៩. ចូឡសកុលុទាយិសុត្តវណ្ណនា

២៧០. ឯវំ មេ សុតន្តិ ចូឡសកុលុទាយិសុត្តំ. តត្ថ យទា បន, ភន្តេ, ភគវាតិ ឥទំ បរិព្ពាជកោ ធម្មកថំ សោតុកាមោ ភគវតោ ធម្មទេសនាយ សាលយភាវំ ទស្សេន្តោ អាហ.

២៧១. តំយេវេត្ថ បដិភាតូតិ សចេ ធម្មំ សោតុកាមោ, តុយ្ហេវេត្ថ ឯកោ បញ្ហោ ឯកំ ការណំ ឧបដ្ឋាតុ. យថា មំ បដិភាសេយ្យាតិ យេន ការណេន មម ធម្មទេសនា ឧបដ្ឋហេយ្យ, ឯតេន ហិ ការណេន កថាយ សមុដ្ឋិតាយ សុខំ ធម្មំ ទេសេតុន្តិ ទីបេតិ. តស្ស មយ្ហំ, ភន្តេតិ សោ កិរ តំ ទិស្វា – ‘‘សចេ ភគវា ឥធ អភវិស្សា, អយមេតស្ស ភាសិតស្ស អត្ថោតិ ទីបសហស្សំ វិយ ឧជ្ជលាបេត្វា អជ្ជ មេ បាកដំ អករិស្សា’’តិ ទសពលំយេវ អនុស្សរិ. តស្មា តស្ស មយ្ហំ, ភន្តេតិអាទិមាហ. តត្ថ អហោ នូនាតិ អនុស្សរណត្ថេ និបាតទ្វយំ. តេន តស្ស ភគវន្តំ អនុស្សរន្តស្ស ឯតទហោសិ ‘‘អហោ នូន ភគវា អហោ នូន សុគតោ’’តិ. យោ ឥមេសន្តិ យោ ឥមេសំ ធម្មានំ. សុកុសលោតិ សុដ្ឋុ កុសលោ និបុណោ ឆេកោ. សោ ភគវា អហោ នូន កថេយ្យ, សោ សុគតោ អហោ នូន កថេយ្យ, តស្ស ហិ ភគវតោ បុព្ពេនិវាសញាណស្ស អនេកានិ កប្បកោដិសហស្សានិ ឯកង្គណានិ បាកដានីតិ, អយមេត្ថ អធិប្បាយោ.

តស្ស វាហំ បុព្ពន្តំ អារព្ភាតិ យោ ហិ លាភី ហោតិ, សោ ‘‘បុព្ពេ ត្វំ ខត្តិយោ អហោសិ, ព្រាហ្មណោ អហោសី’’តិ វុត្តេ ជានន្តោ សក្កច្ចំ សុស្សូសតិ. អលាភី បន – ‘‘ឯវំ ភវិស្សតិ ឯវំ ភវិស្សតី’’តិ សីសកម្បមេត្តមេវ ទស្សេតិ. តស្មា ឯវមាហ – ‘‘តស្ស វាហំ បុព្ពន្តំ អារព្ភ បញ្ហស្ស វេយ្យាករណេន ចិត្តំ អារាធេយ្យ’’ន្តិ.

សោ វា មំ អបរន្តន្តិ ទិព្ពចក្ខុលាភិនោ ហិ អនាគតំសញាណំ ឥជ្ឈតិ, តស្មា ឯវមាហ. ឥតរំ បុព្ពេ វុត្តនយមេវ.

ធម្មំ តេ ទេសេស្សាមីតិ អយំ កិរ អតីតេ ទេសិយមានេបិ ន ពុជ្ឈិស្សតិ, អនាគតេ ទេសិយមានេបិ ន ពុជ្ឈិស្សតិ. អថស្ស ភគវា សណ្ហសុខុមំ បច្ចយាការំ ទេសេតុកាមោ ឯវមាហ. កិំ បន តំ ពុជ្ឈិស្សតីតិ? ឯតំ បគេវ ន ពុជ្ឈិស្សតិ, អនាគតេ បនស្ស វាសនាយ បច្ចយោ ភវិស្សតីតិ ទិស្វា ភគវា ឯវមាហ.

បំសុបិសាចកន្តិ អសុចិដ្ឋានេ និព្ពត្តបិសាចំ. សោ ហិ ឯកំ មូលំ គហេត្វា អទិស្សមានកាយោ ហោតិ. តត្រិទំ វត្ថុ – ឯកា កិរ យក្ខិនី ទ្វេ ទារកេ ថូបារាមទ្វារេ និសីទាបេត្វា អាហារបរិយេសនត្ថំ នគរំ គតា. ទារកា ឯកំ បិណ្ឌបាតិកត្ថេរំ ទិស្វា អាហំសុ, – ‘‘ភន្តេ, អម្ហាកំ មាតា អន្តោ នគរំ បវិដ្ឋា, តស្សា វទេយ្យាថ ‘យំ វា តំ វា លទ្ធកំ, គហេត្វា សីឃំ គច្ឆ, ទារកា តេ ជិឃច្ឆិតំ សន្ធារេតុំ ន សក្កោន្តី’’’តិ. តមហំ កថំ បស្សិស្សាមីតិ? ឥទំ, ភន្តេ, គណ្ហថាតិ ឯកំ មូលខណ្ឌំ អទំសុ. ថេរស្ស អនេកានិ យក្ខសហស្សានិ បញ្ញាយិំសុ, សោ ទារកេហិ ទិន្នសញ្ញាណេន តំ យក្ខិនិំ អទ្ទស វិរូបំ ពីភច្ឆំ កេវលំ វីថិយំ គព្ភមលំ បច្ចាសីសមានំ. ទិស្វា តមត្ថំ កថេសិ. កថំ មំ ត្វំ បស្សសីតិ វុត្តេ មូលខណ្ឌំ ទស្សេសិ, សា អច្ឆិន្ទិត្វា គណ្ហិ. ឯវំ បំសុបិសាចកា ឯកំ មូលំ គហេត្វា អទិស្សមានកាយា ហោន្តិ. តំ សន្ធាយេស ‘‘បំសុបិសាចកម្បិ ន បស្សាមី’’តិ អាហ. ន បក្ខាយតីតិ ន ទិស្សតិ ន ឧបដ្ឋាតិ.

២៧២. ទីឃាបិ ខោ តេ ឯសាតិ ឧទាយិ ឯសា តវ វាចា ទីឃាបិ ភវេយ្យ, ឯវំ វទន្តស្ស វស្សសតម្បិ វស្សសហស្សម្បិ បវត្តេយ្យ, ន ច អត្ថំ ទីបេយ្យាតិ អធិប្បាយោ. អប្បាដិហីរកតន្តិ អនិយ្យានិកំ អមូលកំ និរត្ថកំ សម្បជ្ជតីតិ អត្ថោ.

ឥទានិ តំ វណ្ណំ ទស្សេន្តោ សេយ្យថាបិ, ភន្តេតិអាទិមាហ. តត្ថ បណ្ឌុកម្ពលេ និក្ខិត្តោតិ វិសភាគវណ្ណេ រត្តកម្ពលេ ឋបិតោ. ឯវំវណ្ណោ អត្តា ហោតីតិ ឥទំ សោ សុភកិណ្ហទេវលោកេ និព្ពត្តក្ខន្ធេ សន្ធាយ – ‘‘អម្ហាកំ មតកាលេ អត្តា សុភកិណ្ហទេវលោកេ ខន្ធា វិយ ជោតេតី’’តិ វទតិ.

២៧៣. អយំ ឥមេសំ ឧភិន្នន្តិ សោ កិរ យស្មា មណិស្ស ពហិ អាភា ន និច្ឆរតិ, ខជ្ជោបនកស្ស អង្គុលទ្វង្គុលចតុរង្គុលមត្តំ និច្ឆរតិ, មហាខជ្ជោបនកស្ស បន ខឡមណ្ឌលមត្តម្បិ និច្ឆរតិយេវ, តស្មា ឯវមាហ.

វិទ្ធេតិ ឧព្ពិទ្ធេ, មេឃវិគមេន ទូរីភូតេតិ អត្ថោ. វិគតវលាហកេតិ អបគតមេឃេ. ទេវេតិ អាកាសេ. ឱសធិតារកាតិ សុក្កតារកា. សា ហិ យស្មា តស្សា ឧទយតោ បដ្ឋាយ តេន សញ្ញាណេន ឱសធានិ គណ្ហន្តិបិ បិវន្តិបិ, តស្មា ‘‘ឱសធិតារកា’’តិ វុច្ចតិ. អភិទោ អឌ្ឍរត្តសមយន្តិ អភិន្នេ អឌ្ឍរត្តសមយេ. ឥមិនា គគនមជ្ឈេ ឋិតចន្ទំ ទស្សេតិ. អភិទោ មជ្ឈន្ហិកេបិ ឯសេវ នយោ.

អតោ ខោតិ យេ អនុភោន្តិ, តេហិ ពហុតរា, ពហូ ចេវ ពហុតរា ចាតិ អត្ថោ. អាភា នានុភោន្តីតិ ឱភាសំ ន វឡញ្ជន្តិ, អត្តនោ សរីរោភាសេនេវ អាលោកំ ផរិត្វា វិហរន្តិ.

២៧៤. ឥទានិ យស្មា សោ ‘‘ឯកន្តសុខំ លោកំ បុច្ឆិស្សាមី’’តិ និសិន្នោ, បុច្ឆាមូឡ្ហោ បន ជាតោ, តស្មា នំ ភគវា តំ បុច្ឆំ សរាបេន្តោ កិំ បន, ឧទាយិ, អត្ថិ ឯកន្តសុខោ លោកោតិអាទិមាហ. តត្ថ អាការវតីតិ ការណវតី. អញ្ញតរំ វា បន តបោគុណន្តិ អចេលកបាឡិំ សន្ធាយាហ, សុរាបានវិរតីតិ អត្ថោ.

២៧៥. កតមា បន សា, ភន្តេ, អាការវតី បដិបទា ឯកន្តសុខស្សាតិ កស្មា បុច្ឆតិ? ឯវំ កិរស្ស អហោសិ – ‘‘មយំ សត្តានំ ឯកន្តសុខំ វទាម, បដិបទំ បន កាលេន សុខំ កាលេន ទុក្ខំ វទាម. ឯកន្តសុខស្ស ខោ បន អត្តនោ បដិបទាយបិ ឯកន្តសុខាយ ភវិតព្ពំ. អម្ហាកំ កថា អនិយ្យានិកា, សត្ថុ កថាវ និយ្យានិកា’’តិ. ឥទានិ សត្ថារំយេវ បុច្ឆិត្វា ជានិស្សាមីតិ តស្មា បុច្ឆតិ.

ឯត្ថ មយំ អនស្សាមាតិ ឯតស្មិំ ការណេ មយំ អនស្សាម. កស្មា បន ឯវមាហំសុ? តេ កិរ បុព្ពេ បញ្ចសុ ធម្មេសុ បតិដ្ឋាយ កសិណបរិកម្មំ កត្វា តតិយជ្ឈានំ និព្ពត្តេត្វា អបរិហីនជ្ឈានា កាលំ កត្វា សុភកិណ្ហេសុ និព្ពត្តន្តីតិ ជានន្តិ, គច្ឆន្តេ គច្ឆន្តេ បន កាលេ កសិណបរិកម្មម្បិ ន ជានិំសុ, តតិយជ្ឈានម្បិ និព្ពត្តេតុំ នាសក្ខិំសុ. បញ្ច បុព្ពភាគធម្មេ បន ‘‘អាការវតី បដិបទា’’តិ ឧគ្គហេត្វា តតិយជ្ឈានំ ‘‘ឯកន្តសុខោ លោកោ’’តិ ឧគ្គណ្ហិំសុ. តស្មា ឯវមាហំសុ. ឧត្តរិតរន្តិ ឥតោ បញ្ចហិ ធម្មេហិ ឧត្តរិតរំ បដិបទំ វា តតិយជ្ឈានតោ ឧត្តរិតរំ ឯកន្តសុខំ លោកំ វា ន ជានាមាតិ វុត្តំ ហោតិ. អប្បសទ្ទេ កត្វាតិ ឯកប្បហារេនេវ មហាសទ្ទំ កាតុំ អារទ្ធេ និស្សទ្ទេ កត្វា.

២៧៦. សច្ឆិកិរិយាហេតូតិ ឯត្ថ ទ្វេ សច្ឆិកិរិយា បដិលាភសច្ឆិកិរិយា ច បច្ចក្ខសច្ឆិកិរិយា ច. តត្ថ តតិយជ្ឈានំ និព្ពត្តេត្វា អបរិហីនជ្ឈានោ កាលំ កត្វា សុភកិណ្ហលោកេ តេសំ ទេវានំ សមានាយុវណ្ណោ ហុត្វា និព្ពត្តតិ, អយំ បដិលាភសច្ឆិកិរិយា នាម. ចតុត្ថជ្ឈានំ និព្ពត្តេត្វា ឥទ្ធិវិកុព្ពនេន សុភកិណ្ហលោកំ គន្ត្វា តេហិ ទេវេហិ សទ្ធិំ សន្តិដ្ឋតិ សល្លបតិ សាកច្ឆំ អាបជ្ជតិ, អយំ បច្ចក្ខសច្ឆិកិរិយា នាម. តាសំ ទ្វិន្នម្បិ តតិយជ្ឈានំ អាការវតី បដិបទា នាម. តញ្ហិ អនុប្បាទេត្វា នេវ សក្កា សុភកិណ្ហលោកេ និព្ពត្តិតុំ, ន ចតុត្ថជ្ឈានំ ឧប្បាទេតុំ. ឥតិ ទុវិធម្បេតំ សច្ឆិកិរិយំ សន្ធាយ – ‘‘ឯតស្ស នូន, ភន្តេ, ឯកន្តសុខស្ស លោកស្ស សច្ឆិកិរិយាហេតូ’’តិ អាហ.

២៧៧. ឧទញ្ចនិកោតិ ឧទកវារកោ. អន្តរាយមកាសីតិ យថា បព្ពជ្ជំ ន លភតិ, ឯវំ ឧបទ្ទុតមកាសិ យថា តំ ឧបនិស្សយវិបន្នំ. អយំ កិរ កស្សបពុទ្ធកាលេ បព្ពជិត្វា សមណធម្មមកាសិ. អថស្ស ឯកោ សហាយកោ ភិក្ខុ សាសនេ អនភិរតោ, ‘‘អាវុសោ, វិព្ភមិស្សាមី’’តិ អារោចេសិ. សោ តស្ស បត្តចីវរេ លោភំ ឧប្បាទេត្វា គិហិភាវាយ វណ្ណំ អភាសិ. ឥតរោ តស្ស បត្តចីវរំ ទត្វា វិព្ភមិ. តេនស្ស កម្មុនា ឥទានិ ភគវតោ សម្មុខា បព្ពជ្ជាយ អន្តរាយោ ជាតោ. ភគវតា បនស្ស បុរិមសុត្តំ អតិរេកភាណវារមត្តំ, ឥទំ ភាណវារមត្តន្តិ ឯត្តកាយ តន្តិយា ធម្មោ កថិតោ, ឯកទេសនាយបិ មគ្គផលបដិវេធោ ន ជាតោ, អនាគតេ បនស្ស បច្ចយោ ភវិស្សតីតិ ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ. អនាគតេ បច្ចយភាវញ្ចស្ស ទិស្វា ភគវា ធរមានោ ឯកំ ភិក្ខុម្បិ មេត្តាវិហារិម្ហិ ឯតទគ្គេ ន ឋបេសិ. បស្សតិ ហិ ភគវា – ‘‘អនាគតេ អយំ មម សាសនេ បព្ពជិត្វា មេត្តាវិហារីនំ អគ្គោ ភវិស្សតី’’តិ.

សោ ភគវតិ បរិនិព្ពុតេ ធម្មាសោករាជកាលេ បាដលិបុត្តេ និព្ពត្តិត្វា បព្ពជិត្វា អរហត្តប្បត្តោ អស្សគុត្តត្ថេរោ នាម ហុត្វា មេត្តាវិហារីនំ អគ្គោ អហោសិ. ថេរស្ស មេត្តានុភាវេន តិរច្ឆានគតាបិ មេត្តចិត្តំ បដិលភិំសុ, ថេរោ សកលជម្ពុទីបេ ភិក្ខុសង្ឃស្ស ឱវាទាចរិយោ ហុត្វា វត្តនិសេនាសនេ អាវសិ, តិំសយោជនមត្តា អដវី ឯកំ បធានឃរំ អហោសិ. ថេរោ អាកាសេ ចម្មខណ្ឌំ បត្ថរិត្វា តត្ថ និសិន្នោ កម្មដ្ឋានំ កថេសិ. គច្ឆន្តេ គច្ឆន្តេ កាលេ ភិក្ខាចារម្បិ អគន្ត្វា វិហារេ និសិន្នោ កម្មដ្ឋានំ កថេសិ, មនុស្សា វិហារមេវ គន្ត្វា ទានមទំសុ. ធម្មាសោករាជា ថេរស្ស គុណំ សុត្វា ទដ្ឋុកាមោ តិក្ខត្តុំ បហិណិ. ថេរោ ភិក្ខុសង្ឃស្ស ឱវាទំ ទម្មីតិ ឯកវារម្បិ ន គតោតិ.

បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ

ចូឡសកុលុទាយិសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.