;

សា បត្តកាលេ អតិថិំ វិទិត្វា,

មាតាវ បុត្តំ សកិមាភិនន្ទី;

សំយមា សំវិភាគា ច,

សា វិមានស្មិ មោទតី’’តិ. (ជា. ២.២២.៥០៧) –

ជាតកេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពា.

ឯវំ គច្ឆតោ បន តស្ស រថនេមិ វដ្ដិយា ចិត្តកូដទ្វារកោដ្ឋកស្ស ឧម្មារេ បហតមត្តេវ ទេវនគរេ កោលាហលំ អហោសិ. សក្កំ ទេវរាជានំ ឯកកំយេវ ឱហាយ ទេវសង្ឃោ មហាសត្តំ បច្ចុគ្គមនមកាសិ, តំ ទេវតានំ អាទរំ ទិស្វា សក្កោ ចិត្តំ សន្ធារេតុំ អសក្កោន្តោ – ‘‘អភិរម, មហារាជ, ទេវេសុ ទេវានុភាវេនា’’តិ អាហ. ឯវំ កិរស្ស អហោសិ – ‘‘អយំ រាជា អជ្ជ អាគន្ត្វា ឯកទិវសេនេវ ទេវគណំ អត្តនោ អភិមុខមកាសិ. សចេ ឯកំ ទ្វេ ទិវសេ វសិស្សតិ, ន មំ ទេវា ឱលោកេស្សន្តី’’តិ. សោ ឧសូយមានោ, ‘‘មហារាជ, តុយ្ហំ ឥមស្មិំ ទេវលោកេ វសិតុំ បុញ្ញំ នត្ថិ, អញ្ញេសំ បុញ្ញេន វសាហី’’តិ ឥមិនា អធិប្បាយេន ឯវមាហ. ពោធិសត្តោ – ‘‘នាសក្ខិ ជរសក្កោ មនំ សន្ធារេតុំ, បរំ និស្សាយ លទ្ធំ ខោ បន យាចិត្វា លទ្ធភណ្ឌកំ វិយ ហោតី’’តិ បដិក្ខិបន្តោ អលំ មារិសាតិអាទិមាហ. ជាតកេបិ វុត្តំ –

‘‘យថា យាចិតកំ យានំ, យថា យាចិតកំ ធនំ;

ឯវំសម្បទមេវេ តំ, យំ បរតោ ទានបច្ចយា;

ន ចាហមេតមិច្ឆាមិ, យំ បរតោ ទានបច្ចយា’’តិ. (ជា. ២.២២.៥៨៥-៥៨៦) –

សព្ពំ វត្តព្ពំ. ពោធិសត្តោ បន មនុស្សត្តភាវេន កតិវារេ ទេវលោកំ គតោតិ. ចត្តារោ – មន្ធាតុរាជកាលេ សាធិនរាជកាលេ គុត្តិលវីណាវាទកកាលេ និមិមហារាជកាលេតិ. សោ មន្ធាតុកាលេ ទេវលោកេ អសង្ខ្យេយ្យំ កាលំ វសិ, តស្មិញ្ហិ វសមានេយេវ ឆត្តិំស សក្កា ចវិំសុ. សាធិនរាជកាលេ សត្តាហំ វសិ, មនុស្សគណនាយ សត្ត វស្សសតានិ ហោន្តិ. គុត្តិលវីណាវាទកកាលេ ច និមិរាជកាលេ ច មុហុត្តមត្តំ វសិ, មនុស្សគណនាយ សត្ត ទិវសានិ ហោន្តិ.

៣១៤. តត្ថេវ មិថិលំ បដិនេសីតិ បដិនេត្វា បកតិសិរិគព្ភេយេវ បតិដ្ឋាបេសិ.

៣១៥. កឡារជនកោតិ តស្ស នាមំ. កឡារទន្តតាយ បន កឡារជនកោតិ វុត្តោ. ន សោ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជីតិ ឯត្តកមត្តមេវ ន អកាសិ, សេសំ សព្ពំ បាកតិកមេវ អហោសិ.

៣១៦. សមុច្ឆេទោ ហោតីតិ ឯត្ថ កល្យាណវត្តំ កោ សមុច្ឆិន្ទតិ, កេន សមុច្ឆិន្នំ, កោ បវត្តេតិ, កេន បវត្តិតំ នាម ហោតីតិ អយំ វិភាគោ វេទិតព្ពោ. តត្ថ សីលវា ភិក្ខុ ‘‘ន សក្កា មយា អរហត្តំ លទ្ធុ’’ន្តិ វីរិយំ អករោន្តោ សមុច្ឆិន្ទតិ. ទុស្សីលេន សមុច្ឆិន្នំ នាម ហោតិ. សត្ត សេខា បវត្តេន្តិ. ខីណាសវេន បវត្តិតំ នាម ហោតិ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ.

បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ

មឃទេវសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.